Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

तौ द्रष्टव्यौ प्रयत्नेन क्षेत्रनिर्विघ्न हेतवे । हुंडनेशं मुंडनेशं तत्र दृष्ट्वा सुखी भवेत्

tau draṣṭavyau prayatnena kṣetranirvighna hetave | huṃḍaneśaṃ muṃḍaneśaṃ tatra dṛṣṭvā sukhī bhavet

เพื่อให้เขตศักดิ์สิทธิ์ปราศจากอุปสรรค พึงเพียรแสวงหาการได้เห็นทั้งสอง—หุณฑเนศ และ มุณฑเนศ—โดยจริงจัง ครั้นได้เห็นท่านทั้งสอง ณ ที่นั้นแล้ว บุคคลย่อมเป็นสุขและผาสุกใจ

तौthose two
तौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन
द्रष्टव्यौshould be seen
द्रष्टव्यौ:
Vidhi (Obligation/predicate)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विधेय-विशेषण (to be seen)
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karaṇa (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
क्षेत्रनिर्विघ्न(for) the obstacle-free (state of the) field
क्षेत्रनिर्विघ्न:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षेत्र + निर्विघ्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (हेतवे इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धेन), प्रातिपदिक; कर्मधारय (निर्विघ्नं क्षेत्रम्)
हेतवेfor the sake of, as a cause
हेतवे:
Sampradāna (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
हुंडनेशम्Lord Huṇḍana
हुंडनेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहुंडन + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हुंडनस्य ईशः)
मुंडनेशम्Lord Muṇḍana
मुंडनेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुंडन + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुंडनस्य ईशः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive)
सुखीhappy
सुखी:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्तृ-विशेषण
भवेत्would become
भवेत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Narrator (contextual; Kāśīkhaṇḍa discourse traditionally framed as Skanda’s teaching)

Tirtha: Huṃḍaneśa–Muṃḍaneśa darśana-sthāna (Varaṇā-taṭa)

Type: ghat

Scene: A pilgrim earnestly approaches the two guardian forms, Huṃḍaneśa and Muṃḍaneśa, seeking their darśana to make the kṣetra free of hindrances; the pilgrim’s face relaxes into visible ease after the sight.

H
Huṃḍaneśa
M
Muṃḍaneśa
K
Kāśī-kṣetra
V
Varaṇā (context)

FAQs

Pilgrimage is not only travel but intentional darśana; seeing the kṣetra’s guardians is taught as a means to remove impediments and gain inner ease.

The Huṃḍaneśa–Muṃḍaneśa spot on/near Varaṇā-tīra within Kāśī.

A practical prescription is given: make effort to obtain darśana of Huṃḍaneśa and Muṃḍaneśa for nirvighnatā (freedom from obstacles).