Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 57

ऋषय ऊचुः । धन्वन्तरशतं गच्छ भृगुतुङ्गस्य मूर्धनि । कुण्डं द्रक्ष्यसि तत्पूर्णं विस्तीर्णं पयसा शिवम्

ṛṣaya ūcuḥ | dhanvantaraśataṃ gaccha bhṛgutuṅgasya mūrdhani | kuṇḍaṃ drakṣyasi tatpūrṇaṃ vistīrṇaṃ payasā śivam

เหล่าฤๅษีกล่าวว่า “จงไปให้ไกลหนึ่งร้อยธันวันตระถึงยอดภูเขาภฤคุตุงคะ ที่นั่นเจ้าจะเห็นสระกุณฑะหนึ่ง—เต็มเปี่ยม กว้างใหญ่ และเป็นมงคลแห่งพระศิวะ เอ่อล้นด้วยน้ำศักดิ์สิทธิ์”

ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
धन्वन्तरशतम्a hundred dhanvantaras (a measure of distance/time)
धन्वन्तरशतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन्वन्तर + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास (धन्वन्तराणां शतम् = a hundred dhanvantaras)
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
भृगुतुङ्गस्यof Bhṛgutunga (the peak)
भृगुतुङ्गस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभृगुतुङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास (भृगोः तुङ्गः)
मूर्धनिon the summit/head
मूर्धनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
कुण्डम्a pond
कुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
द्रक्ष्यसिyou will see
द्रक्ष्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण
पूर्णम्full
पूर्णम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण
विस्तीर्णम्spread out, expansive
विस्तीर्णम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√स्तॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण
पयसाwith water
पयसा:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
शिवम्auspicious
शिवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण

Ṛṣis (sages)

Tirtha: Bhṛgutunga-kunda (implied)

Type: kund

Scene: Sages pointing out a distant mountain peak (Bhṛgutunga) and describing a broad, water-filled kunda at its crown; the landscape opens to a luminous summit pond.

B
Bhṛgutunga
K
Kuṇḍa (sacred pond/tīrtha)

FAQs

Sacred geography is revealed through the sages: the right place, approached properly, becomes the doorway to auspiciousness and attainment.

A kuṇḍa (sacred pond) located on the summit of Bhṛgutunga, within the Revā-kṣetra tradition.

A pilgrimage instruction is given: travel to Bhṛgutunga’s summit to reach and behold the kuṇḍa (implying snāna/darśana as customary tīrtha practice).