Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

षष्ठस्तु ब्रह्मणः पुत्रो मानसो भृगुसत्तमः । तपश्चचार विपुलं श्रीवृते क्षेत्र उत्तमे

ṣaṣṭhastu brahmaṇaḥ putro mānaso bhṛgusattamaḥ | tapaścacāra vipulaṃ śrīvṛte kṣetra uttame

ภฤคุ ฤๅษีผู้ประเสริฐ—โอรสองค์ที่หกของพระพรหม ผู้บังเกิดจากมโน—ได้บำเพ็ญตบะอันไพศาล ณ เกษตรอันประเสริฐชื่อ ‘ศรีวฤตะ’

षष्ठःthe sixth
षष्ठः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मानसःmind-born
मानसः:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (पुत्रः-विशेषण)
भृगुसत्तमःthe best of the Bhṛgus (Bhṛgu lineage)
भृगुसत्तमः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootभृगु + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (भृगूणां सत्तमः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चचारpractised/performed
चचार:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootचर् (√चर् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘तपश्चरति’ = तपस्यति
विपुलम्abundant/great
विपुलम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तपः-विशेषण)
श्रीवृतेin Śrīvṛta (place)
श्रीवृते:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootश्रीवृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थाननाम
क्षेत्रेin the region/field
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
उत्तमेexcellent/supreme
उत्तमे:
Adhikarana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (क्षेत्रे-विशेषण)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Śrīvṛta-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Bhṛgu depicted as radiant sage, emerging from Brahmā’s mind (symbolic aura/lotus) in a vignette, then seated in deep penance within Śrīvṛta-kṣetra—an idyllic sacred field with a river nearby and a simple hermitage.

B
Bhṛgu
B
Brahmā
Ś
Śrīvṛta (kṣetra)

FAQs

The sanctity of a kṣetra is reinforced through the tapas of eminent ṛṣis whose lineage and spiritual power authenticate the place.

Śrīvṛta kṣetra (an ‘uttama kṣetra’) connected to Bhṛgu’s austerities, within the Bhṛgu-tīrtha narrative.

Tapas (austerity) is described, not prescribed; it is part of the origin narrative.