Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

बटुरुवाच । विद्यार्थिनमनुप्राप्तं विद्धि मां द्विजसत्तम । ददासि यदि मे विद्यां ततः स्थास्यामि ते गृहे

baṭuruvāca | vidyārthinamanuprāptaṃ viddhi māṃ dvijasattama | dadāsi yadi me vidyāṃ tataḥ sthāsyāmi te gṛhe

ศิษย์กล่าวว่า “ข้าแต่ทวิชผู้ประเสริฐ โปรดทราบว่าข้าพเจ้ามาเพื่อแสวงหาวิทยา หากท่านประทานวิทยาแก่ข้าพเจ้าแล้ว ข้าพเจ้าจักพำนักในเรือนของท่าน”

बटुःthe student (brahmacārin)
बटुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबटु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विद्यार्थिनम्a seeker of knowledge
विद्यार्थिनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या-अर्थिन् (प्रातिपदिक; अर्थिन्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (विद्यायाः अर्थी)
अनुप्राप्तम्having come, arrived
अनुप्राप्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअनु-प्राप् (धातु)
Formकृत्-प्रत्ययः क्त (भूतकर्मणि/भूतकालिक), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘विद्यार्थिनम्’ इति विशेषणम्
विद्धिknow (recognize)
विद्धि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन
द्विजसत्तमO best of twice-born
द्विजसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां सत्तमः)
ददासिyou give
ददासि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्ध-अव्ययम् (conditional particle)
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th) / षष्ठी (6th), एकवचन; अत्र दातृ-सम्प्रदानार्थे चतुर्थी (to me)
विद्याम्knowledge
विद्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम् (consequential adverb)
स्थास्यामिI will stay
स्थास्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन
गृहेin (your) house
गृहे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

Baṭu (the disguised Maheśvara/Śiva as a brahmacārin)

Scene: A young brahmacārin stands with folded hands before a seated brāhmaṇa teacher, requesting instruction and offering to dwell in the teacher’s house; simple āśrama setting with palm-leaf manuscripts.

B
Baṭu (brahmacārin)
B
Brāhmaṇa (teacher)
V
Vidyā

FAQs

True learning is sought with commitment—willingness to live under guidance and discipline.

The Revā Khaṇḍa’s setting honors the Narmadā-side āśrama tradition as a purifier and teacher of dharma.

Implicitly, brahmacarya-style residence with a teacher as part of receiving vidyā.