Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

सा तस्य दंष्ट्राग्रविलम्बिताङ्गी कैलासशृङ्गाग्रगतेव ज्योत्स्ना । विभ्राजते साप्यसमानमूर्तिः शशाङ्कशृङ्गे च तडिद्विलग्ना

sā tasya daṃṣṭrāgravilambitāṅgī kailāsaśṛṅgāgragateva jyotsnā | vibhrājate sāpyasamānamūrtiḥ śaśāṅkaśṛṅge ca taḍidvilagnā

แผ่นดินนั้นห้อยอยู่ที่ปลายงาแห่งพระองค์ ส่องประกายดุจแสงจันทร์ที่พักอยู่บนยอดไกรลาส และแผ่นดินผู้มีรูปอันหาที่เปรียบมิได้ก็เรืองรองดุจสายฟ้าที่เกาะติดอยู่กับเขาแห่งพระจันทร์

she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
daṃṣṭrāgra-vilambita-aṅgīwhose limbs were hanging from the tip of (his) tusk
daṃṣṭrāgra-vilambita-aṅgī:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaṃṣṭrā (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक) + vilambita (कृदन्त; √lamb (लम्ब्) + vi-, क्त) + aṅgī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—दंष्ट्राग्रे विलम्बितानि अङ्गानि यस्याः (locative/genitive-tatpurusha sense)
kailāsa-śṛṅga-agra-gatāgone to the peak-tip of Kailāsa
kailāsa-śṛṅga-agra-gatā:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkailāsa (प्रातिपदिक) + śṛṅga (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त; √gam (गम्), क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कैलासस्य शृङ्गस्य अग्रे गता
ivaas if/like
iva:
Upamana-marker (Simile/उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
jyotsnāmoonlight
jyotsnā:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootjyotsnā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
vibhrājateshines forth
vibhrājate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhrāj (भ्राज्)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
apialso
api:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (particle: also/even)
asamāna-mūrtiḥ(she) of unmatched form
asamāna-mūrtiḥ:
Visheshya (Apposition/विशेष्य)
TypeNoun
Roota- (नञ्) + samāna (प्रातिपदिक) + mūrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—असमानā मूर्तिः (unequal/peerless form)
śaśāṅka-śṛṅgeon the moon’s horn/peak
śaśāṅka-śṛṅge:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśaśāṅka (प्रातिपदिक) + śṛṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—शशाङ्कस्य शृङ्गे
caand
ca:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
taḍit-vilagnāclinging like lightning
taḍit-vilagnā:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Roottaḍit (प्रातिपदिक) + vilagnā (कृदन्त; √lag (लग्) + vi-, क्त, स्त्री)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तडिति विलग्ना

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Scene: Varāha’s tusk-tip holds the Earth aloft; the Earth gleams like moonlight on Kailāsa’s summit and like lightning on the Moon’s horn—two luminous similes framing the rescue.

E
Earth (Bhūmi)
K
Kailāsa
M
Moon (Śaśāṅka)
V
Varāha (implied)

FAQs

The restored world shines by the Lord’s support; divine rescue is not only power but also auspicious beauty.

Kailāsa is referenced as a sacred cosmic mountain in a simile; the verse itself is not a tīrtha-instruction.

None; it is a devotional eulogy through sacred imagery.