Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

जगामादर्शनं भूयो रेमे चोमापतिश्चिरम् । अहल्या तु गते देवे स्थापयित्वा जगद्गुरुम्

jagāmādarśanaṃ bhūyo reme comāpatiściram | ahalyā tu gate deve sthāpayitvā jagadgurum

แล้วพระองค์ก็เสด็จลับพ้นสายตาอีกครั้ง และพระอุมาปติประทับอย่างผาสุกเป็นเวลายาวนาน ครั้นเมื่อเทวะเสด็จไปแล้ว อหัลยาได้อัญเชิญและสถาปนา “คุรุแห่งโลก” ไว้เป็นเทวสถาน

जगामwent
जगाम:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
अदर्शनम्out of sight, to invisibility
अदर्शनम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; गत्यर्थे लक्ष्यस्थानम् (to invisibility/out of sight)
भूयःagain, further
भूयः:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्ययम्; पुनरर्थक-क्रियाविशेषणम् (again/further)
रेमेenjoyed, sported
रेमे:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
उमापतिःUmāpati (Śiva)
उमापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउमापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (उमायाः पतिः)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
अहल्याAhalyā
अहल्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक-निपातः (but/indeed)
गतेwhen (he) had gone
गते:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु)
Formगम्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम् (देवे इति विशेष्ये) — ‘when (he) had gone’
देवेwhen the god (Śiva)
देवे:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; अधिकरणे (locative absolute with ‘gate’)
स्थापयित्वाhaving स्थापित/installed
स्थापयित्वा:
Kriyā (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formस्था-धातोः णिच् (causative) + क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम्; ‘having installed/established’
जगद्गुरुम्the teacher of the world
जगद्गुरुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः गुरुः)

Deductive: Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa (likely Sūta/Lomaharṣaṇa conveying the Māhātmya)

Tirtha: Ahalyeśvara (installation locus)

Type: kshetra

Scene: Mahādeva disappears from direct vision; Ahalyā, composed yet longing, installs a Śiva-liṅga as ‘Jagadguru’ in a sanctified space, beginning enduring worship.

Ś
Śiva (Umāpati, Jagadguru)
A
Ahalyā

FAQs

Gratitude and devotion take concrete form through establishing enduring worship—turning a personal blessing into a public sacred center.

The verse anticipates the Ahalyeśvara/Ahalyā-tīrtha locus within the Narmadā (Revā) region.

Sthāpanā/pratiṣṭhā—installation of the deity (Śiva as Jagadguru) is referenced.