Adhyaya 37: The Threefold Discipline (Mental, Physical, Verbal) and the Salvific Power of Hearing Nārāyaṇa’s Name

Verse 1

धरण्युवाच । कथमाराध्यसे देव भक्तिमद्भिर्नरैर्विभो । स्त्रीभिर्वा सर्वमेतन्मे शंस त्वं भूतभावन ॥ ३७.१ ॥

ధరణి పలికెను—హే దేవా, హే విభో! భక్తిగల పురుషులు గానీ స్త్రీలు గానీ నిన్ను ఎలా ఆరాధించాలి? హే భూతభావన, అది అంతా నాకు చెప్పుము.

Verse 2

श्रीवराह उवाच । भावसाध्योऽस्म्यहं देवि न वित्तैर्न जपैरहम् । साध्यस्तथापि भक्तानां कायक्लेशं वदामि ते ॥ ३७.२ ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే దేవీ, నేను భావముచేతనే పొందదగినవాడను; ధనముచేత గాని జపముచేత గాని కాదు. అయినా భక్తులకు నేను సులభుడను; అందుకే నీకు కాయక్లేశము (శారీరక తపస్సు) చెప్పుచున్నాను.

Verse 3

कर्मणा मनसा वाचा मच्चित्तो यो नरो भवेत् । तस्य व्रतानि धास्यामि विविधानि निबोध मे ॥ ३७.३ ॥

కర్మతో, మనసుతో, వాక్తో నాయందే చిత్తం నిలిపిన మనుష్యునికి వివిధ వ్రతాలను నేను విధించెదను; నా మాటను గ్రహించుము.

Verse 4

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यमकल्कता । एतानि मानस्यानाहुर्व्रतानि तु धराधरे ॥ ३७.४ ॥

అహింస, సత్యం, అస్తేయం, బ్రహ్మచర్యం, కలంకరహితత్వం—ఓ ధరాధరా! ఇవి మానసిక వ్రతాలని చెప్పబడుతున్నాయి.

Verse 5

एकभक्तं तथा नक्तमुपवासादिकं च यत् । तत्सर्वं कायिकं पुंसां व्रतं भवति नान्यथा ॥ ३७.५ ॥

ఏకభక్తం, నక్తం, ఉపవాసాది ఏవైతే ఉన్నాయో—అవి అన్నీ మనుష్యులకు కాయిక (శారీరక) వ్రతమే; ఇతరథా కాదు.

Verse 6

मौनं चाध्ययनं चैव देवस्तुत्यर्थकीर्तितात् । निवृत्तिश्चापि पैशुन्याद् वाचिकं व्रतमुत्तमम् ॥३७.६॥

మౌనం, శాస్త్రాధ్యయనం, దేవస్తుతిని అర్థవంతంగా కీర్తించడం, అలాగే పైశున్యము/నింద నుండి విరమించడం—ఇదే ఉత్తమ వాచిక వ్రతమని ప్రకటించబడింది.

Verse 7

अत्रापि श्रूयते चान्यदृषिरुग्रतपाः पुरा । ब्रह्मपुत्रः पुरा कल्पे अरुणिर्नाम नामतः ॥ ३७.७ ॥

ఇక్కడ మరో కథనమూ వినబడుతుంది—పూర్వకాలంలో ఉగ్రతపస్సు గల ఒక ఋషి ఉండెను; పూర్వకల్పంలో బ్రహ్ముని పుత్రుడు, పేరుగా అరుణి.

Verse 8

सोऽरण्यमगमत्किञ्चित् तपोर्थी द्विजसत्तमः । तपस्तेपे ततस्तस्मिन्नुपवासपरायणः ॥ ३७.८ ॥

తపస్సు కోరి ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుడు కొంత దూరం అరణ్యానికి వెళ్లెను. అక్కడ ఉపవాసనిష్ఠుడై ఆ స్థలంలో తపస్సు ఆచరించెను.

Verse 9

देविकायास्तटे रम्ये सोऽवसद् ब्राह्मणः किल । कदाचिदभिषेकाय स जगाम महानदीम् ॥ ३७.९ ॥

దేవికా నదీ యొక్క రమ్యమైన తీరం వద్ద ఆ బ్రాహ్మణుడు నివసించేవాడని చెబుతారు. ఒకసారి అభిషేకస్నానార్థం అతడు మహానదికి వెళ్లాడు.

Verse 10

तत्र स्नात्वा जपन् विप्रो ददर्शायान्तमग्रतः । व्याधं महाधनुःपाणिमुग्रनेत्रं विभीषणम् ॥ ३७.१० ॥

అక్కడ స్నానం చేసి జపం చేస్తూ ఉన్న ఆ విప్రుడు ముందుగా వస్తున్న ఒక వ్యాధుని చూశాడు—చేతిలో మహాధనుస్సు, ఉగ్రనేత్రాలు, భయంకర రూపం కలవాడు.

Verse 11

तं द्विजं हन्तुमायात स वल्कलानां जिघृक्षया । तं दृष्ट्वा क्षुभितो विप्रो ब्रह्मघ्नस्य भयादिति । ध्यायन् नारायणं देवं तस्थौ तत्रैव स द्विजः ॥ ३७.११ ॥

వల్కల వస్త్రాలను లాక్కోవాలనే ఆశతో అతడు ఆ ద్విజుణ్ణి చంపడానికి వచ్చాడు. అతడిని చూసి విప్రుడు ‘బ్రహ్మహంతకుడు’ అనే భయంతో కలవరపడ్డాడు; నారాయణ దేవుని ధ్యానిస్తూ అక్కడే నిలిచాడు.

Verse 12

तं दृष्ट्वा अन्तर्गतहरिं व्याधो भीत इवाग्रतः । विहाय सशरं चापं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ३७.१२ ॥

అంతరంలో ప్రవేశించిన హరిని చూసి వ్యాధుడు ముందర భయపడినట్టుగా నిలిచాడు. బాణంతో కూడిన ధనుస్సును వదిలి, తరువాత మాటలు పలికాడు.

Verse 13

व्याध उवाच । हन्तुमिच्छुरहं ब्रह्मन् भवन्तं प्रागिहागतः । इदानीं दर्शनात् तुभ्यं सा मतिः क्वापि मे गता ॥ ३७.१३ ॥

వ్యాధుడు అన్నాడు—ఓ బ్రాహ్మణా! ముందుగా నేను నిన్ను చంపాలనే ఉద్దేశంతో ఇక్కడికి వచ్చాను. కానీ ఇప్పుడు నిన్ను దర్శించిన వెంటనే నా ఆ సంకల్పం ఎక్కడికో పోయింది.

Verse 14

ब्राह्मणानां सहस्राणि सस्त्रीणामयुतानि च । निहतानि मया ब्रह्मन् निहतौ च कुटम्बिनौ ॥ ३७.१४ ॥

ఓ బ్రాహ్మణుడా, నేను వేలమంది బ్రాహ్మణులను మరియు పదివేల మంది ఆయుధధారులను చంపాను; మరియు ఇద్దరు గృహస్థులను కూడా చంపాను.

Verse 15

नरकेऽभ्यधिकं चित्तं कदाचिदपि विद्यते । इदानीं तप्तुमिच्छामि तपोऽहं त्वत्समीपतः । उपदेशप्रदानेन प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ३७.१५ ॥

కొన్నిసార్లు మనస్సు నరకం కంటే ఎక్కువగా కలత చెందుతుంది. ఇప్పుడు నేను మీ దగ్గర ఉండి తపస్సు చేయాలనుకుంటున్నాను. ఉపదేశం ఇచ్చి నన్ను అనుగ్రహించండి.

Verse 16

एवमुक्तोऽप्यसौ विप्रो नोत्तरं प्रत्यपद्यत । ब्रह्महा पापकर्मेति मत्वा ब्राह्मणपुङ्गवः ॥ ३७.१६ ॥

ఇలా చెప్పినప్పటికీ ఆ బ్రాహ్మణుడు ఎటువంటి సమాధానం ఇవ్వలేదు. బ్రాహ్మణోత్తముడైన ఆయన, ఇతడు బ్రహ్మహత్య చేసినవాడని మరియు పాపి అని భావించి మౌనంగా ఉన్నాడు.

Verse 17

अनुक्तोऽपि स धर्मेप्सुर्व्याधस्तत्रैव तस्थिवान् । स्नात्वा नद्यां द्विजः सोऽपि वृक्षमूलमुपाश्रितः ॥ ३७.१७ ॥

ఎటువంటి సమాధానం రాకపోయినా, ధర్మాన్ని కోరుకునే ఆ వేటగాడు అక్కడే ఉండిపోయాడు. మరియు ఆ ద్విజుడు కూడా నదిలో స్నానం చేసి ఒక చెట్టు మొదలు వద్ద ఆశ్రయం పొందాడు.

Verse 18

कस्यचित्त्वथ कालस्य तां नदीमगमत्किल । व्याघ्रो बुभुक्षितः शान्तं तं विप्रं हन्तुमुद्यतः ॥ ३७.१८ ॥

కొంత సమయం తర్వాత, ఒక ఆకలితో ఉన్న పులి ఆ నది వద్దకు వచ్చింది. అది ఆ శాంత స్వభావుడైన బ్రాహ్మణుడిని చంపడానికి సిద్ధమైంది.

Verse 19

अन्तर्जलगतं विप्रं यावद् व्याघ्रो जिघृक्षति । तावद् व्याधेन विद्धोऽसौ सद्यः प्राणैर्वियोजितः ॥ ३७.१९ ॥

బ్రాహ్మణుడు నీటిలో అంతర్భాగంలో ఉండగా పులి అతనిని పట్టుకోబోతున్న క్షణంలోనే వేటగాడు బాణంతో అతనిని గాయపరచి, అతడు తక్షణమే ప్రాణాలు విడిచెను।

Verse 20

तस्माद् व्याघ्रशरीरात् तु उत्थाय पुरुषः किल । विप्रश्चान्तरजले मग्नः श्रुत्वा तं शब्दमाकुलम् । नमो नारायणायेति वाक्यमुच्चैरुवाच ह ॥ ३७.२० ॥

అప్పుడు పులి శరీరమునుండి ఒక పురుషుడు లేచినట్లు చెప్పబడింది; అంతర్జలంలో మునిగిన బ్రాహ్మణుడు ఆ కలవర శబ్దాన్ని విని గట్టిగా—“నమో నారాయణాయ” అని పలికెను।

Verse 21

व्याघ्रेणापि श्रुतो मन्त्रः प्राणैः कण्ठस्थितैस्ततः । श्रुतमात्रे जहौ प्राणान् पुरुषश्चाभवच्छुभः ॥ ३७.२१ ॥

పులి కూడా ఆ మంత్రాన్ని విన్నది; దాని ప్రాణాలు కంఠంలో నిలిచియుండగా, వినగానే ప్రాణాలను విడిచి, అది శుభ పురుషుడిగా మారెను।

Verse 22

सोऽब्रवीद्यामि तं देशं यत्र विष्णुः सनातनः । त्वत्प्रसादाद् द्विजश्रेष्ठ मुक्तपाप्मा निरामयः ॥ ३७.२२ ॥

అతడు అన్నాడు—“సనాతనుడైన విష్ణువు నివసించే ఆ లోకానికి నేను వెళ్తాను. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, నీ ప్రసాదంతో నేను పాపముక్తుడను, నిరామయుడను అయ్యాను.”

Verse 23

इत्युक्तो ब्राह्मणः प्राह कोऽसि त्वं पुरुषर्षभ । सोऽब्रवीत्तस्य राजेन्द्रः प्रतापी पूर्वजन्मनि । दीर्घबाहुरिति ख्यातः सर्वधर्मविशारदः ॥ ३७.२३ ॥

ఇట్లు విన్న బ్రాహ్మణుడు అడిగెను—“ఓ పురుషర్షభా, నీవెవరు?” అతడు చెప్పెను—“ఓ రాజేంద్రా, పూర్వజన్మలో నేను ప్రతాపశాలి రాజును; ‘దీర్ఘబాహు’ అని ఖ్యాతి పొందినవాడను, సమస్త ధర్మాలలో నిపుణుడను.”

Verse 24

अहं जानामि वेदांश्च अहं वेद्मि शुभाशुभम् । ब्राह्मणे नैव मे कार्यं किं वस्तु ब्राह्मणा इति ॥ ३७.२४ ॥

నేను వేదాలను తెలుసుకున్నాను; శుభాశుభాలను కూడా గ్రహించాను. బ్రాహ్మణునితో నాకు ఏ పనీ లేదు; బ్రాహ్మణుడు అనే ‘వస్తువు’ ఏమిటి?

Verse 25

तस्यैवं वादिनो विप्राः सर्वे क्रोधसमन्विताः । ऊचुः शापं दुराधर्षः क्रूरो व्याघ्रो भविष्यसि ॥ ३७.२५ ॥

అతడు అలా మాట్లాడగానే, కోపంతో నిండిన విప్రులందరూ శాపమిచ్చి అన్నారు—“నీవు దుర్జేయుడవు; నీవు క్రూరమైన పులిగా మారుతావు.”

Verse 26

अवमानात् तु विप्राणां सत्यान्तं स्मरणं तव । मृत्युकालेन सम्मूढ केशवेण भविष्यति ॥ ३७.२६ ॥

కానీ విప్రులను అవమానించిన కారణంగా, సత్యాధారమైన నీ స్మరణం మరణకాలంలో మోహగ్రస్తమై గందరగోళమవుతుంది; అది కేశవుని వైపే నిలుస్తుంది.

Verse 27

इत्युक्तोऽहं पुरा तैस्तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । तमेव सर्वं संप्राप्तो ब्रह्मशापं सुपुष्कलम् ॥ ३७.२७ ॥

వేదపారంగతులైన ఆ బ్రాహ్మణులు పూర్వం నన్ను ఇలా అన్నారు; నేను అదే సమస్త ఫలితాన్ని అనుభవించాను—అత్యంత ఘోరమైన బ్రహ్మశాపాన్ని.

Verse 28

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रणिपत्य महामुने । उक्ताऽनुग्रहहेतोर्वै ऊचुस्ते मामिमं पुरा ॥ ३७.२८ ॥

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులందరూ, ఓ మహామునీ, నమస్కరించి, మీ అనుగ్రహార్థంగా పూర్వం నాతో ఈ మాటలు చెప్పారు.

Verse 29

षष्ठान्नकालिकस्याग्रे यस्ते स्थास्यति कश्चन । स भक्ष्यस्ते तु भविता कञ्चित्कालं नराधम ॥ ३७.२९ ॥

ఆరవ భోజనకాలంలో నీ ముందర ఎవడు నిలుచునో, ఆ నరాధముడు కొంతకాలం నీకు భక్ష్యమగును।

Verse 30

यदेषुघातं लब्ध्वा तु प्राणैः कण्ठगतैर्भवान् । श्रोष्यसे द्विजवक्त्रात् तु नमो नारायणेतिहि । तदा स्वर्गगतिस्तुभ्यं भविता नात्र संशयः ॥ ३७.३० ॥

బాణఘాతం పొందీ ప్రాణాలు కంఠానికి చేరిన వేళ, బ్రాహ్మణుని ముఖమున ‘నమో నారాయణ’ అని వినినచో, నీకు స్వర్గగతి కలుగును—సందేహములేదు।

Verse 31

परवक्त्रगतस्यापि विष्णोर्नाम श्रुतं मया । लब्धद्वेषस्य विप्राणां प्रत्यक्षं तव सत्तम ॥ ३७.३१ ॥

ఇతరుని నోటినుండికూడా నేను విష్ణునామం విన్నాను. ఓ సత్తమా, బ్రాహ్మణులలో కలిగిన ద్వేషం నీకు ప్రత్యక్షమే.

Verse 32

यः पुनर्ब्राह्मणान् पूज्य स्ववक्त्रेण नमो हरिम् । वदन् प्राणं विमुच्येत मुक्तावसौ वीतकिल्बिषः ॥ ३७.३२ ॥

బ్రాహ్మణులను పూజించి తన నోటితో ‘నమో హరి’ అని పలుకుచూ ప్రాణం విడిచినవాడు, పాపరహితుడై ముక్తిని పొందును।

Verse 33

सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुत्क्षिप्य भुजमुच्यते । जङ्गमा ब्राह्मणा देवाः कूटस्थः पुरुषोत्तमः ॥ ३७.३३ ॥

సత్యం, సత్యం, మరల సత్యం—భుజం ఎత్తి ప్రకటించుచున్నారు: బ్రాహ్మణులు జంగమ దేవతలు; పురుషోత్తముడు కూటస్థుడు, అచల తత్త్వము।

Verse 34

एवमुक्त्वा गतः स्वर्गं स राजा वीतकल्मषः । ब्राह्मणोऽपि सदायुक्तस्तं व्याधं प्रत्यभाषत ॥ ३७.३४ ॥

ఇలా చెప్పి, కల్మషరహితుడైన ఆ రాజు స్వర్గానికి వెళ్లెను. సదా నియమశీలుడైన బ్రాహ్మణుడును ఆ వ్యాధునకు ప్రత్యుత్తరంగా పలికెను.

Verse 35

ऋषिरुवाच । जिघृक्षोर्मृगराजस्य यत्त्वया रक्षितो ह्यहम् । तत्पुत्र तुष्टस्ते दद्मि वरं वरय सुव्रत ॥ ३७.३५ ॥

ఋషి పలికెను—ఓ పుత్రా! నన్ను పట్టుకొనబోయిన సింహం నుండి నీవు నన్ను రక్షించితివి. అందువల్ల నేను సంతోషించితిని; నీకు వరమిచ్చుచున్నాను—ఓ సువ్రతా, వరం కోరుము.

Verse 36

व्याध उवाच । एष एव वरो मह्यं यत् त्वं मां भाषसे द्विज । अतः परं वरेणाहं किं करोमि प्रशाधि माम् ॥ ३७.३६ ॥

వ్యాధుడు పలికెను—ఓ ద్విజా! నీవు నాతో మాటలాడుటే నాకు వరము. ఇక ఆ వరంతో నేను ఏమి చేయుదును? నన్ను ఉపదేశించుము.

Verse 37

ऋषिरुवाच । अहं त्वया पुरा पुत्र प्रार्थितोऽस्मि तपोऽर्थिना । बहुपातकयुक्तेन घोररूपेण चानघ ॥ ३७.३७ ॥

ఋషి పలికెను—ఓ పుత్రా! పూర్వం తపస్సు కోరి నీవు నన్ను ప్రార్థించితివి; అప్పుడు నీవు అనేక పాపములతో కూడి, భయంకర రూపమును ధరించినవాడవు, అయినా (ఉద్దేశ్యములో) అనఘుడవు.

Verse 38

इदानीं तव पापानि देविकाभिषवेण च । मद्दर्शनेन च चिरं विष्णुनामश्रुतेन च ॥ नष्टानि शुद्धदेहोऽसि साम्प्रतं नात्र संशयः ॥ ३७.३८ ॥

ఇప్పుడు దేవికా నదిలో అభిషేకస్నానముచేత, నా దర్శనముచేత, మరియు దీర్ఘకాలం విష్ణునామ శ్రవణముచేత నీ పాపములు నశించెను. ప్రస్తుతం నీవు శుద్ధదేహుడవు—ఇందులో సందేహము లేదు.

Verse 39

इदानीं वरमेकं त्वं गृहीाण मम सन्निधौ । तपः कुरुष्व साधो त्वं चिरकालं यदीच्छसि ॥ ३७.३९ ॥

ఇప్పుడు నా సన్నిధిలో నీవు ఒక్క వరం స్వీకరించు. ఓ సాధువా, నీకు ఇష్టమైతే దీర్ఘకాలం తపస్సు చేయుము.

Verse 40

व्याध उवाच । य एष भवता प्रोक्तो विष्णुर्नारायणः प्रभुः । स कथं प्राप्यते मर्त्यैरेष एव वरो मम ॥ ३७.४० ॥

వ్యాధుడు అన్నాడు—మీరు వర్ణించిన విష్ణు-నారాయణ ప్రభువు మానవులకు ఎలా లభిస్తాడు? ఇదే నా వరం.

Verse 41

ऋषिरुवाच । तमुद्दिश्य व्रतं कुर्याद् यत्किञ्चित्पुरुषोऽच्युतम् । स परं तमवाप्नोति भक्त्या युक्तः पुमानिति ॥ ३७.४१ ॥

ఋషి అన్నాడు—అచ్యుతుని లక్ష్యంగా చేసుకొని మనిషి తనకు సాధ్యమైన ఏ వ్రతమైనా ఆచరించాలి. భక్తితో యుక్తుడై అతడు పరమపదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 42

एवं ज्ञात्वा भवान् पुत्र व्रतमेतत् समाचर । न भक्षयामि सकटं न वदाम्यनृतं क्वचित् ॥ ३७.४२ ॥

ఇలా తెలుసుకొని, ఓ కుమారా, ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించు. నేను ‘సకట’ను భక్షించను, ఎప్పుడూ అసత్యం పలకను.

Verse 43

एतत्ते व्रतमादिष्टं मया व्याधवर ध्रुवम् । तत्रैवं तपसा युक्तस्तिष्ठ त्वं यावदिच्छसि ॥ ३७.४३ ॥

ఓ వ్యాధశ్రేష్ఠా, ఈ వ్రతాన్ని నేను నీకు దృఢంగా ఉపదేశించాను. కాబట్టి అక్కడ తపస్సుతో యుక్తుడై, నియమంతో ఎంతకాలం కావాలంటే అంతకాలం నిలుచు.

Verse 44

श्रीवराह उवाच । एवं चिन्तान्वितं मत्वा वरदो ब्राह्मणोऽभवत् । मोक्षार्थिनमथो बुद्ध्वा वञ्चयित्वा गतो मुनिः ॥ ३७.४४ ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—అతడు ఇలా చింతలో నిమగ్నుడై ఉన్నాడని గ్రహించి వరప్రదాత బ్రాహ్మణుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. తరువాత అతడు మోక్షార్థి అని తెలిసి ముని అతనిని మోసం చేసి వెళ్లిపోయాడు.