Adhyaya 217
อัธยายะนี้นำเสนอคำสอนเรื่องตถีรถะอย่างย่อจากฤๅษีมารกัณฑेय ท่านประกาศว่า “เอรัณฑี-สังคม” เป็นสังคมตถีรถะอันศักดิ์สิทธิ์ยิ่ง ที่ทั้งเทวะและอสูรต่างเคารพบูชา จึงเป็นสถานที่มีความบริสุทธิ์เป็นพิเศษ ผู้แสวงบุญพึงทำอุปวาสะ (ถือศีลอด) ด้วยการสำรวมอินทรีย์และจิตใจ และประกอบสนานะ (อาบน้ำศักดิ์สิทธิ์) ตามวิธาน (แบบแผนพิธี). หลักธรรมที่เน้นคือความชำระล้าง—การปฏิบัติเช่นนี้ ณ ที่นี่ทำให้พ้นจากภาระบาปหนัก แม้ถึงขั้นพรหมหัตยา ท้ายที่สุดมีผลश्रุติว่า ผู้ศรัทธาที่ละสังขาร ณ ตถีรถะแห่งนี้ ย่อมบรรลุ “อนิวรรติกา คติ” คือหนทางไม่หวนกลับ และไปถึงรุทรโลกโดยปราศจากข้อสงสัย
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एरण्डीसङ्गमं गच्छेत्सुरासुरनमस्कृतम् । तत्तु तीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्
ศรีมารกัณฑยะกล่าวว่า: พึงไปยังเอรัณฑีสังคม จุดบรรจบที่เหล่าเทวะและอสูรต่างนอบน้อมสักการะ ตีรถะนั้นมีบุญใหญ่และทำลายบาปหนักยิ่ง
Verse 2
उपवासपरो भूत्वा नियतेन्द्रियमानसः । तत्र स्नात्वा विधानेन मुच्यते ब्रह्महत्यया
เมื่อมุ่งมั่นถืออุโบสถ ควบคุมอินทรีย์และจิตให้มั่นคง แล้วอาบน้ำที่นั่นตามพิธีอันถูกต้อง—ย่อมพ้นแม้บาปพรหมหัตยา (การฆ่าพราหมณ์)
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या प्राणत्यागपरो भवेत् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम्
ผู้ใด ณ ตีรถะนั้น สละชีวิตด้วยภักติ ก็ตั้งมั่นในคติอันไม่หวนกลับ; จากโลกแห่งรุทระย่อมไม่มีการกลับคืน โดยปราศจากข้อสงสัย