Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 40

नृत्यन्वै व्याप्तदिग्देशः कान्तारेष्वभिधावति । देवागारेषु सर्वेषु गृहेष्वट्टालकेषु च

nṛtyanvai vyāptadigdeśaḥ kāntāreṣvabhidhāvati | devāgāreṣu sarveṣu gṛheṣvaṭṭālakeṣu ca

มันร่ายรำแผ่ขยายไปทั่วทุกทิศานุทิศ พุ่งเข้าสู่ป่าเขาลำเนาไพร เข้าสู่เทวาลัยทุกแห่งหน บ้านเรือน และหอคอยสูง

नृत्यन्dancing
नृत्यन्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनृत् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; (अग्निः/हुतभुक्) इति कर्तृविशेषणम्
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपातः (particle/emphatic)
व्याप्तदिग्देशःone who pervades all directions/regions
व्याप्तदिग्देशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्याप्त + दिक् + देश (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुषसमासः—‘व्याप्ताः दिग्देशाः येन सः’ (अर्थतः बहुव्रीहिसदृशः प्रयोगः)
कान्तारेषुin forests, in wildernesses
कान्तारेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकान्तार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचनम्
अभिधावतिruns about, rushes
अभिधावति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + धाव् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
देवागारेषुin temples
देवागारेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव + आगार (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् आगारेषु)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, बहुवचनम्; देवागारेषु/गृहेषु/अट्टालकेषु इत्यादिषु विशेषणम्
गृहेषुin houses
गृहेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, बहुवचनम्
अट्टालकेषुin towers, ramparts
अट्टालकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअट्टालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सप्तमी, बहुवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्ययम् (conjunction)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya-khaṇḍa narrative style)

Listener: A king (nṛpa) in the frame dialogue

Scene: Fire personified as a dancer, leaping from quarter to quarter, racing through forests and entering every shrine, home, and watchtower; flames curl like limbs in motion.

D
Devāgāra (Temple)
F
Forests (Kāntāra)
A
Aṭṭālaka (Watchtower)
F
Fire (implied)

FAQs

When adharma matures into catastrophe, it spares neither wilderness nor city, neither common homes nor sacred structures—urging timely alignment with dharma.

None specifically; the verse is part of the Revā-khaṇḍa’s mythic narration of Tripura’s burning.

None.