Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

करामलकवत्सर्वमेतद्ब्रह्मांडगोलकम् । अस्मद्वाग्गोचरेऽस्त्येव धर्मपीठनिषेवणात्

karāmalakavatsarvametadbrahmāṃḍagolakam | asmadvāggocare'styeva dharmapīṭhaniṣevaṇāt

ทรงกลมแห่งพรหมาณฑะทั้งหมดนี้สำหรับเราดุจผลอามละกะในฝ่ามือ; ด้วยการปรนนิบัติธรรมปีฐะอันศักดิ์สิทธิ์ จึงอยู่ในขอบเขตถ้อยคำและความเข้าใจของเรา

करामलकवत्like an āmalaka in the hand (clearly)
करामलकवत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootकरामलक + वत् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-प्रयोगः/तुल्योपमा; नपुंसकलिङ्गे एकवचनं प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (used adverbially: like a myrobalan in the hand); षष्ठी-तत्पुरुषः (kara-āmalaka)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः; विशेषणम्
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः
ब्रह्माण्डगोलकम्the cosmic-egg sphere (universe)
ब्रह्माण्डगोलकम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड + गोलक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः; कर्मधारयः (brahmāṇḍaḥ sa eva golakaḥ)
अस्मद्वाग्गोचरेwithin the range of our speech
अस्मद्वाग्गोचरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् + वाक् + गोचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, एकवचनम्, सप्तमी-विभक्तिः (Locative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (asmākaṃ vācaḥ gocaraḥ)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः (indeed)
धर्मपीठनिषेवणात्from serving the seat of Dharma
धर्मपीठनिषेवणात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootधर्मपीठ + निषेवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (dharmapīṭhasya niṣevaṇam)

Deductively: winged speakers (pakṣi) explaining their insight gained by serving Dharmapīṭha

Tirtha: Dharma-pīṭha (conceptual sacred seat)

Type: kshetra

Scene: A symbolic close-up: a hand holding an āmalaka fruit, within which the entire brahmāṇḍa appears as a miniature sphere—galaxies, lokas, rivers—while a dharma-seat (pīṭha) with a banner/insignia stands behind, indicating the source of this vision.

B
Brahmāṇḍa (cosmos)
D
Dharmapīṭha (Seat of Dharma)

FAQs

Service to Dharma’s sacred seat is said to grant clarity so complete that the cosmos becomes ‘as obvious as a fruit in the hand’.

Dharmapīṭha is praised as a sanctifying locus; within Kāśīkhaṇḍa it implies a revered dharma-seat associated with Kāśī’s sacred landscape.

The implied practice is niṣevaṇa—devotional attendance/service at the Dharmapīṭha.