Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

ततश्च तत्क्षणाज्जातौ हस्तौ तस्य यथा पुरा । रक्तोत्पलनिभौ कांतौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ

tataśca tatkṣaṇājjātau hastau tasya yathā purā | raktotpalanibhau kāṃtau matsyacihnena cihnitau

แล้วในบัดดลนั้น มือทั้งสองของเขาก็กลับเป็นดังเดิม งามดุจดอกบัวแดง และมีเครื่องหมายรูปปลาเป็นนิมิต

ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb): ‘then/from there’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
तत्-क्षणात्from that very moment
तत्-क्षणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (तत् + क्षण) = ‘that moment’ + Abl. ‘from’
जातौborn; appeared
जातौ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; विशेषणम् (qualifying ‘हस्तौ’)
हस्तौ(two) hands
हस्तौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
यथाas; just like
यथा:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (comparative/manner)
पुराformerly; before
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (adverb of time)
रक्त-उत्पल-निभौresembling red lotuses
रक्त-उत्पल-निभौ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक) + उत्पल (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; विशेषणम् (‘हस्तौ’); तत्पुरुष-समासः: रक्तोत्पलस्य निभौ = ‘like red lotuses’
कान्तौbeautiful; lovely
कान्तौ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; विशेषणम् (‘हस्तौ’)
मत्स्य-चिह्नेनwith a fish-mark
मत्स्य-चिह्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमत्स्य (प्रातिपदिक) + चिह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; तत्पुरुष-समासः: मत्स्यस्य चिह्नम्; करणत्वेन (instrumental)
चिह्नितौmarked; bearing a mark
चिह्नितौ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिह्न् (धातु) → चिह्नित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; विशेषणम् (‘हस्तौ’)

Narrator

Tirtha: Candrāṅka-tīrtha (contextual)

Type: tirtha

Scene: A devotee/king’s hands are suddenly restored, glowing like red lotuses, bearing a clear fish emblem; surrounding brāhmaṇas and attendants witness the miracle at a newly sanctified ford.

Ś
Śaṅkha
M
Matsya (fish emblem)

FAQs

The tīrtha’s glory is authenticated through visible transformation, teaching that sacred places can manifest divine power tangibly when approached with proper observance.

The same Nāgarakhaṇḍa tīrtha of Adhyāya 11, whose merit is demonstrated by Śaṅkha’s immediate restoration and auspicious marks.

The implied prescription is the previously stated snāna with proper timing/discipline, culminating here in the described result.