Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

चित्रसेन उवाच । नाहं शूद्रोऽस्मि भोस्तात न वैश्यो ब्राह्मणो न वा । न चान्त्यजोऽस्मि विप्रेन्द्र क्षत्रियोऽस्मि महामुने

citrasena uvāca | nāhaṃ śūdro'smi bhostāta na vaiśyo brāhmaṇo na vā | na cāntyajo'smi viprendra kṣatriyo'smi mahāmune

จิตรเสนกล่าวว่า: "ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้ามิใช่ศูทร มิใช่ไวศยะ หรือพราหมณ์ และมิใช่จัณฑาล ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ ข้าแต่พระมหาฤษี ข้าพเจ้าคือกษัตริย์"

चित्रसेनःCitrasena
चित्रसेनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्रसेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
शूद्रःa Śūdra
शूद्रः:
Pratijñā/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
भोःO!
भोः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभोः (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative particle)
तातdear sir/father
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
वैश्यःa Vaiśya
वैश्यः:
Pratijñā/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्राह्मणःa Brāhmaṇa
ब्राह्मणः:
Pratijñā/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
वाor
वा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अन्त्यजःan outcaste
अन्त्यजः:
Pratijñā/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootअन्त्यज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विप्रेन्द्रO best of Brahmins
विप्रेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विप्राणाम् इन्द्रः)
क्षत्रियःa Kṣatriya
क्षत्रियः:
Pratijñā/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महामुनेO great sage
महामुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् मुनिः)

Citrasena

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Ṛkṣaśṛṅga (addressed as viprendra/mahāmune)

Scene: A royal kṣatriya stands before a sage, hands folded, asserting his identity with dignity and urgency in a forest-ashram setting near a sacred river-landscape.

C
Citrasena
Ṛkṣaśṛṅga

FAQs

Acknowledging one’s station and duties (kṣatriya-dharma) is part of determining a righteous course of atonement.

Not stated; the verse is part of a Revā Khaṇḍa dialogue leading toward a remedy.

None; it clarifies eligibility/context for the forthcoming prāyaścitta guidance.