Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Adhyaya 58The Kurma-Form of Narayana: Mapping Bharata through Nakshatras, Regions, and Planetary Afflictions

कृत्तिका रोहिणी सौम्या एतेषां मध्यवासिनाम् ।

नक्षत्रत्रितयं विप्र शुभाशुभविपाकदम् ॥

kṛttikā rohiṇī saumyā eteṣāṃ madhyavāsinām | nakṣatratritayaṃ vipra śubhāśubhavipākadam ||

ดูก่อนพราหมณ์ สำหรับผู้พำนักอยู่ ณ ส่วนกลาง กลุ่มนักษัตรสามคือ กฤตติกา โรหิณี และเสามยะ ย่อมทำให้ผลทั้งมงคลและอวมงคลสุกงอม

kṛttikāKṛttikā (a lunar mansion)
kṛttikā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkṛttikā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
rohiṇīRohiṇī (a lunar mansion)
rohiṇī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrohiṇī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
saumyāgentle/auspicious
saumyā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaumya (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; विशेषणम् (qualifying the listed nakṣatras collectively/last item)
eteṣāmof these
eteṣām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Plural; pronoun (सर्वनाम)
madhyavāsināmof the middle-dwellers
madhyavāsinām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmadhya + vāsin (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural; समासः—तत्पुरुषः (सप्तमी-सम्बन्धः), ‘मध्ये वसन्ति’
nakṣatra-tritayamthe triad of lunar mansions
nakṣatra-tritayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnakṣatra + tritaya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः—द्विगु (संख्यापूर्वक-समाहारः) ‘three nakṣatras’
vipraO brāhmaṇa
vipra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular
śubhāśubha-vipāka-damgiving results (vipāka) both good and bad
śubhāśubha-vipāka-dam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśubha + aśubha + vipāka + da (प्रातिपदिक; ‘da’ from √dā (धा/दा) giver)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः—तत्पुरुषः (बहुपद), ‘शुभ-अशुभ-विपाकं ददाति’ इति; विशेषणम् ‘नक्षत्रत्रितयम्’
Mārkaṇḍeya

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Viṣṇu (Kūrma)
NakṣatrasKarmic fruitionAuspicious/inauspicious omens

FAQs

Even ‘good’ celestial markers can be tied to mixed outcomes; the text emphasizes vipāka (ripening) rather than fatalism. Ethical agency remains: one should respond to conditions with dharmic action, not resignation.

Sthiti—cosmic ordering with an applied layer of phala (results) discourse often used in dharma/omenic contexts.

A triad suggests a threefold modulation of experience (e.g., guṇa-like reading): the same field yields śubha/aśubha depending on alignment. Nakṣatras become symbolic ‘timing-gates’ through which karma expresses.