Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 69

मार्कण्डं धौतपापं च तीर्थमाङ्गिरसेश्वरम् । कोटवीसङ्गमः पुण्यं कोटितीर्थं च तत्र वै

mārkaṇḍaṃ dhautapāpaṃ ca tīrthamāṅgiraseśvaram | koṭavīsaṅgamaḥ puṇyaṃ koṭitīrthaṃ ca tatra vai

(ที่นั่นมี) มารกัณฑะ ธาวตะ-ปาปะ และตีรถะแห่ง อางคิรเสศวร; สังฆมของแม่น้ำโกฏวีเป็นที่บุญศักดิ์สิทธิ์ และที่นั่นเองมี โกฏิ-ตีรถะ ด้วยแท้

मार्कण्डम्Mārkaṇḍa (tīrtha/place-name)
मार्कण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमार्कण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
धौतपापम्(where) sins are washed away
धौतपापम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधौत (कृदन्त; √धौ (धातु), क्त) + पाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (धौतं पापं यस्मात्/यत्र)
and
:
Sambandha/Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तीर्थम्tīrtha, sacred ford
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आङ्गिरसेश्वरम्Āṅgiraseśvara
आङ्गिरसेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआङ्गिरस (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आङ्गिरसस्य ईश्वरः)
कोटवीसङ्गमःthe confluence at Koṭavī
कोटवीसङ्गमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटवी (प्रातिपदिक) + सङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कोटव्याः सङ्गमः)
पुण्यम्holy, meritorious
पुण्यम्:
Vidheyavisheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा—विधेय-विशेषण (predicate adjective)
कोटितीर्थम्Koṭi-tīrtha
कोटितीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कोटीनां तीर्थम् / कोटि-नामकं तीर्थम्)
and
:
Sambandha/Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)
वैindeed
वै:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक-अव्यय (emphatic particle)

Skanda (deduced from Revā Khaṇḍa pilgrimage narration style)

Tirtha: Mārkaṇḍa; Dhauta-pāpa; Āṅgiraseśvara-tīrtha; Koṭavī-saṅgama; Koṭi-tīrtha

Type: sangam

Scene: Two rivers meeting: the Koṭavī stream merging into the Narmadā; a small shrine of Āṅgiraseśvara nearby; a sage-figure (Mārkaṇḍeya) blessing pilgrims; a signboard-like depiction of Dhauta-pāpa and Koṭi-tīrtha.

M
Mārkaṇḍa
D
Dhauta-pāpa
Ā
Āṅgiraseśvara
K
Koṭavī-saṅgama
K
Koṭi-tīrtha

FAQs

Tīrthas are celebrated as ‘sin-washing’ (dhauta-pāpa) and merit-producing (puṇya), especially at confluences—purification is both spiritual intent and sacred-place grace.

Dhauta-pāpa tīrtha, Āṅgiraseśvara, the Koṭavī confluence, and Koṭi-tīrtha are emphasized, alongside Mārkaṇḍa.

No explicit prescription is stated; however, the naming ‘Dhauta-pāpa’ implies the customary tīrtha acts of snāna (ritual bathing) and devotion for purification.