Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

तत्र तीर्थे जितक्रोधश्चचार विपुलं तपः । दुश्चरं मौनमास्थाय ह्यशक्यं देवदानवैः

tatra tīrthe jitakrodhaścacāra vipulaṃ tapaḥ | duścaraṃ maunamāsthāya hyaśakyaṃ devadānavaiḥ

ณ ตีรถะนั้น พระองค์ทรงชนะความโกรธแล้วบำเพ็ญตบะอันไพศาล ทรงรับปฏิญาณมุนีคือพรตแห่งความเงียบอันเข้มงวด—ซึ่งแม้เทวดาและทานวะก็ยากจะกระทำได้

तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
जितक्रोधःhaving conquered anger
जितक्रोधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त) + क्रोध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष (क्रोधः जितः यस्य सः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (कर्ता)
चचारperformed/practised
चचार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विपुलम्abundant, great
विपुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (तपः)
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
दुश्चरम्hard to practise
दुश्चरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुस् (उपसर्ग/अव्यय) + चर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (दुष् + चरम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (मौनम्)
मौनम्silence (vow of silence)
मौनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमौन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आस्थायhaving undertaken
आस्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having undertaken/observed’
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
अशक्यम्impossible (to do)
अशक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअ + शक्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशक् (धातु) से ‘शक्य’ (यत्/तव्यत्-भाव), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (मौनम्)
देवदानवैःby gods and demons
देवदानवैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेव + दानव (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व (देवाश्च दानवाश्च), पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

Śrī Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Scene: On a quiet riverbank, Janārdana sits in deep tapas, eyes lowered, hand in jñāna-mudrā; the atmosphere is hushed, as if even devas and dānavas cannot match this vow of silence.

D
Devas
D
Dānavas
T
Tīrtha (Mahāpātaka-nāśana context)

FAQs

Inner discipline—especially conquering anger—empowers tapas; vows like silence are praised as potent means of purification.

The tīrtha introduced in Adhyāya 110 as Mahāpātaka-nāśana, near Cakratīrtha.

Tapas (austerity) and mauna-vrata (vow of silence), grounded in jitakrodha (mastery over anger).