Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 13
शिवस्य विश्वव्याप्तिः—अष्टमूर्तिः पञ्चब्रह्म च | Śiva’s Cosmic Pervasion: Aṣṭamūrti and the Pañcabrahma Forms
चक्षुषश्चरणस्यापि रूपस्याग्नेस्तथैव च । अघोराख्यामधिष्ठात्रीं मूर्तिमाहुर्मनीषिणः । रसनायाश्च पायोश्च रसस्यापां तथैव च । ईश्वरीं वामदेवाख्यां मूर्तिं तन्निरतां विदुः
cakṣuṣaścaraṇasyāpi rūpasyāgnestathaiva ca | aghorākhyāmadhiṣṭhātrīṃ mūrtimāhurmanīṣiṇaḥ | rasanāyāśca pāyośca rasasyāpāṃ tathaiva ca | īśvarīṃ vāmadevākhyāṃ mūrtiṃ tanniratāṃ viduḥ
เหล่าปราชญ์กล่าวว่า มูรติผู้เป็นประธานเหนือดวงตาและเท้า อีกทั้งเหนือรูป (สิ่งที่เห็น) และไฟนั้น มีนามว่า ‘อฆอรา’. และมูรติแห่งเทวีผู้ทรงอำนาจอธิปไตย นามว่า ‘วามเทวี’ เป็นประธานเหนือ ลิ้นและทวารหนัก อีกทั้งเหนือรส (รสชาติ) และน้ำ โดยทรงตั้งมั่นอยู่ในหน้าที่เหล่านั้น.
Suta Goswami
Tattva Level: pati
Shiva Form: Aghoramūrti
Shakti Form: Gaurī
Role: nurturing
FAQs
It maps bodily faculties and elements to specific Śiva-Śakti manifestations, teaching that perception and action are governed by divine tattvas; recognizing their presiding forms supports inner discipline and God-centered awareness.
In Saguna worship, the Liṅga is revered as the seat of Śiva’s manifest powers; this verse explains those powers as functional forms (Aghorā, Vāmadevī) pervading senses and elements, making worship a way to sanctify perception and conduct.
A practical takeaway is sense-withdrawal and mantra-japa—mentally offering sight, movement, taste, and bodily functions into Śiva’s forms (Aghorā/Vāmadeva) while repeating the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) to purify the indriyas.