Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic Adhvaryu lineage; specific ṛṣi ascription varies by anukramaṇī).
Devata: Savitṛ (prasava/authorization); subsidiary identifications with Aśvins, Pūṣan; empowering identifications with Indra and Vāyu.
Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed metrical chandas).

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आद॑देऽध्वर॒कृतं॑ दे॒वेभ्य॒ इन्द्र॑स्य बा॒हुर॑सि॒ दक्षि॑णः स॒हस्र॑भृष्टिः श॒तते॑जा वा॒युर॑सि ति॒ग्मते॑जा द्विष॒तो व॒धः

devasya tvā savituḥ prásave’śvinoḥ bāhubhyāṃ pūṣṇó hastābhyām | ā dade’dhvarakṛtáṃ devébhya índrasya bāhúr asi dákṣiṇaḥ sahásrabhṛṣṭiḥ śatátejā vāyúr asi tigmatējā dviṣató vadháḥ

ด้วยการกระตุ้นของเทพสวิตฤ (Savitṛ) ด้วยแขนของอัศวิน (Aśvin) ทั้งสอง ด้วยมือของปูษัน (Pūṣan) ข้าพเจ้าหยิบยกท่านขึ้น—ผู้ถูกจัดเตรียมเพื่อยัญญะ—เพื่อถวายแด่เหล่าเทพ. ท่านคือแขนขวาของอินทระ (Indra) มีคมพันประการ มีกำลังร้อยเท่า; ท่านคือวายุ (Vāyu) ผู้มีกำลังคมกล้า เป็นผู้ประหารศัตรูอันน่าชัง.

दे॒वस्य॑ । त्वा । सवि॒तुः । प्र॑स॒वे । अ॒श्विनोः॑ । बा॒हुभ्यां॑ । पू॒ष्णः । हस्ता॑भ्याम् । आ । द॑दे । अ॒ध्व॒र॒कृत॑म् । दे॒वेभ्यः॑ । इन्द्र॑स्य । बा॒हुः । अ॑सि । दक्षि॑णः । स॒हस्र॑भृष्टिः । श॒तते॑जाः । वा॒युः । अ॑सि । ति॒ग्मते॑जाः । द्वि॒ष॒तः । व॒धः

देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootदेव
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसवितृ
प्रसवेat/under the impelling (instigation)
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअश्विन्
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootपूषन्
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त
आददे(he) has taken / takes up
आददे:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दाने/ग्रहणे) + आ
अध्वरकृतम्the performer/maker of the sacrifice
अध्वरकृतम्:
कर्म
TypeNoun (agent/epithet)
Rootअध्वर-कृत्
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootइन्द्र
बाहुःarm
बाहुः:
कर्तृ/विशेष्य (predicative)
TypeNoun
Rootबाहु
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू)
दक्षिणःright
दक्षिणः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदक्षिण
सहस्रभृष्टिःhaving a thousand points/edges (thousand-bladed)
सहस्रभृष्टिः:
विशेषण
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootसहस्र-भृष्टि
शततेजाःof a hundredfold brilliance
शततेजाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशत-तेजस्
वायुःVāyu (Wind)
वायुः:
कर्तृ/विशेष्य (predicative)
TypeNoun
Rootवायु
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू)
तिग्मतेजाःsharp-brilliant; of keen radiance
तिग्मतेजाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतिग्म-तेजस्
द्विषतःof the hater; of the hostile one
द्विषतः:
सम्बन्ध/अपादान (contextual)
TypeNoun/Participle
Rootद्विषत्
वधःslaying; destruction
वधः:
विशेष्य (predicative)
TypeNoun
Rootवध
S
Savitṛ
A
Aśvins
P
Pūṣan
I
Indra
V
Vāyu