Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

प्रवृत्तो हुतभुक्तत्र पुरे कालप्रचोदितः । ददाह लोकान्सर्वत्र हरकोपप्रकोपितः

pravṛtto hutabhuktatra pure kālapracoditaḥ | dadāha lokānsarvatra harakopaprakopitaḥ

ณ ภายในนครนั้น เพลิงกาฬลุกโชนขึ้นด้วยแรงแห่งกาลเวลา และด้วยความพิโรธแห่งพระฮาระ มันจึงเผาผลาญโลกธาตุไปทั่วทุกทิศ

प्रवृत्तःset in motion, started
प्रवृत्तः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वृत्त (कृदन्त; √वृत् धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; हुतभुक् इति विशेषणम्
हुतभुक्the fire (eater of offerings)
हुतभुक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहुत + भुज् (प्रातिपदिक; अग्निवाचक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (हुतं भुङ्क्ते इति)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्ययम् (adverb of place)
पुरेin the city
पुरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (Locative), एकवचनम्
कालप्रचोदितःimpelled by Time
कालप्रचोदितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल + प्रचोदित (कृदन्त; √चुद् धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (कालेन प्रचोदितः)
ददाहburned, consumed
ददाह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
लोकान्worlds/people
लोकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनम्
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्ययम् (adverb of place)
हरकोपप्रकोपितःenraged by Hara’s wrath
हरकोपप्रकोपितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootहर + कोप + प्रकोपित (कृदन्त; √कुप् धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (हरस्य कोपेन प्रकोपितः)

Narrator (Purāṇic narrator addressing a king—implied by later vocatives nṛpa/nṛpottama)

Listener: A king (nṛpa) in the frame

Scene: Inside the city, Agni erupts as if ‘commanded by Time’; above or behind, an unseen Śiva-force (Hara’s wrath) is suggested—stormy aura, trident-shadow—while flames radiate outward to ‘worlds’ around.

A
Agni
K
Kāla
H
Hara (Śiva)
T
Tripura

FAQs

When adharma ripens, Kāla (Time) and divine will move events toward inevitable dissolution; arrogance cannot resist cosmic order.

This passage sits in the Revā-khaṇḍa (Narmadā/Revā region) context, though the verse itself narrates Tripura’s destruction rather than naming a particular tīrtha.

None in this verse; it is narrative description of the cosmic event.