Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 40

तं देवमीशानमजं वरेण्यं दृष्ट्वा जगत्संहरणं महेशम् । सा कालरात्रिः सह मातृभिश्च गणाश्च सर्वे शिवमर्चयन्ति

taṃ devamīśānamajaṃ vareṇyaṃ dṛṣṭvā jagatsaṃharaṇaṃ maheśam | sā kālarātriḥ saha mātṛbhiśca gaṇāśca sarve śivamarcayanti

ครั้นได้เห็นพระอิศานะ ผู้ไม่บังเกิด ผู้ควรบูชายิ่ง—พระมหेश ผู้ทรงทำลายโลก—กาลราตรีพร้อมด้วยเหล่ามาตฤกา และหมู่คณะคณาทั้งปวง ต่างบูชาพระศิวะ

tamhim
tam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः (pronoun)
devamthe god
devam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
īśānamthe Lord (Īśāna)
īśānam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootīśāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्य-समनाधिकरणम् (apposition to devam)
ajamunborn
ajam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying the deity)
vareṇyammost worthy of choice/veneration
vareṇyam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootvareṇya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdṛś (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund); पूर्वकालिकक्रिया (having seen)
jagat-saṃharaṇamthe destruction of the world
jagat-saṃharaṇam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + saṃharaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः संहरणम् = destruction of the world)
maheśamMahēśa (Great Lord)
maheśam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmaheśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समनाधिकरणम् (apposition to devam)
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः
kālarātriḥKālarātri
kālarātriḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkālarātri (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कालस्य रात्रिः)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्ययम्; सहार्थक-उपपद (with)
mātṛbhiḥwith the Mothers (Mātṛs)
mātṛbhiḥ:
Sahakāraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सह-योगे (instrumental of accompaniment)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
gaṇāḥthe attendants/hosts
gaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
sarveall
sarve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying gaṇāḥ)
śivamŚiva
śivam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
arcayantiworship
arcayanti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootarc (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-maṇḍala

Type: kshetra

Scene: A cosmic tableau: Śiva as Īśāna/Maheśa, serene yet world-dissolving, receives worship from Kālarātrī, the Mātṛkās, and swarming gaṇas in a dark, pralaya-tinged atmosphere.

Ś
Śiva (Maheśa/Īśāna)
K
Kālarātri
M
Mātṛs
G
Gaṇas

FAQs

Even cosmic powers and fierce divinities revere Śiva; true authority is grounded in devotion to the Supreme Lord.

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it emphasizes Śiva’s supremacy within the Revā Khaṇḍa setting.

Worship (arcana) is mentioned generally, without detailing a specific rite.