Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

अथ सीता परित्यक्ता तथा भ्राता स लक्ष्मणः । यदर्थं तत्र संप्राप्तः स्वयमेव द्विजोत्तमाः

atha sītā parityaktā tathā bhrātā sa lakṣmaṇaḥ | yadarthaṃ tatra saṃprāptaḥ svayameva dvijottamāḥ

ดังนี้นางสีตาถูกส่งไปแล้ว และน้องชายของเราคือลักษมณะก็เช่นกัน ด้วยเหตุนี้เองเราจึงมาที่นี่ด้วยตนเอง โอท่านผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ

अथthen, thereafter
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
सीताSītā
सीता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
परित्यक्ताabandoned, forsaken
परित्यक्ता:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-त्यज् (धातु) → परित्यक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘त्यक्ता’ = abandoned
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (thus/also)
भ्राताbrother
भ्राता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
he, that (person)
:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम
लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
यदर्थम्for what purpose, why
यदर्थम्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोग; ‘यस्य अर्थः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषभावः; अव्ययार्थे (for which purpose/why)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
संप्राप्तःarrived, reached
संप्राप्तः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘आगतः/प्राप्तः’
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
Karta (Emphatic/कर्तृ-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः/स्वतः (oneself)
एवindeed, only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed/only)
द्विजोत्तमाःbest of the twice-born (brāhmaṇas)
द्विजोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; कर्मधारयः ‘उत्तमाः द्विजाः’

Rāma (reported within Sūta’s narration)

Tirtha: Kiṣkindhā-smṛti-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ (addressed)

Scene: Rāma, grave and restrained, speaks to assembled sages/elders (dvijottamas) about Sītā’s abandonment and Lakṣmaṇa’s departure; the atmosphere is heavy, dignified sorrow.

S
Sītā
L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
D
Dvijottama (Brahmins)

FAQs

Purāṇic narration presents the weight of royal dharma and its painful consequences, emphasizing responsibility and the gravity of public duty.

No specific tīrtha is named in this line; it advances the Kiṣkindhā-linked narrative within the Tīrthamāhātmya context.

None.