Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

ततोऽहं तस्य पक्षान्ते प्रलीनस्तु भ्रमञ्जले । काले युगसाहस्रान्ते अश्रान्तोऽर्णवमध्यगः

tato'haṃ tasya pakṣānte pralīnastu bhramañjale | kāle yugasāhasrānte aśrānto'rṇavamadhyagaḥ

แล้วข้าพเจ้าก็แนบซึมอยู่ ณ ปลายปีกของเขา ขณะสายน้ำหมุนวนไปมา ครั้นกาลล่วงถึงปลายพันยุค ข้าพเจ้าก็มิได้อ่อนล้า ยังดำรงอยู่กลางมหาสมุทร

ततःthen
ततः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थ
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पक्षान्तेat the end/tip of the wing
पक्षान्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘पक्षस्य अन्तः’
प्रलीनःmerged/settled
प्रलीनः:
Kriyā (अवस्था)
TypeVerb
Rootप्र-ली (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘merged/hidden, settled’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोध-सूचक (particle)
भ्रमन्wandering
भ्रमन्:
Karta (कर्ता) (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘wandering’
जलेin the water
जले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
कालेat a time
काले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
युगसाहस्रान्तेat the end of a thousand yugas
युगसाहस्रान्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + साहस्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष-श्रृंखला: ‘युगानां साहस्रस्य अन्ते’ (at the end of a thousand yugas)
अश्रान्तःunwearied
अश्रान्तः:
Karta (कर्ता) (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-श्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुष/नकार-प्रत्यय (negated adjective)
अर्णवमध्यगःin the middle of the ocean
अर्णवमध्यगः:
Karta (कर्ता) (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्णव (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + ग (गम्-धातु से कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘अर्णवस्य मध्ये गः’ (one who has gone/being in mid-ocean)

Narrator (a Brāhmaṇa sage) addressing a king (Nareśvara)

Tirtha: Revā (Narmadā) frame—cosmic endurance episode

Type: kshetra

Listener: Suvrata / Nareśvara (frame addressee indicated by vocatives across verses)

Scene: A tiny human figure rests at the edge of a colossal wing, suspended above swirling waters; the sky suggests aeons passing—stars, dawns, and dusks layered in one frame.

A
Arṇava (ocean)

FAQs

One who abides in divine protection can remain steady even amid cosmic-scale upheavals and vast time.

The Revā Khaṇḍa’s sacred landscape frames the story, but this verse itself highlights a cosmic ocean setting rather than a named tīrtha.

None; the focus is narrative—cosmic time and steadfastness.