Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24
कृच्छ्रचान्द्रायणाद्यैर्वा द्वितीयं तीर्थसेवया । यदा तीर्थं समुद्दिश्य प्रयाति पुरुषो नृप । तदा देवाश्च पितरस्तं व्रजन्त्यनु खेचराः
kṛcchracāndrāyaṇādyairvā dvitīyaṃ tīrthasevayā | yadā tīrthaṃ samuddiśya prayāti puruṣo nṛpa | tadā devāśca pitarastaṃ vrajantyanu khecarāḥ
ด้วยตบะอันยากลำบาก เช่น กฤจฉระ และจันทรายณะ ก็ได้ความบริสุทธิ์; แต่หนทางที่สอง (และประเสริฐกว่า) คือการรับใช้ตีรถะ โอ้พระราชา! เมื่อบุรุษออกเดินทางโดยตั้งจิตมุ่งสู่สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ เทวดาและบรรพชนย่อมติดตามเขาไป พร้อมทั้งหมู่ทิพยสัตว์ผู้เหินไปในนภา
Unspecified (addressing a king; likely Sūta/Lomaharṣaṇa or a Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa)
Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā) and its associated tīrtha destinations
Type: kshetra
Listener: Nṛpa (King) addressed explicitly (nṛpa)
Scene: A pilgrim-king sets out with staff and water-pot, eyes fixed on the distant river; behind and above him, luminous devas and pitṛs follow in subtle forms, with khecaras moving through the sky like radiant birds.
FAQs
A sincere resolve to undertake pilgrimage is itself so meritorious that divine and ancestral forces are said to support and accompany the pilgrim.
Tīrthas broadly; in Revā Khaṇḍa the contextual frame is the Revā/Narmadā tīrtha network.
The verse references penitential vratas (Kṛcchra, Cāndrāyaṇa) and elevates tīrtha-sevā and tīrtha-yātrā (setting out for a sacred place).