Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

गौतमेन पुरा शप्तं ज्ञात्वा देवाः सुरेश्वरम् । ब्रह्माद्या देवताः सर्व ऋषयश्च तपोधनाः

gautamena purā śaptaṃ jñātvā devāḥ sureśvaram | brahmādyā devatāḥ sarva ṛṣayaśca tapodhanāḥ

ครั้นทราบว่าในกาลก่อน พระโคตมะได้สาปเทวาธิราชไว้ เหล่าเทวะทั้งปวงตั้งแต่พระพรหมเป็นต้น และเหล่าฤๅษีผู้มั่งคั่งด้วยตบะ ก็พร้อมใจกันมาชุมนุม (เพื่อหาทางแก้)

गौतमेनby Gautama
गौतमेन:
Karana (Instrument/कर्ता-हेतु)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
पुराformerly; once
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
शप्तम्cursed
शप्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशप्त (प्रातिपदिक; √शप्-क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; कर्मणि प्रयोग; विशेषणम् (सुरेश्वरम्)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
सुरेश्वरम्the lord of the gods (Indra)
सुरेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर-ईश्वर (प्रातिपदिक; सुर + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ईश्वरः)
ब्रह्माद्याःBrahmā and others
ब्रह्माद्याः:
Apposition (Samanadhikarana/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्म-आदि (प्रातिपदिक; ब्रह्म + आदि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष (ब्रह्मा आदिः येषाम्)
देवताःdeities
देवताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (देवताः/ऋषयः)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
तपोधनाःwhose wealth is austerity
तपोधनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतपस्-धन (प्रातिपदिक; तपस् + धन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तपः धनं येषाम्) विशेषणम् (ऋषयः)

Purāṇic narrator (contextual; within Revākhaṇḍa narration)

Tirtha: Śakra-tīrtha (context-setting)

Type: kshetra

Listener: Pāṇḍuputra (a Pāṇḍava)

Scene: A grand assembly: Brahmā and other devas with austere sages gather, anxious about Indra’s curse; the atmosphere is solemn, petitionary.

G
Gautama
I
Indra (Sureśvara)
B
Brahmā
D
Devas
Ṛṣis

FAQs

Even the highest authority (Indra) is accountable to dharma; sages’ tapas and truth have corrective power.

The Revā region (Narmadā corridor) is the narrative setting of Revākhaṇḍa, leading into the tīrtha-based remedy.

None explicitly in this verse; it sets up the appeal to Gautama and the later tīrtha-rite.