Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39

संहर्तुकामस्त्रिदिवं त्वशेषं प्रमुञ्चमानो विकृताट्टहासम् । जहार सर्वं त्रिदिवं महात्मा संक्षोभयन्वै जगदीश एकः

saṃhartukāmastridivaṃ tvaśeṣaṃ pramuñcamāno vikṛtāṭṭahāsam | jahāra sarvaṃ tridivaṃ mahātmā saṃkṣobhayanvai jagadīśa ekaḥ

ด้วยพระประสงค์จะทำลายสวรรค์ทั้งสามให้สิ้น พระองค์ทรงเปล่งอัฏฏหาสอันน่าสะพรึง แล้วมหาตมะผู้เป็นอีศวรหนึ่งเดียวแห่งจักรวาล ก็ทรงฉวยสวรรค์ทั้งสามและเขย่าให้สะท้าน.

संहर्तुकामःdesiring to destroy
संहर्तुकामः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसं-√हृ (धातु) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुमुन्-अन्त (संहर्तुम्) + कामः; उपपद-तत्पुरुषः (संहर्तुं कामः)
त्रिदिवम्the heaven (threefold heaven)
त्रिदिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
अशेषम्entire, without remainder
अशेषम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adjectival accusative qualifying त्रिदिवम्)
प्रमुञ्चमानःreleasing, letting loose
प्रमुञ्चमानः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-√मुच् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle)
विकृताट्टहासम्a distorted loud laughter
विकृताट्टहासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविकृत + आट्टहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (विकृतः आट्टहासः)
जहारseized, took away
जहार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; त्रिदिवम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
त्रिदिवम्heaven
त्रिदिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संक्षोभयन्agitating, shaking
संक्षोभयन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-√क्षुभ् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (causative sense: ‘agitating’)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चय-अव्यय (emphatic particle)
जगदीशःLord of the world
जगदीशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः ईशः)
एकःalone, single
एकः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जगदीशस्य विशेषणम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha: Avantī-kṣetra’s Śiva as Jagadīśa (Revā-khaṇḍa framing)

Type: kshetra

Scene: The solitary Jagadīśa releases a distorted, terrifying laugh; the triple heaven quakes and is seized as if in his grasp; devas and celestial palaces tremble; the sky darkens with pralaya foreboding.

Ś
Śiva (Jagadīśa)
T
Tridiva (heavenly realms)

FAQs

Divine lordship transcends even heavenly attainments; liberation is not mere heaven but alignment with the Supreme.

No tīrtha is directly mentioned; the verse is cosmological narration within Revā Khaṇḍa.

None.