Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

युधिष्ठिर उवाच । तीर्थस्यास्य कथं जातो महिमेदृङ्मुनीश्वर । रूपसौभाग्यदं येन तीर्थमेतद्ब्रवीहि मे

yudhiṣṭhira uvāca | tīrthasyāsya kathaṃ jāto mahimedṛṅmunīśvara | rūpasaubhāgyadaṃ yena tīrthametadbravīhi me

ยุธิษฐิระกล่าวว่า “ข้าแต่มุนีผู้เป็นใหญ่ ความยิ่งใหญ่ของตีรถะนี้บังเกิดขึ้นได้อย่างไร? ขอท่านจงบอกข้าพเจ้าเถิดถึงสถานศักดิ์สิทธิ์นี้ ซึ่งประทานความงามและสิริมงคล”

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तीर्थस्यof the sacred ford
तीर्थस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अस्यof this
अस्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम; ‘तीर्थस्य’ इत्यस्य विशेषण (of this)
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (how)
जातःarisen, come to be
जातः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘महिमा’ इत्यस्य विशेषण (born/arisen)
महिमाgreatness, glory
महिमा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ईदृक्such (of this kind)
ईदृक्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootईदृश्/ईदृक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनामसदृश विशेषण; ‘महिमा’ इत्यस्य विशेषण (such)
मुनीश्वरO lord of sages
मुनीश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां ईश्वरः)
रूपसौभाग्यदम्bestowing beauty and good fortune
रूपसौभाग्यदम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootरूप + सौभाग्य + द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/षष्ठीसम्बन्ध (रूपं च सौभाग्यं च ददाति इति) विशेषण (तीर्थम्)
येनby which
येन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सम्बन्धबोधक (by which)
तीर्थम्the sacred ford
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषण (this)
ब्रवीहिtell
ब्रवीहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (to me/of me)

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Rukmiṇī-tīrtha

Type: ghat

Listener: Mārkaṇḍeya

Scene: Yudhiṣṭhira, respectful and inquisitive, questions sage Mārkaṇḍeya about the origin of Rukmiṇī-tīrtha’s power; a narrative ‘pause’ before the legend begins.

Y
Yudhiṣṭhira
M
Mārkaṇḍeya
R
Rukmiṇī-tīrtha

FAQs

A tīrtha’s fruit is rooted in its sacred origin and narrative; understanding the māhātmya deepens faith and the benefit of pilgrimage.

Rukmiṇī Tīrtha, whose greatness and origin are being requested.

No direct rite is prescribed here; it introduces an inquiry into the tīrtha’s origin and its bestowal of beauty and good fortune.