Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

कृतं चान्द्रायणं मासं कृच्छ्रं चान्यं ततः परम् । ततस्तुष्टो महादेवो दत्त्वा वरमनुत्तमम्

kṛtaṃ cāndrāyaṇaṃ māsaṃ kṛcchraṃ cānyaṃ tataḥ param | tatastuṣṭo mahādevo dattvā varamanuttamam

นางได้บำเพ็ญพรตจันทรายณะตลอดหนึ่งเดือน แล้วต่อจากนั้นได้ปฏิบัติตบะกฤจฉระอันเคร่งครัดยิ่งขึ้น ครั้นมหาเทวะทรงพอพระทัย จึงประทานพรอันยอดยิ่งหาประมาณมิได้

कृतम्done, performed
कृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोगः), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; past passive participle ‘done/performed’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
आन्द्रायणम्the cāndrāyaṇa vow
आन्द्रायणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआन्द्रायण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; ‘cāndrāyaṇa’ vow/penance
मासम्for a month
मासम्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; accusative of duration
कृच्छ्रम्the kṛcchra penance
कृच्छ्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; name of a penance
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अन्यम्another
अन्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘kṛcchram’/‘vratam’ understood)
ततःthereafter
ततः:
Apādāna/Sequence (Source-Sequence/अपादान-क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपादान/क्रमवाचक-प्रयोगः (from that/thereafter)
परम्further, after that
परम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् (as an adverb: ‘further/after that’)
ततःthen
ततः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रमवाचकः (then)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु)
Formतुष्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; ‘pleased’
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; समासः कर्मधारयः (महान् देवः)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Kriyā (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formदा-धातोः क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (क्त्वान्त), पूर्वकालिक-क्रिया (having given)
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘varam’)

Deductive: Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa (likely Sūta/Lomaharṣaṇa conveying the Māhātmya)

Tirtha: Ahalyeśvara-tīrtha (Revā/Narmadā-tīra)

Type: kshetra

Scene: Ahalyā performing a month-long Cāndrāyaṇa and then a severe Kṛcchra, emaciated yet radiant, before a tranquil manifestation of Mahādeva who grants an unsurpassed boon.

M
Mahādeva (Śiva)
C
Cāndrāyaṇa
K
Kṛcchra

FAQs

Atonement through disciplined vrata and prāyaścitta culminates in divine grace, showing dharma’s restorative power.

The penances are framed within the Narmadā/Revā tīrtha narrative of Adhyāya 136, supporting the māhātmya of the local sacred site.

Cāndrāyaṇa (one-month observance) and an additional Kṛcchra penance are explicitly mentioned.