Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

मातस्त्वयाद्य विनिहत्य महासुरेंद्रं दुर्गं निसर्गविबुधार्पितदैत्यसैन्यम् । त्राताः स्म देवि सततं नमतां शरण्ये त्वत्तोऽपरः क इह यं शरणं व्रजामः

mātastvayādya vinihatya mahāsureṃdraṃ durgaṃ nisargavibudhārpitadaityasainyam | trātāḥ sma devi satataṃ namatāṃ śaraṇye tvatto'paraḥ ka iha yaṃ śaraṇaṃ vrajāmaḥ

โอ้พระมารดา วันนี้พระองค์ได้ปราบมหาอสูรเจ้าและกองทัพไทตยะอันยากจะพิชิต—ดุจถูกชะตากรรมมอบให้ยกมาต้านทวยเทพ—จนสิ้นแล้ว โอ้เทวี ผู้เป็นที่พึ่งของผู้ก้มกราบ พระองค์ทรงคุ้มครองเรามาเนืองนิตย์ นอกจากพระองค์แล้ว ในโลกนี้เราจะไปพึ่งผู้ใดได้เล่า

मातःO Mother
मातः:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd), एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (today/now)
विनिहत्यhaving slain
विनिहत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवि-नि-हन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); 'having slain'
महा-असुर-इन्द्रम्the great lord of the asuras
महा-असुर-इन्द्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (असुराणाम् इन्द्रः; महाश्चासौ)
दुर्गम्the fort/stronghold
दुर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
निसर्ग-विबुध-अर्पित-दैत्य-सैन्यम्the daitya army (naturally) offered/assigned to the gods
निसर्ग-विबुध-अर्पित-दैत्य-सैन्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिसर्ग (प्रातिपदिक) + विबुध (प्रातिपदिक) + अर्पित (कृदन्त; √अर्प्/अर्पय् धातु) + दैत्य (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (दैत्यानां सैन्यम्; विबुधैः अर्पितम्; निसर्गे/स्वभावतः)
त्राताः(we) have been saved
त्राताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्रातृ/त्रात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √त्रा धातु)
Formभूतकालिक-परिप्रयोगः; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) बहुवचन, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st); 'we (are) saved'—लुप्त-भू/अस्
स्मindeed (in the past)
स्म:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय; भूतार्थक-स्म (past marker particle)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
सततम्always
सततम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb)
नमताम्of those who bow
नमताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी (6th), बहुवचन (genitive plural) = 'of those who bow'
शरण्येO giver of refuge
शरण्ये:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशरण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; 'शरण्य' = शरणं दात्री (worthy of refuge)
त्वत्तःthan you/from you
त्वत्तः:
Apadana (Comparison-source/अपादान)
TypeNoun
Rootत्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पञ्चमी (5th), एकवचन
अपरःanother
अपरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक
इहhere
इह:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
यम्whom/which
यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
व्रजामःwe go/seek
व्रजामः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद

Devas (deduced from content: collective voice praising Devī after slaying an asura-lord)

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Battle aftermath: Devī stands victorious over the fallen mahāsurendra; devas with folded hands offer praise; the daitya army’s ‘durga’ (fortified formation) lies shattered; Devī radiates protective calm.

D
Devī
M
Mātā (Mother)
D
Devas
A
Asura-indra
D
Daityas

FAQs

Surrender (śaraṇāgati) to Devī is proclaimed as the highest protection; she alone is the ultimate refuge.

The larger frame is Kāśī in the Kāśī Khaṇḍa; the verse contributes to the celebratory tone of divine protection associated with the sacred region.

No explicit ritual is prescribed; the verse models a devotional act—bowing and taking refuge in the Goddess.