Adhyaya 30

Verse 1

गरुडो वारुणं छत्रं तथैव मणिपर्वतम् सभार्यं च हृषीकेशं लीलयैव वहन् ययौ

గరుడుడు వరుణుని ఛత్రాన్ని, మణిపర్వతాన్ని, అలాగే భార్యతో కూడిన హృషీకేశుని లీలగానే మోసుకుంటూ బయలుదేరెను।

Verse 2

ततः शङ्खम् उपाध्मासीत् स्वर्गद्वारगतो हरिः उपतस्थुस् ततो देवाः सार्घ्यपात्रा जनार्दनम्

అప్పుడు స్వర్గద్వారానికి చేరిన హరి శంఖాన్ని ఊదెను. ఆ ధ్వనికి దేవతలు వెంటనే వచ్చి జనార్దనుని సేవలో నిలిచి, ప్రభువుకు సమర్పించదగిన అర్ఘ్యపాత్రాలను మోసుకొని హాజరయ్యారు।

Verse 3

स देवैर् अर्चितः कृष्णो देवमातुर् निवेशनम् सिताभ्रशिखराकारं प्रविश्य ददृशे ऽदितिम्

దేవతలచే ఆరాధింపబడిన కృష్ణుడు—పరమేశ్వరుడు విష్ణువు—తెల్లని మేఘశిఖరంలా ఉన్న దేవమాత నివాసంలో ప్రవేశించి అక్కడ అదితిని దర్శించాడు।

Verse 4

स तां प्रणम्य शक्रेण सह ते कुण्डलोत्तमे ददौ नरकनाशं च शशंसास्यै जनार्दनः

ఆమెకు నమస్కరించి జనార్దనుడు శక్రునితో కలిసి ఆ శ్రేష్ఠమైన కుండలాలను ఆమెకు తిరిగి ఇచ్చెను; అలాగే నరకుని సంహారాన్ని కూడా ఆమెకు వివరించాడు।

Verse 5

ततः प्रीता जगन्माता धातारं जगतां हरिम् तुष्टावादितिर् अव्यग्रा कृत्वा तत्प्रवणं मनः

అప్పుడు జగన్మాత అదితి ఆనందించి, కలతలేకుండా, మనసును పూర్తిగా ఆయనవైపు నిలిపి, జగత్తును ధారించే హరిని స్తుతించెను।

Verse 6

नमस् ते पुण्डरीकाक्ष भक्तानाम् अभयंकर सनातनात्मन् सर्वात्मन् भूतात्मन् भूतभावन

హే పుండరీకాక్షా! నీకు నమస్కారం. నీవు భక్తులకు అభయాన్ని ప్రసాదించువాడవు; హే సనాతనాత్మా, సర్వాత్మా, భూతాత్మా, భూతభావనా—నీకు ప్రణామం।

Verse 7

प्रणेता मनसो बुद्धेर् इन्द्रियाणां गुणात्मक त्रिगुणातीत निर्द्वन्द्व शुद्ध सर्वहृदिस्थित

ఆయనే మనస్సు, బుద్ధికి ప్రేరక ప్రభువు; ఇంద్రియాలకూ వాటి గుణాలకూ అంతర్యామి నియంత. గుణక్షేత్రంలో వ్యాపించి ఉన్నా త్రిగుణాతీతుడు, ద్వంద్వరహితుడు, పరమశుద్ధుడు, ప్రతి జీవ హృదయంలో నివసించువాడు.

Verse 8

सितदीर्घादिनिःशेषकल्पनापरिवर्जित जन्मादिभिर् असंस्पृष्ट स्वप्नादिपरिवर्जित

ఆయన ‘తెలుపు’, ‘పొడవు’ వంటి సమస్త కల్పిత భావనల నుండి విముక్తుడు; జన్మాది దేహసంబంధ స్థితులచే అస్పృశ్యుడు; స్వప్నాది పరిస్థితులకూ అతీతుడు—ఎల్లప్పుడూ నిరుపాధికుడు.

Verse 9

संध्या रात्रिर् अहो भूमिर् गगनं वायुर् अम्बु च हुताशनो मनो बुद्धिर् भूतादिस् त्वं तथाच्युत

నీవే సంధ్య, నీవే రాత్రి, నీవే పగలు, నీవే భూమి. నీవే ఆకాశం, వాయువు, జలము; నీవే అగ్ని. నీవే మనస్సు, బుద్ధి; భూతముల ఆదికారణమూ నీవే—ఓ అచ్యుతా!

Verse 10

सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्ता कर्तृपतिर् भवान् ब्रह्मविष्णुशिवाख्याभिर् आत्ममूर्तिभिर् ईश्वर

సృష్టి, స్థితి, లయములకు కర్త నీవే; కర్తలకూ అధిపతి నీవే. ఓ ఈశ్వరా! బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ అనే నీ స్వయంమూర్తుల ద్వారా నీవే ఈ జగత్‌కార్యాలను నిర్వహించుచున్నావు.

Verse 11

देवा यक्षास् तथा दैत्या राक्षसाः सिद्धपन्नगाः कूष्माण्डाश् च पिशाचाश् च गन्धर्वा मनुजास् तथा

దేవులు, యక్షులు, దైత్యులు; రాక్షసులు, సిద్ధులు, నాగజాతులు; కూష్మాండులు, పిశాచులు; గంధర్వులు—అలాగే మనుష్యులూ ఉన్నారు.

Verse 13

स्थूला मध्यास् तथा सूक्ष्माः सूक्ष्मात् सूक्ष्मतराश् च ये देहभेदा भवान् सर्वे ये केचित् पुद्गलाश्रयाः

స్థూల, మధ్య, సూక్ష్మ మరియు సూక్ష్మాతి సూక్ష్మమైన—పదార్థ సమూహంపై ఆధారపడిన అన్ని దేహభేదాలు, ఓ ప్రభూ, ఈ వర్ణనలోనే అంతర్భూతమై ఉన్నాయి।

Verse 14

माया तवेयम् अज्ञातपरमार्थातिमोहिनी अनात्मन्य् आत्मविज्ञानं यया मूढो निरुध्यते

ఇది మీ మాయే—పరమార్థాన్ని తెలియని వారిని ఘోరంగా మోహింపజేసేది—దాని వల్ల మూర్ఖుడు అనాత్మలోనే ఆత్మవిజ్ఞానమని భావించి బంధింపబడతాడు।

Verse 15

अहं ममेति भावो ऽत्र यत् पुंसाम् अभिजायते संसारमातुर् मायायास् तवैतन् नाथ चेष्टितम्

ఓ నాథా, ఇక్కడ మనుష్యుల్లో ‘నేను’ ‘నాది’ అనే భావం ఏదైతే పుడుతుందో—అది సంసారమాత అయిన మీ మాయ యొక్క కార్యలీలే.

Verse 16

यैः स्वधर्मपरैर् नाथ नरैर् आराधितो भवान् ते तरन्त्य् अखिलाम् एतां मायाम् आत्मविमुक्तये

ఓ నాథా, స్వధర్మంలో స్థిరంగా ఉండి మిమ్మల్ని ఆరాధించే వారు—ఆత్మవిముక్తి కోసం ఈ సమస్త మాయను దాటి పోతారు।

Verse 17

ब्रह्माद्याः सकला देवा मनुष्याः पशवस् तथा विष्णुमायामहावर्तमोहान्धतमसा वृताः

బ్రహ్మ మొదలుకొని సమస్త దేవతలు, మనుష్యులు, జంతువులు కూడా—విష్ణు మాయ అనే మహావర్తంలో చిక్కి, మోహాంధకార తమస్సుతో కప్పబడి ఉన్నారు।

Verse 18

आराध्य त्वाम् अभीप्सन्ते कामान् आत्मभवक्षयम् यद् एते पुरुषा माया सैवेयं भगवंस् तव

ఓ భగవాన్! నిన్ను ఆరాధించి వీరు కోరికల విషయాలను—ఇంతటితో కాదు, తమ భవక్షయాన్నికూడా—కోరుతారు. అయితే వారు ఏదైనా అన్వేషించినా అది మాయ మాత్రమే; ఆ మాయ నిశ్చయంగా నీదే.

Verse 19

मया त्वं पुत्रकामिन्या वैरिपक्षक्षयाय च आराधितो न मोक्षाय मायाविलसितं हि तत्

నేను కుమారకాంక్షతోను శత్రుపక్షనాశనార్థముగాను నిన్ను ఆరాధించితిని, మోక్షార్థం కాదు; అది నిజముగా నీ మాయావిలాసమే.

Verse 20

कौपीनाच्छादनप्राया वाञ्छा कल्पद्रुमाद् अपि जायते यद् अपुण्यानां सो ऽपराधः स्वदोषजः

కౌపీనమాత్ర ఆచ్ఛాదనమునకు కూడ కోరిక కల్పద్రుమమునుండి లభించునట్లు సులభమై ఉండవలెను; కాని అపుణ్యులలో అది కూడ దుర్లభం. ఆ లోటు పరబాధిత భాగ్యము కాదు, స్వదోషజ అపరాధమే.

Verse 21

तत् प्रसीदाखिलजगन्मायामोहकराव्यय अज्ञानं ज्ञानसद्भावभूतं भूतेश नाशय

అతః ప్రసన్నుడవగుము. హే అవ్యయ ప్రభూ, మాయచేత సమస్త జగత్తును మోహింపజేయువాడా—హే భూతేశా—నా అజ్ఞానమును నశింపజేసి, నాలో జ్ఞానసద్భావమును స్థాపించుము.

Verse 22

नमस् ते चक्रहस्ताय शार्ङ्गहस्ताय ते नमः गदाहस्ताय ते विष्णो शङ्खहस्ताय ते नमः

చక్రహస్తుడవైన నీకు నమస్కారం; శార్ఙ్గహస్తుడవైన నీకు నమస్కారం. గదాహస్తుడవైన హే విష్ణూ, నీకు నమస్కారం; శంఖహస్తుడవైన నీకు నమస్కారం.

Verse 23

एतत् पश्यामि ते रूपं स्थूलचिह्नोपलक्षितम् न जानामि परं यत् ते प्रसीद परमेश्वर

నేను మీ ఈ స్థూలమైన, ప్రత్యక్ష లక్షణాలతో గుర్తించబడిన రూపాన్ని దర్శిస్తున్నాను; కానీ మీ పరమ తత్త్వాన్ని నేను తెలియను. ఓ పరమేశ్వరా, దయచేసి ప్రసన్నుడవు.

Verse 24

अदित्यैवं स्तुतो विष्णुः प्रहस्याह सुरारणिम् माता देवि त्वम् अस्माकं प्रसीद वरदा भव

అదితి ఇలా స్తుతించగా విష్ణువు చిరునవ్వుతో దేవతల స్త్రీని ఉద్దేశించి పలికెను—“దేవీ, నీవే మా తల్లి; ప్రసన్నమై వరదాయినిగా అవు.”

Verse 25

एवम् अस्तु यथेच्छा ते त्वम् अशेषैः सुरासुरैः अजेयः पुरुषव्याघ्र मर्त्यलोके भविष्यसि

“అలాగే—నీ ఇష్టప్రకారం. ఓ పురుషవ్యాఘ్రా, మర్త్యలోకంలో నీవు సమస్త దేవాసురులచేత కూడా అజేయుడవు అవుతావు.”

Verse 26

ततो ऽनन्तरम् एवास्य शक्राणीसहितादितिम् सत्यभामा प्रणम्याह प्रसीदेति पुनः पुनः

అనంతరం వెంటనే సత్యభామ శక్రాణితో కూడిన అదితికి నమస్కరించి, మళ్లీ మళ్లీ “ప్రసన్నమవండి” అని ప్రార్థించింది.

Verse 27

मत्प्रसादान् न ते सुभ्रु जरा वैरूप्यम् एव च भविष्यत्य् अनवद्याङ्गी सर्वकालं भविष्यसि

నా ప్రసాదంతో, ఓ సుభ్రూ, నీకు వృద్ధాప్యమూ వికృతিও రాకపోవును. నిందలేని అవయవాలతో నీవు సర్వకాలమూ అలాగే ఉంటావు.

Verse 28

अदित्या तु कृतानुज्ञो देवराजो जनार्दनम् यथावत् पूजयाम् आस बहुमानपुरःसरम्

అప్పుడు అదితి అనుమతి పొందిన దేవరాజు ఇంద్రుడు జనార్దనుని యథావిధిగా పూజించాడు; ముందుగా గాఢమైన గౌరవభక్తిని నిలిపాడు।

Verse 29

ततो ददर्श कृष्णो ऽपि सत्यभामासहायवान् देवोद्यानानि हृद्यानि नन्दनादीनि सत्तम

తర్వాత సత్యభామతో కూడిన శ్రీకృష్ణుడు కూడా దేవుల మనోహర ఉద్యానాలను—నందన మొదలైనవాటిని—చూశాడు; ఓ ఉత్తమ నరా, అవి హృదయానందకరమైనవి।

Verse 30

ददर्श च सुगन्धाढ्यं मञ्जरीपुष्पधारिणम् शैत्याह्लादकरं ताम्रबालपल्लवशोभितम्

అతడు దానిని చూశాడు—సుగంధసంపన్నం, మంజరీ పుష్పాలతో నిండినది; శీతలతనిచ్చి ఆనందపరచేది, తామ్రవర్ణ కోమల నవపల్లవాలతో అలంకృతం।

Verse 31

मथ्यमाने ऽमृते जातं जातरूपोपमत्वचम् पारिजातं जगन्नाथः केशवः केशिसूदनः

అమృతార్థం సముద్రం మథించబడుతున్నప్పుడు పారిజాత వృక్షం జన్మించింది; దాని తొక్క, కాంతి శుద్ధ స్వర్ణసమానము. జగన్నాథుడు కేశవుడు, కేశిసూదనుడు దానిని తనదిగా చేసుకున్నాడు।

Verse 32

तं दृष्ट्वा प्राह गोविन्दं सत्यभामा द्विजोत्तम कस्मान् न द्वारकाम् एष नीयते कृष्ण पादपः

దానిని చూసి సత్యభామ గోవిందునితో చెప్పింది: “ఓ ద్విజోత్తమా, ఈ కృష్ణ పాదపం ద్వారకకు ఎందుకు తీసుకుపోవడం లేదు?”

Verse 33

यदि ते तद् वचः सत्यं सत्यात्यर्थं प्रियेति मे मद्गेहनिष्कुटार्थाय तद् अयं नीयतां तरुः

నీ మాట నిజమైతే—నీవు నిజంగా నాకు అత్యంత ప్రియుడవైతే—నా ఇంటి ప్రాంగణ-ఉపవనానికి అలంకారంగా ఈ వృక్షాన్ని తీసుకెళ్లండి।

Verse 34

न मे जाम्बवती तादृग् अभीष्टा न च रुक्मिणी सत्ये यथा त्वम् इत्य् उक्तं त्वया कृष्णासकृत् प्रियम्

“జాంబవతీ గానీ, రుక్మిణీ గానీ—నాకు నీవు ఎంత ప్రియమో అంతగా కాదు, ఓ సత్యభామా.” నీ మాటలు మళ్లీ మళ్లీ విని శ్రీకృష్ణుడు హృదయాంతరంగా సంతోషించాడు।

Verse 35

सत्यं तद् यदि गोविन्द नोपचारकृतं तव तद् अस्तु पारिजातो ऽयं मम गेहविभूषणम्

“ఇది నిజమే అయితే, ఓ గోవిందా—నీ చూపు కేవలం మర్యాదకోసం కాకపోతే—ఈ పారిజాతమే నా ఇంటి అలంకారంగా నాదై ఉండనీ.”

Verse 36

बिभ्रती पारिजातस्य केशपक्षेण मञ्जरीम् सपत्नीनाम् अहं मध्ये शोभेयम् इति कामये

“పారిజాత పుష్పగుచ్ఛాన్ని నా జడలో ధరించి, సహపత్నుల మధ్య నేను మరింత ప్రకాశించాలనుకుంటున్నాను.”

Verse 37

इत्य् उक्तः स प्रहस्यैनां पारिजातं गरुत्मति आरोपयाम् आस हरिस् तम् ऊचुर् वनरक्षिणः

అలా చెప్పగానే హరి చిరునవ్వు నవ్వాడు; గరుడునిపై ఆ పారిజాత వృక్షాన్ని ఎక్కించి, వనరక్షకులు ఆయనతో ఇలా పలికారు।

Verse 38

भो शची देवराजस्य महिषी तत्परिग्रहम् पारिजातं न गोविन्द हर्तुम् अर्हसि पादपम्

ఓ శచీ, దేవరాజు ఇంద్రుని మహిషీ! ఈ పారిజాత వృక్షము ఇంద్రుని ప్రియ స్వాస్థ్యము. ఓ గోవిందా, ఈ దివ్య వృక్షాన్ని హరించుట నీకు తగదు.

Verse 39

शचीविभूषणार्थाय देवैर् अमृतमन्थने उत्पादितो ऽयं न क्षेमी गृहीत्वैनं गमिष्यसि

అమృతమథనంలో దేవతలు శచీ అలంకారార్థం దీనిని ఉత్పత్తి చేశారు. ఇది నీకు క్షేమకరం కాదు; దీనిని పట్టుకొని వెళ్లితే నీవు సురక్షితంగా వెళ్లలేవు.

Verse 40

देवराजो मुखप्रेक्षो यस्यास् तस्याः परिग्रहम् मौढ्यात् प्रार्थयसे क्षेमी गृहीत्वैनं हि को व्रजेत्

ఓ క్షేమీ! దేవరాజు ఇంద్రుడు ముఖం ఎత్తి చూడే ఆమెను నీవు మూర్ఖత్వంతో కోరుతున్నావు. ఆమెను భార్యగా స్వీకరించిన తరువాత ఎవరు క్షేమంగా వెళ్లగలరు?

Verse 41

अवश्यम् अस्य देवेन्द्रो निष्कृतिं कृष्ण यास्यति वज्रोद्यतकरं शक्रम् अनुयास्यन्ति चामराः

ఓ కృష్ణా! దేవేంద్రుడు ఇంద్రుడు తప్పక పరిహారం చేయుటకు వస్తాడు. చేతిలో వజ్రం ఎత్తిన శక్రుడు సమీపిస్తాడు; చామరధారులు అతని వెంట వస్తారు.

Verse 42

तद् अलं सकलैर् देवैर् विग्रहेण तवाच्युत विपाककटु यत् कर्म तन् न शंसन्ति पण्डिताः

కాబట్టి, ఓ అచ్యుతా, సమస్త దేవతలతో నీకు విరోధం వద్దు. ఫలితం పక్వమై చేదుగా మారే కర్మను పండితులు ప్రశంసించరు.

Verse 43

इत्य् उक्ते तैर् उवाचैतान् सत्यभामातिकोपिनी का शची पारिजातस्य को वा शक्रः सुराधिपः

వారు అలా చెప్పగానే కోపంతో మండిన సత్యభామ పలికింది—“పారిజాతంపై శచీకి ఏమి హక్కు? దేవాధిపతి అని పిలువబడే శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఎవడు?”

Verse 44

सामान्यः सर्वलोकानां यद्य् एषो ऽमृतमन्थने समुत्पन्नः सुराः कस्माद् एको गृह्णाति वासवः

“అమృతమంథనంలో పుట్టిన ఈ అమృతం అన్ని లోకాలకు సమానమైతే, ఓ దేవతలారా, వాసవుడు (ఇంద్రుడు) ఒక్కడే దాన్ని ఎందుకు తీసుకుంటున్నాడు?”

Verse 45

यथा सुधा यथैवेन्दुर् यथा श्रीर् वनरक्षिणः सामान्यः सर्वलोकस्य पारिजातस् तथा द्रुमः

ఎలా అమృతం అందరికీ, ఎలా చంద్రుడు అందరికీ, ఎలా శ్రీ (లక్ష్మీ) వనరక్షకుల సామాన్య నిధి—అలాగే పారిజాత వృక్షం కూడా సమస్త లోకాలకు పంచుకోదగిన వరం.

Verse 46

भर्तृबाहुमहागर्वाद् रुणद्ध्य् एनम् अथो शची तत् कथ्यताम् अलं क्षान्त्या सत्या हारयति द्रुमम्

అప్పుడు భర్తృబాహు యొక్క మహాగర్వం వల్ల రెచ్చిన శచీ అతనిని ఆపుతుంది. “స్పష్టంగా చెప్పండి—క్షమ చాలూ; సత్యాన్నికూడా వంచవచ్చు, చెట్టును వంచినట్లు.”

Verse 47

कथ्यतां च द्रुतं गत्वा पौलोम्या वचनं मम सत्यभामा वदत्य् एतद् इति गर्वोद्धताक्षरम्

“త్వరగా వెళ్లి పౌలోమీకి నా మాట చెప్పు—‘సత్యభామ ఇలా అంటోంది’”—అని ఆమె గర్వోద్ధతమైన అక్షరాలతో పలికింది.

Verse 48

यदि त्वं दयिता भर्तुर् यदि वश्यः पतिस् तव मद्भर्तुर् हरतो वृक्षं तत् कारय निवारणम्

నీవు నిజంగా నీ భర్తకు ప్రియురాలివైతే—నీ స్వామి నీ వశంలో ఉంటే—అతనితో నా భర్త చెట్టును తీసుకెళ్లడం ఆపించు; ఆ హరణాన్ని నిరోధించు।

Verse 49

जानामि ते पतिं शक्रं जानामि त्रिदशेश्वरम् पारिजातं तथाप्य् एनं मानुषी हारयामि ते

నీ భర్త శక్రుడని, త్రిదశుల అధీశ్వరుడని నాకు తెలుసు; అయినా నేను—మానవ స్త్రీనై—ఈ పారిజాత వృక్షాన్ని నీ నుండి హరించుకుంటాను.

Verse 50

इत्य् उक्ता रक्षिणो गत्वा शच्या ऊचुर् यथोदितम् शची चोत्साहयाम् आस त्रिदशाधिपतिं पतिम्

ఇలా ఆజ్ఞాపించబడిన రక్షకులు వెళ్లి చెప్పినట్లే శచీకి నివేదించారు; శచీ కూడా తన భర్తను—త్రిదశాధిపతిని—ఉత్సాహపరచి నిర్ణయాత్మక చర్యకు ప్రేరేపించింది.

Verse 51

ततः समस्तदेवानां सैन्यैः परिवृतो हरिम् प्रययौ पारिजातार्थम् इन्द्रो योधयितुं द्विज

అప్పుడు ఇంద్రుడు—సమస్త దేవతల సైన్యాలతో చుట్టుముట్టబడి—ఓ ద్విజా, పారిజాతార్థం హరితో యుద్ధం చేయుటకు బయలుదేరెను.

Verse 52

ततः परिघनिस्त्रिंशगदाशूलवरायुधाः बभूवुस् त्रिदशाः सज्जाः शक्रे वज्रकरे स्थिते

అప్పుడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వజ్రాన్ని చేతబట్టి స్థిరంగా నిలుచునప్పుడు, త్రిదశ దేవతలు సంపూర్ణంగా సిద్ధమయ్యారు—పరిఘ, ఖడ్గం, గద, శూలం వంటి శ్రేష్ఠ ఆయుధాలు ధరించి।

Verse 53

ततो निरीक्ष्य गोविन्दो नागराजोपरि स्थितम् शक्रं देवपरीवारं युद्धाय समुपस्थितम्

అప్పుడు గోవిందుడు నాగరాజుపై ఆసీనుడైన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) దేవపరివారంతో కూడి యుద్ధానికి సిద్ధంగా వచ్చినవాడని చూచెను।

Verse 54

चकार शङ्खनिर्घोषं दिशः शब्देन पूरयन् मुमोच च शरव्रातं सहस्रायुतसंमितम्

అతడు శంఖనాదం ఘోషింపజేసి దిశలను శబ్దంతో నింపెను; అలాగే సహస్రాయుతసంఖ్యలో బాణవర్షాన్ని విడిచెను।

Verse 55

ततो दिशो नभश् चैव दृष्ट्वा शरशताचितम् मुमुचुस् त्रिदशाः सर्वे अस्त्रशस्त्राण्य् अनेकशः

తర్వాత దిశలును ఆకాశమును శతశరాలతో నిండినట్లు చూచి, సమస్త త్రిదశ దేవతలు అనేక విధాలైన అస్త్రశస్త్రాలను మళ్లీ మళ్లీ విడిచిరి।

Verse 56

एकैकं शस्त्रम् अस्त्रं च देवैर् मुक्तं सहस्रधा चिच्छेद लीलयैवेशो जगतां मधुसूदनः

దేవులు విడిచిన ప్రతి శస్త్రమును అస్త్రమును జగదీశ్వరుడైన మధుసూదనుడు లీలగా సహస్ర భాగాలుగా చీల్చివేశెను।

Verse 57

पाशं सलिलराजस्य समाकृष्योरगाशनः चकार खण्डशश् चञ्च्वा बालपन्नगदेहवत्

జలరాజుడు (వరుణుడు) యొక్క పాశాన్ని తనవైపు లాగుకొని, ఉరగాశనుడు దానిని చంచుతో ఖండఖండముగా చేసెను—కోమల బాలసర్పదేహంలా।

Verse 58

यमेन प्रहितं दण्डं गदाविक्षेपखण्डितम् पृथिव्यां पातयाम् आस भगवान् देवकीसुतः

యముడు పంపిన దండమును దేవకీసుతుడైన భగవానుడు గదా ఒక్క ఊపుతో ఖండఖండముగా చేసి భూమిపై పడవేసెను.

Verse 59

शिबिकां च धनेशस्य चक्रेण तिलशो विभुः चकार शौरिर् अर्कं च दृष्टिदृष्टं हतौजसम्

అప్పుడు సర్వశక్తిమంతుడైన శౌరి—శ్రీకృష్ణుడు—తన చక్రంతో ధనేశుడు కుబేరుని శిబికను తిలతిలగా చీల్చివేశాడు; అర్కుడు (సూర్యుడు) కూడా ఆయన చూపు తాకగానే దృష్టిహతుడై తేజస్సు, గర్వం కోల్పోయాడు।

Verse 60

नीतो ऽग्निः शतशो बाणैर् द्राविता वसवो दिशः चक्रविच्छिन्नशूलाग्रा रुद्रा भुवि निपातिताः

అగ్ని వందల బాణాలతో వెనక్కు నెట్టబడెను; వసువులు దిక్కులవైపు చెదరిపోయిరి; చక్రంతో శూలాగ్రాలు తెగిన రుద్రులు భూమిపై పడవేయబడిరి।

Verse 61

साध्या विश्वे च मरुतो गन्धर्वाश् चैव सायकैः शार्ङ्गेण प्रेरितैर् अस्ता व्योम्नि शाल्मलितूलवत्

శార్ఙ్గ ధనుస్సు నుండి ప్రయోగించిన బాణాలతో గాయపడిన సాధ్యులు, విశ్వదేవులు, మరుతులు, గంధర్వులు ఆకాశంలో శాల్మలి పత్తిలా చెదిరి కూలిపోయిరి।

Verse 62

गरुत्मान् अपि वक्त्रेण पक्षाभ्यां नखराङ्कुरैः भक्षयंस् ताडयन् देवान् दारयंश् च चचार वै

అప్పుడు గరుత్మానుడు కూడా తన ముక్కు, రెక్కలు, గోళ్ల పదునైన మొనలతో దేవతలను భక్షిస్తూ, కొడుతూ, చీల్చుతూ చుట్టూ సంచరించెను।

Verse 63

ततः शरसहस्रेण देवेन्द्रमधुसूदनौ परस्परं ववर्षाते धाराभिर् इव तोयदौ

అప్పుడు దేవేంద్రుడు మరియు మధుసూదనుడు పరస్పరం వేల బాణధారలను కురిపించారు—నీటిని ధారలుగా కురిపించే రెండు మేఘాలవలె।

Verse 64

ऐरावतेन गरुडो युयुधे तत्र संकुले देवैः समस्तैर् युयुधे शक्रेण च जनार्दनः

ఆ ఘోర కలకల యుద్ధంలో గరుడుడు ఐరావతంతో యుద్ధం చేశాడు; జనార్దనుడు శక్రునితో కలిసి సమస్త దేవులతో సమరం చేశాడు।

Verse 65

छिन्नेष्व् अशेषबाणेषु शस्त्रेष्व् अस्त्रेषु च त्वरन् जग्राह वासवो वज्रं कृष्णश् चक्रं सुदर्शनम्

అన్ని బాణాలు ఛిన్నమై, శస్త్రాస్త్రాలు విరిగినప్పుడు, వాసవుడు వేగంగా వజ్రాన్ని పట్టుకున్నాడు; కృష్ణుడు సుదర్శన చక్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు।

Verse 66

ततो हाहाकृतं सर्वं त्रैलोक्यं द्विजसत्तम वज्रचक्रधरौ दृष्ट्वा देवराजजनार्दनौ

అప్పుడు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, వజ్రం మరియు చక్రం ధరించిన దేవరాజు మరియు జనార్దనుడిని చూసి మూడు లోకాలు హాహాకారంతో కంపించాయి।

Verse 67

क्षिप्तं वज्रम् अथेन्द्रेण जग्राह भगवान् हरिः न मुमोच तथा चक्रं शक्रं तिष्ठेति चाब्रवीत्

ఇంద్రుడు విసిరిన వజ్రాన్ని భగవాన్ హరి పట్టుకున్నాడు; ఆయన చక్రాన్ని విడువలేదు, శక్రునితో—“నిలుచు” అని అన్నాడు।

Verse 68

प्रणष्टवज्रं देवेन्द्रं गरुडक्षतवाहनम् सत्यभामाब्रवीद् वीरं पलायनपरायणम्

వజ్రం వ్యర్థమైన దేవేంద్రుని, గరుడవాహనం గాయపడినవాడిని, వీరుడైనా పారిపోవడానికి సిద్ధమైనవాడిని—సత్యభామ సంభోదించింది।

Verse 69

त्रैलोक्येश्वर नो युक्तं शचीभर्तुः पलायनम् पारिजातस्रगाभोगा त्वाम् उपस्थास्यते शची

హే త్రైలోక్యేశ్వరా, శచీపతి పారిపోవడం తగదు. పారిజాత పుష్పమాలలు, ఆభరణాలతో అలంకృతమైన శచీ స్వయంగా వచ్చి నిన్ను ఉపాసిస్తుంది।

Verse 70

कीदृशं देवराज्यं ते पारिजातस्रगुज्ज्वलाम् अपश्यतो यथा पूर्वं प्रणयाभ्यागतां शचीम्

నీ దేవరాజ్యం ఎటువంటిది? పూర్వంలా పారిజాత మాలలతో ప్రకాశిస్తూ ప్రేమతో స్వయంగా వచ్చిన శచీని కూడా నీవు చూడలేకపోతున్నావు!

Verse 71

अलं शक्र प्रयातेन न व्रीडां गन्तुम् अर्हसि नीयतां पारिजातो ऽयं देवाः सन्तु गतव्यथाः

చాలు, ఓ శక్రా, వెళ్లిపోకు; అవమానంతో వెళ్లవలసిన అవసరం లేదు. ఈ పారిజాత వృక్షాన్ని తీసుకెళ్లండి; దేవులు వ్యథల నుండి విముక్తులగుదురు.

Verse 72

पतिगर्वावलेपेन बहुमानपुरःसरम् न ददर्श गृहायाताम् उपचारेण मां शची

భర్తపై గర్వమనే మదంతో, స్వీయ గౌరవాభిమానంతో ముందుకు నడిచిన శచీ, నేను ఇంటికి వచ్చినా గమనించలేదు; అతిథి మర్యాదతో నన్ను సత్కరించలేదు।

Verse 73

स्त्रीत्वाद् अगुरुचित्ताहं स्वभर्तृश्लाघनापरा ततः कृतवती शक्र भवता सह विग्रहम्

స్త్రీనైనందున నా మనస్సు స్థిరంగా లేకపోయింది; భర్తను పొగడటంలో మునిగి, ఓ శక్రా, నేను నీతో కలహం రేపాను।

Verse 74

तद् अलं पारिजातेन परस्वेन हृतेन नः रूपेण गर्विता सा तु भर्त्रा स्त्री का न गर्विता

ఆ పరిజాత వృక్షం చాలును—ఇతరులది దోచి మనకోసం తెచ్చినది; ఆమె తన సౌందర్యంపై గర్వించింది, కానీ భర్త ఆధారమున్న స్త్రీ ఎవరు గర్వించరు?

Verse 75

इत्य् उक्तो वै निववृते देवराजस् तया द्विज प्राह चैनाम् अलं चण्डि सखि खेदातिविस्तरैः

ఇలా చెప్పబడగానే, ఓ ద్విజా, దేవరాజు ఆగిపోయాడు. ఆమెతో—“చాలు, చండీ, సఖీ; ఇంత అంతులేని దుఃఖాన్ని విస్తరింపకు” అని అన్నాడు।

Verse 76

न चापि सर्गसंहारस्थितिकर्ताखिलस्य यः जितस्य तेन मे व्रीडा जायते विश्वरूपिणा

సర్వ జగత్తుకు సృష్టి-లయ-స్థితి కర్త అయిన ఆ విశ్వరూప ప్రభువు చేత నేను జయింపబడినందుకు కూడా నాకు లజ్జ కలుగుతోంది।

Verse 77

यस्मिञ् जगत् सकलम् एतद् अनादिमध्ये यस्माद् यतश् च न भविष्यति सर्वभूतात् तेनोद्भवप्रलयपालनकारणेन व्रीडा कथं भवति देवि निराकृतस्य

అనాది కాలమధ్యంలో ఈ సమస్త జగత్తు ఎవరిలో నిలిచి ఉందో; ఎవరిలోనుంచి అది ఉద్భవిస్తుందో, ఎవరి చేత అది పాలింపబడుతుందో, మరియు సమస్త భూతాలకు అతీతంగా ఎవరిలోకే అది తప్పక లయమవుతుందో—ఆ ఉద్భవ-ప్రళయ-పాలన కారణమైన నిరాకార నిరుపాధి పరమాత్మలో, ఓ దేవీ, లజ్జ ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 78

सकलभुवनसूतिर् मूर्तिर् अस्याणुसूक्ष्मा विदितसकलवेद्यैर् ज्ञायते यस्य नान्यैः तम् अजम् अकृतम् ईशं शाश्वतं स्वेच्छयैनं जगदुपकृतिमर्त्यं को विजेतुं समर्थः

ఆయన దివ్యమూర్తియే సమస్త లోకాల జననకారణం; ఆయన అణువుకన్నా సూక్ష్ముడు, సాధారణ దృష్టికి అగోచరుడు. వేదాల ద్వారా తెలిసికొనదగిన సమస్త తత్త్వాన్ని గ్రహించినవారే ఆయనను తెలుసుకుంటారు; ఇతరులు కాదు. ఆయన అజుడు, అకృతుడు, శాశ్వత ఈశ్వరుడు; స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ జగత్తు హితార్థమే కార్యం చేస్తాడు—ఆయనను ఏ మానవుడు జయించగలడు?