Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

तेन पांसुकृता वृष्टिः समंतान्मथिता बहिः । तस्या भूमेः पतत्येव न किंचित्तत्र पूर्यते

tena pāṃsukṛtā vṛṣṭiḥ samaṃtānmathitā bahiḥ | tasyā bhūmeḥ patatyeva na kiṃcittatra pūryate

ด้วย (ลม) นั้น ฝนที่เกิดจากผงธุลีถูกกวนปั่นและถูกพัดผลักออกไปโดยรอบทุกทิศ แม้จะตกลงบนผืนดินนั้นอยู่เนือง ๆ ที่นั่นก็ไม่อาจถูกถมให้เต็มได้เลย

तेनby that / with that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम
पांसु-कृताmade of dust / caused by dust
पांसु-कृता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपांसु (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृता (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; ‘पांसुना कृता’ इति तृतीया-तत्पुरुषः
वृष्टिःrain / shower
वृष्टिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
समन्तात्from all sides / all around
समन्तात्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; उपसर्गार्थक-अव्यय (adverb): ‘सर्वतः/चारुतः’
मथिताchurned / stirred up
मथिता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमथ् (धातु) → मथित (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः
बहिःoutside / outward
बहिः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootबहिस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
तस्याःof that (land)
तस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
भूमेःof the earth/ground
भूमेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
पततिfalls
पतति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
एवindeed / just
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; निश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)
किञ्चित्anything / something
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अनिश्चित-प्रमाणवाचक (indefinite)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
पूर्यतेis filled
पूर्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)

Narrator (contextual Purāṇic voice within Tīrthamāhātmya; exact speaker not specified in snippet)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages at Naimiṣāraṇya (typical frame; not explicit in verse)

Scene: A barren sacred ground where a storm of dust falls like rain, yet the surface never rises; the wind whips the dust outward in spirals, suggesting an invisible divine barrier.

A
Anila (wind, implied from prior verse)
M
Mahī/Bhūmi (ground)

FAQs

Human or spirit-driven attempts to alter a sanctified place can be nullified by divine forces safeguarding the tīrtha.

The Nāgarakhaṇḍa tīrtha under discussion where the earth cannot be ‘filled’ due to divine intervention; the name is not present in this verse.

None; it continues the account of a miraculous prevention of tampering with the site.