Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 25

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic Adhvaryu lineage attribution)
Devata: Pṛthivī; Dyāvā (as rain-giver); Savitṛ (as binder/impeller)
Chandas: Mixed/prose-yajus (yajur-formula; not a fixed ṛk-meter)

पृथि॑वि देवयज॒न्योष॑ध्यास्ते॒ मूलं॒ मा हि॑ᳪसिषं व्र॒जं ग॑च्छ गो॒ष्ठानं॒ वर्ष॑तु ते॒ द्यौर्ब॑धा॒न दे॑व सवितः पर॒मस्यां॑ पृथि॒व्याᳪ श॒तेन॒ पाशै॒र्योऽस्मान्द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मस्तमतो॒ मा मौ॑क्

pṛthiví devayajanī́ oṣadhayās te mū́laṃ mā́ hiṃsiṣaṃ vrajáṃ gaccha goṣṭhā́naṃ várṣatu te dyaúr bādhāna deva savitaḥ paramásyāṃ pṛthivyā́ṃ śaténa pāśáir yó ’smān dveṣṭí yaṃ́ ca vayáṃ dviṣmá tam áto mā́ mauk

O Earth, meet for the worship of the Gods! Thy plants have their root in thee: may I not injure thy root. Go thou unto the cattle-pen, unto the cow-stall. Let Heaven rain upon thee. Bind, O god Savitar, on the farthest Earth, with a hundred nooses, him that hateth us, and him whom we hate: from thence let him not be loosed.

पृथिवि । देव-यजनी । ओषधयः । ते । मूलम् । मा । हिंसिषम् । व्रजम् । गच्छ । गो-स्थानम् । वर्षतु । ते । द्यौः । बधान । देव । सवितः । परमस्याम् । पृथिव्याम् । शतेन । पाशैः । यः । अस्मान् । द्वेष्टि । यम् । च । वयम् । द्विष्मः । तम् । अतः । मा । मोक्

पृथिविO Earth
पृथिवि:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपृथिवी
देवयजनीfit for/used in worship of the gods
देवयजनी:
विशेषण (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootदेवयजनी
ओषध्याःplants, herbs
ओषध्याः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootओषधि
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद्
मूलम्root, base
मूलम्:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootमूल
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
हिꣳसिषम्may I not injure
हिꣳसिषम्:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Rootहिंस् (हिꣳस)
व्रजम्enclosure, pen; cattle-fold
व्रजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रज
गच्छgo
गच्छ:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootगम्
गोष्ठानम्to the cowshed/cattle-stall
गोष्ठानम्:
कर्म/गत्यर्थे अधिकरणाभास (destination)
TypeNoun
Rootगो-ष्ठान (गो + स्थान) / गोष्ठ
वर्षतुlet it rain
वर्षतु:
कर्तृ
TypeVerb
Rootवृष्
तेfor you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootत्वद्
द्यौःthe sky
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (दिव्) / द्यौस्
बधानbind, restrain
बधान:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootबध्
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव
सवितःO Savitṛ
सवितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसवितृ
परमस्याम्in the highest
परमस्याम्:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपरम
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी
शतेनwith a hundred
शतेन:
करण
TypeNumeral/Adjective
Rootशत
पाशैःwith nooses/bonds
पाशैः:
करण
TypeNoun
Rootपाश
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootद्विष्
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद्
and
:
TypeIndeclinable
Root
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
द्विष्मःhate
द्विष्मः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootद्विष्
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
अतःtherefore; from here/from that
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
मौक्do not release/let go (him)
मौक्:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootमुच् (मुञ्च्) / मा + उक् (Vedic injunctive/imperative form)
P
Pṛthivī (Earth)
D
Dyauḥ / Dyāvā (Heaven)
S
Savitṛ