Adhyaya 88
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 88

Adhyaya 88

บทที่ 88 กล่าวถึงวิธีบูชาและผลบุญแห่งการสักการะที่กาปิลตีรถะ ซึ่งเล่าว่าก่อตั้งโดยฤๅษีกปิละและเป็นสถานที่ลบล้างบาปทั้งปวง (sarvapātakanāśana) มารกัณฑेयะแนะนำกษัตริย์ว่า ในปักษ์สว่างโดยเฉพาะวันอัษฏมีและจตุรทศี ให้ลงอาบน้ำชำระแล้วทำเทวบริการ; ทำอภิเษกพระกปิเลศวรด้วยน้ำนมและเนยใสจากโคกปิลา ทาศรีขันฑะจันทน์ และบูชาด้วยดอกไม้สีขาวหอม โดยต้องข่มโทสะให้สงบ (jitakrodha) ผลศรุติกล่าวว่า ผู้ภักดีต่อกปิเลศวรย่อมไม่ตกไปสู่แดนลงทัณฑ์อันเกี่ยวกับยมะ และผู้รู้ย่อมไม่ประสบภาพทรมานอันน่าหวาดหวั่นเพราะการบูชานี้ ต่อมาผูกธรรมแห่งการจาริกกับหน้าที่ต่อสังคมว่า หลังอาบในสายน้ำเรวาอันเป็นมงคลแล้ว ควรเลี้ยงดูพราหมณ์ผู้เป็นสิริมงคลและทำทาน—โค ผ้า งา ร่ม และที่นอน—กษัตริย์จึงเป็นผู้ตั้งมั่นในธรรม ท้ายบทระบุผลคือเดชพลัง ความมั่นคงแห่งวงศ์ (มีบุตรมีชีวิต) วาจาไพเราะ และปราศจากหมู่ศัตรู

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं पार्थ कापिलं तीर्थमाश्रयेत् । स्थापितं कपिलेनैव सर्वपातकनाशनम्

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: “ถัดจากนั้นทันที โอ้บุตรแห่งปฤถา พึงไปพึ่งพา ‘กาปิละตีรถะ’ ซึ่งกปิละได้สถาปนาไว้เอง เป็นที่ทำลายบาปทั้งปวง”

Verse 2

अष्टम्यां च सिते पक्षे चतुर्दश्यां नरेश्वर । स्नापयेत्परया भक्त्या कपिलाक्षीरसर्पिषा

ในวันอัษฏมีแห่งปักษ์สว่าง และในวันจตุรทศี ข้าแต่องค์นเรศวร พึงสรง (องค์เทวะ) ด้วยภักติอันยิ่ง ด้วยน้ำนมและเนยใสจากโคกปิลา

Verse 3

श्रीखण्डेन सुगन्धेन गुण्ठयेत महेश्वरम् । ततः सुगन्धपुष्पैश्च श्वेतैश्च नृपसत्तम

พึงเจิมพระมหेशวรด้วยเนื้อจันทน์หอม; แล้วบูชาด้วยดอกไม้หอม ทั้งดอกสีขาวบริสุทธิ์ด้วย โอ้พระราชาผู้ประเสริฐยิ่ง

Verse 4

येऽर्चयन्ति जितक्रोधा न ते यान्ति यमालयम् । असिपत्त्रवनं घोरं यमचुल्ही सुदारुणा

ผู้ใดบูชาที่นี่โดยชนะความโกรธแล้ว ผู้นั้นย่อมไม่ไปสู่ยมโลก; ไม่ต้องไปสู่ป่ากรรไกรใบดาบอันน่าสะพรึง และไม่ตกสู่ ‘เตายม’ อันโหดร้ายยิ่ง (ทุกข์นรก)

Verse 5

दृश्यते नैव विद्वद्भिः कपिलेश्वरपूजनात् । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुभान्

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า บุญเช่นนี้ย่อมประจักษ์จากการบูชากปิเลศวรโดยแท้ ครั้นอาบน้ำในสายน้ำศักดิ์สิทธิ์เรวาแล้ว พึงถวายภัตตาหารแก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ

Verse 6

गोप्रदानेन वस्त्रेण तिलदानेन भारत । छत्रशय्याप्रदानेन राजा भवति धार्मिकः

โอ้ภารตะ ด้วยการถวายโคทาน การให้ผ้า การบริจาคงา และการมอบร่มกับที่นอน พระราชาย่อมเป็นผู้ทรงธรรมโดยแท้

Verse 7

तीव्रतेजा विघोरश्च जीवत्पुत्रः प्रियंवदः । शत्रुवर्गो न तस्य स्यात्कदाचित्पाण्डुनन्दन

โอ้โอรสแห่งปาณฑุ เขาย่อมรุ่งเรืองด้วยเดชอันกล้า และน่าเกรงขามต่อฝ่ายตรงข้าม; บุตรทั้งหลายอยู่รอด วาจาไพเราะ และหมู่ศัตรูไม่อาจเกิดขึ้นต่อเขาได้ในกาลใดๆ

Verse 88

। अध्याय

จบอัธยายะ (บท) ณ ที่นี้