Adhyaya 68: Dharma Across the Four Yugas, the Disruption of Social Conduct, and Ritual Purification from Varṇa-Mixing Transgressions

Verse 1

भद्राश्व उवाच । योऽसौ परापरो देवो विष्णुः सर्वगतो मुने । चतुर्युगे त्वसौ कीदृग् विज्ञेयः परमेश्वरः ॥ ६८.१ ॥

భద్రాశ్వుడు అన్నాడు—ఓ మునీ, పరాత్పరుడూ అంతర్వ్యాపియూ, సర్వవ్యాపకుడైన దేవుడు విష్ణువు చతుర్యుగాలలో పరమేశ్వరుడిగా ఎలా గ్రహించబడాలి?

Verse 2

युगे युगे क आचारो वर्णानां भविता मुने । कथं च शुद्धिर्विप्राणामन्यस्त्रीसङ्करैर्मुने ॥ ६८.२ ॥

ఓ మునీ, యుగయుగాలలో వర్ణాల సరైన ఆచారం ఏమిటి? అలాగే ఇతర స్త్రీల వల్ల కలిగే సంకర సంబంధాల విషయంలో బ్రాహ్మణుల శుద్ధి ఎలా గ్రహించాలి?

Verse 3

अगस्त्य उवाच । कृते युगे मही देवैर्भुज्यते वेदकर्मणा । यजद्भिरसुरैस्त्रेतां तद्वद् देवैश्च सत्तम ॥ ६८.३ ॥

అగస్త్యుడు అన్నాడు—కృతయుగంలో దేవతలు వేదకర్మల ద్వారా భూమిని పోషించి సమృద్ధి పరుస్తారు. త్రేతాయుగంలో యజ్ఞం చేసే అసురులచేత—అలాగే దేవులచేత కూడా—ఓ సత్తమా।

Verse 4

द्वापरे सत्त्वराजसी बहुले नृपसत्तम । यावद् धर्मसुतो राजा भविष्यति महामते ॥ ६८.४ ॥

ద్వాపరయుగంలో, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, సత్త్వం మరియు రజస్సు గుణాలు అధికంగా ప్రబలుతాయి; ధర్మసుతుడైన రాజు అవతరించే వరకు, ఓ మహామతీ।

Verse 5

ततस्तमः प्रभविता कलिरूपो नरेश्वर । तस्मिन्कलौ वर्तमानॆ स्वमार्गाच्छ्यवते द्विजः ॥ ६८.५ ॥

తదనంతరం, ఓ నరేశ్వరా, కలిరూపమైన తమస్సు ప్రబలుతుంది; ఆ కలియుగం ప్రవర్తించినప్పుడు ద్విజుడు తన స్వమార్గం (ధర్మాచరణం) నుండి చ్యుతుడవుతాడు।

Verse 6

rAjAno vaishyashUdrAshcha prAyasho hInajAtayaH | bhaviShyanti nRRipashreShTha satyashauchavivarjitAH || 68.6 ||

హే నృపశ్రేష్ఠా! రాజులు, వైశ్యులు, శూద్రులు ఎక్కువగా హీనజాతులుగా ఉంటారు; వారు సత్యం, శౌచం లేనివారైపోతారు.

Verse 7

अगम्यागमनं तत्र करिष्यन्ति द्विजातयः । अनृतं च वदिष्यन्ति वेदमर्गबहिष्कृताः । विवाहांश्च करिष्यन्ति सगोत्रानसमांस्तथा ॥ ६८.७ ॥

అక్కడ ద్విజులు నిషిద్ధ సంగమాలను చేస్తారు; వేదమార్గం నుండి బహిష్కృతులై అసత్యం పలుకుతారు. సగోత్రులతోను అనసములతోను వివాహాలు కూడా చేస్తారు.

Verse 8

राजानो ब्राह्मणान् हिंस्युर्वित्तलोभान्विताः शठाः । अन्त्यजा अपि वैश्यत्वं करिष्यन्ति पणॆ रताः । अभिमानिनो भविष्यन्ति शूद्रजातिषु गर्विताः ॥ ६८.८ ॥

ధనలోభంతో కూడిన కపట రాజులు బ్రాహ్మణులను హింసిస్తారు. అంత్యజులు కూడా వ్యాపారంలో ఆసక్తితో వైశ్యత్వాన్ని స్వీకరిస్తారు. శూద్రజాతుల్లో వారు అహంకారులు, గర్వితులు అవుతారు.

Verse 9

सर्वाशिनो भविष्यन्ति ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः । सुरा पेयमिति प्राहुः सत्यशौचविवर्जिताः ॥ ६८.९ ॥

బ్రాహ్మణులు అన్నివిధాల ఆహారం తినేవారై, శౌచం లేనివారైపోతారు. సత్యం, శౌచం విడిచి ‘సురా కూడా పానీయం’ అని చెప్పుతారు.

Verse 10

ततो विनश्यते लोको वर्णधर्मश्च नश्यते ॥ ६८.१० ॥

అప్పుడు లోకం నశిస్తుంది; వర్ణధర్మం కూడా నశిస్తుంది.

Verse 11

भद्राश्व उवाच । अगम्यागमनं कृत्वा ब्राह्मणः क्षत्रियोऽपि वा । शूद्रोऽपि शुद्ध्यते केन किं वा अगम्यं तु शंस मे ॥ ६८.११ ॥

భద్రాశ్వుడు అన్నాడు—నిషిద్ధ గమనము (అగమ్యాగమనము) చేసిన తరువాత బ్రాహ్మణుడు గానీ, క్షత్రియుడు గానీ, శూద్రుడు గానీ ఏ విధానంతో శుద్ధి పొందుతాడు? అలాగే ‘అగమ్యము’ అనగా ఏమిటో నాకు చెప్పండి।

Verse 12

अगस्त्य उवाच । चातुर्गामी भवेद्विप्रस् त्रिगामी क्षत्रियो भवेत् । द्विगामी तु भवेद्वैश्यः शूद्र एकगमः स्मृतः ॥ ६८.१२ ॥

అగస్త్యుడు అన్నాడు—బ్రాహ్మణుడు ‘చాతుర్గామి’ అని, క్షత్రియుడు ‘త్రిగామి’ అని; వైశ్యుడు ‘ద్విగామి’, శూద్రుడు స్మృతిలో ‘ఏకగమి’ అని చెప్పబడాడు।

Verse 13

अगम्यां ब्राह्मणीं प्राहुः क्षत्रियस्य नरेश्वर । क्षत्राणीं चैव वैश्यस्य वैश्यां शूद्रस्य पार्थिव । अधमस्योत्तमा नारी अगम्या मनुरब्रवीत् ॥ ६८.१३ ॥

హే నరేశ్వరా, క్షత్రియునికి బ్రాహ్మణీ ‘అగమ్య’ అని చెబుతారు; అలాగే వైశ్యునికి క్షత్రాణీ, శూద్రునికి వైశ్య స్త్రీ, హే రాజా। మనువు చెప్పినట్లు—నీచునికి ఉన్నత స్త్రీ అగమ్యమే।

Verse 14

माता मातृर्‌ऋष्वसा श्वश्रूर्भातृपत्नी च पार्थिव । स्नुषा च दुहिता चैव मित्रपत्नी स्वगोत्रजा ॥ ६८.१४ ॥

హే పార్థివా, (తన) తల్లి, మేనత్త, అత్త, అన్న/తమ్ముడి భార్య; అలాగే కోడలు, కుమార్తె, మిత్రుని భార్య, మరియు స్వగోత్ర స్త్రీ।

Verse 15

राजजाया आत्मजा चैव अगम्या मुख्यतः स्त्रियः । रजकादिषु चान्याश्च स्त्रियोऽगम्याः प्रकीर्तिताः । अगम्यागमनं चैतत् कृतं पापाय जायते ॥ ६८.१५ ॥

ప్రధానంగా రాజుని భార్య మరియు తన కుమార్తె ‘అగమ్య’ స్త్రీలుగా చెప్పబడ్డారు. రజకాది వర్గాలకు సంబంధించిన ఇతర స్త్రీలూ అగమ్యలుగా ప్రఖ్యాతి పొందారు. అగమ్యతో గమనము చేయడం పాపానికి కారణమవుతుంది।

Verse 16

वियोनिगमनायाशु ब्राह्मणाय भवत्यलम् । शेषस्य शुद्धिरेषैव प्राणायामशतं भवेत् ॥ ६८.१६ ॥

బ్రాహ్మణునికి వీర్యనిగమనదోషాన్ని త్వరగా తొలగించుటకు ఇది చాలును; మిగిలినవారికి ఇదే శుద్ధి—ప్రాణాయామం వందసార్లు చేయుట.

Verse 17

बहुनाऽपि हि कालेन यत् पापं समुपार्जितम् । वर्णसङ्करसङ्गत्या ब्राह्मणेन नरर्षभ ॥ ६८.१७ ॥

హే నరశ్రేష్ఠా! బ్రాహ్మణుడు వర్ణసంకరసంబంధమైన సంగతివల్ల దీర్ఘకాలంలో కూడబెట్టిన పాపమేదైనా.

Verse 18

दशप्रणवगायत्रीं प्राणायामशतैस्त्रिभिः । मुच्यते ब्रह्महत्यायाः किं पुनः शेषपातकैः ॥ ६८.१८ ॥

దశప్రణవపూర్వక గాయత్రిని జపిస్తూ మూడు వందల ప్రాణాయామాలు చేస్తే బ్రహ్మహత్యాపాపం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది; మరి మిగిలిన చిన్న పాతకాల సంగతి ఏమనాలి.

Verse 19

अथवा पररूपं यो वेद ब्राह्मणपुङ्गवः । वेदाध्यायी पापशतैः कृतैरपि न लिप्यते ॥ ६८.१९ ॥

లేదా పరరూపాన్ని తెలిసి వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నుడైన బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు చేసిన వందల పాపాలచేత కూడా కలుషితుడుకాడు.

Verse 20

स्मरन् विष्णुं पठन् वेदं ददद् दानं यजन् हरिम् । ब्राह्मणः शुद्ध एवास्ते विरुद्धमपि तारयेत् ॥ ६८.२० ॥

విష్ణువును స్మరిస్తూ, వేదాన్ని పఠిస్తూ, దానం చేస్తూ, హరిని యజిస్తూ—అటువంటి బ్రాహ్మణుడు శుద్ధుడిగానే ఉంటాడు; విరుద్ధమైనదానినీ తరింపజేయగలడు.

Verse 21

एतत् ते सर्वमाख्यातं यत् पृष्टोऽहं त्वया नृप । मन्वादिर्भिर्विस्तरशः कथ्यते येन पार्थिव । समासस्तेन मया कथितं ते नृपोत्तम ॥ ६८.२१ ॥

ఓ రాజా! నీవు నన్ను అడిగినదంతా నేను నీకు వివరించాను. ఓ భూపాలా! మనువుల మొదలైనవారు విస్తారంగా చెప్పే విషయాన్ని నేను నీకు సంక్షేపంగా తెలిపాను, ఓ రాజోత్తమా।