
Saṃsāracakrapuruṣa-vilobhana-prakaraṇa
Ethical-Discourse (Karma, Dāna, Tapas, and Post-mortem Destinies)
వరాహ–పృథివీ ఉపదేశ పరంపరలో ఈ అధ్యాయంలో ఒక బోధాత్మక ఉపసంవాదం ఉంది. ఋషిపుత్రుడు నారదుని నుండి విన్నదాన్ని చెబుతాడు—నారదుడు యమసభకు వెళ్లి కర్మఫల నియమం, నైతిక కారణకార్యాలను ప్రశ్నిస్తాడు. యముడు నారదుని సత్కరించి, అమరత్వం, సంపద, కీర్తి, ఉన్నత లోకాలు ఎలా లభిస్తాయో, నరకపాతం ఏ కారణాల వల్ల జరుగుతుందో వివరిస్తాడు. నరకనివారణ ఆచారంగా సత్యం, అహింస, బ్రహ్మచర్యం, స్వామిభక్తి, తల్లిదండ్రులు మరియు బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తి/సేవ, నియమం, దయను పేర్కొంటాడు. తరువాత దానం, వ్రత/నియమం, తపస్సు, మౌనం, దీక్ష వంటి పుణ్యక్రియలకు ఆరోగ్యం, సౌందర్యం, వంశవృద్ధి, ధనం, వాహనలాభం, తేజోవృద్ధి వంటి ఫలితాలను అనుసంధానించి ‘పుణ్య ఆర్థికత’ను సంక్షేపంగా చూపుతాడు. హింసను నిరుత్సాహపరచి దానాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా భూలోక సమతుల్యం నిలుస్తుందనే భావం అంతర్లీనంగా ఉంది.
Verse 1
अथ संसारचक्रपुरुषविलोभनप्रकरणम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यन्महाभागान्नारदात्कलहप्रियात् ॥ श्रुतं विप्रा यथा तत्र यमस्य सदसि स्वयम् ॥
ఇప్పుడు ‘సంసారచక్ర-పురుష-విలోభన’ అనే ప్రకరణం ప్రారంభమవుతుంది. ఋషిపుత్రుడు అన్నాడు—ఓ మహాభాగ్యులైన విప్రులారా! కలహప్రియుడైన నారదుని నుండి నేను మరొక వృత్తాంతాన్ని విన్నాను; అది అక్కడ స్వయంగా యముని సభలో ఎలా జరిగిందో.
Verse 2
तथा च पृच्छतस्तस्य पुरावृत्तं महात्मनः ॥ आख्यानं कथयामास यदुक्तं चित्रभानुना ॥
అప్పుడు ప్రశ్నించబడినవాడు ఆ మహాత్ముని పూర్వవృత్తాంతాన్ని—చిత్రభానువు చెప్పినట్లే ఆఖ్యానంగా వివరించాడు।
Verse 3
यथा च जनको राजा कामान्दिव्यानवाप्तवान् ॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि श्रूयतां मुनिसत्तमाः ॥
రాజా జనకుడు దివ్య భోగాలను ఎలా పొందాడో—అది అంతా నేను చెబుతాను; ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, వినండి।
Verse 4
अयं तत्र महातेजा नारदो मुनिसत्तमः ॥ धर्मराजसभां प्राप्तस्तपसा द्योतितप्रभः ॥
అక్కడ మహాతేజస్సు గల మునిశ్రేష్ఠుడు నారదుడు, తపస్సు వల్ల ప్రకాశించిన కాంతితో ధర్మరాజ సభకు చేరాడు।
Verse 5
तत्र राजाऽथ वेगेन तं दृष्ट्वा स्वयमागतं ॥ अर्चयित्वा यथान्यायं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ॥
అప్పుడు రాజు ఆయన స్వయంగా వచ్చినట్లు చూసి వేగంగా దగ్గరకు వెళ్లి, విధి ప్రకారం పూజించి ప్రదక్షిణ కూడా చేశాడు।
Verse 6
उवाच च महातेजाः सूर्यपुत्रः प्रतापवान् ॥ स्वागतम् ते द्विजश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि नारद ॥
అప్పుడు మహాతేజస్సు గల ప్రతాపవంతుడైన సూర్యపుత్రుడు అన్నాడు—“ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, స్వాగతం; భాగ్యవశాత్తు నీవు వచ్చావు, నారదా।”
Verse 7
सर्वज्ञः सर्वदर्शीं च सर्वधर्मविदां वरः ॥ गान्धर्वस्येतिहासस्य विज्ञाता त्वं महामुने ॥
మహామునీ! మీరు సర్వజ్ఞుడు, సర్వదర్శి; సమస్త ధర్మవిదులలో శ్రేష్ఠుడు. గంధర్వుల పరంపరా–ఇతిహాసమును తెలిసినవాడవు మీరు.
Verse 8
वयं पूताश्च मेध्याश्च त्वां दृष्ट्वा ह्यागतं विभो ॥ अयं देशः पुनः पूतः सर्वतो मुनिसत्तम ॥
విభో! మీరు వచ్చి దర్శనమిచ్చినందున మేము పవిత్రులమై యజ్ఞాది కర్మలకు యోగ్యులమయ్యాము. మునిశ్రేష్ఠా! ఈ దేశమూ అన్ని వైపులా మళ్లీ పవిత్రమైంది.
Verse 9
यत्कार्यं येन वा कार्यं यद्वै मनसि वर्तते ॥ प्रब्रूहि भगवन्नाशु यच्चान्यत्किंचिदुत्तमम् ॥
ఏ కార్యమో, అది ఎవరి చేత చేయవలెనో, మీ మనస్సులో ఉన్నదేమో—భగవన్, త్వరగా చెప్పండి; ఇంకా ఏదైనా ఉత్తమమైనది ఉంటే అది కూడా పలకండి.
Verse 10
इति धर्मवचः श्रुत्वा नारदः प्राह धर्मवित् ॥ अहं ते कथयिष्यामि यत्पृष्टं संशयास्पदम् ॥
ధర్మవచనములను విని ధర్మవిత్తైన నారదుడు ఇలా అన్నాడు—“సంశయాస్పదమై నీవు అడిగిన దానిని నేను నీకు వివరించెదను.”
Verse 11
नारद उवाच ॥ भवान् पाता च गोप्ता च नेता धर्मस्य नित्यशः ॥ सत्येन तपसा क्षान्त्या धैर्येण च न संशयः ॥
నారదుడు అన్నాడు—“మీరు నిత్యంగా ధర్మానికి రక్షకుడు, పోషకుడు, నాయకుడు. సత్యం, తపస్సు, క్షమ, ధైర్యం ద్వారా—ఇందులో సందేహం లేదు.”
Verse 12
भावज्ञश्च कृतज्ञश्च त्वदन्यो न हि विद्यते ॥ संशयं सुमहत्प्राप्तस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ॥
భావములను తెలిసినవాడవు, కృతజ్ఞుడవు—నీ తప్ప మరెవ్వరూ లేరు. నేను మహా సందేహంలో పడ్డాను; కావున, ఓ సువ్రతా, దానిని నాకు యథార్థంగా వివరించుము.
Verse 13
अमरत्वं कथं याति व्रतेन नियमेन च ॥ केन वा दानधर्मेण तपसा वा सुरोत्तम ॥
హే సురోత్తమా! వ్రతం మరియు నియమాచరణ ద్వారా అమరత్వం ఎలా పొందబడుతుంది? లేదా ఏ దానధర్మం చేత, లేక ఏ తపస్సు చేత అది సిద్ధిస్తుంది?
Verse 14
अतुलां च श्रियं लोके कीर्तिं च सुमहत्फलम् ॥ लभन्ते शाश्वतं स्थानं दुर्लभं विगतज्वराः ॥
వారు లోకంలో అతులమైన శ్రీమంతతను, మహా ఫలప్రదమైన కీర్తిని పొందుతారు. క్లేశజ్వరరహితులై, దుర్లభమైన శాశ్వత స్థానాన్ని కూడా పొందుతారు.
Verse 15
केन गच्छन्ति नरकं पापिष्ठं लोकगर्हणम् ॥ सर्वमाख्याहि तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ॥
ఏ కార్యాల వల్ల మనుష్యులు నరకానికి వెళ్తారు—అత్యంత పాపమయమైన, లోకనిందితమైనదానికి? నాకు మహా కుతూహలం కలిగింది; మీరు సమస్తాన్ని తత్త్వంగా చెప్పండి.
Verse 16
यम उवाच ॥ गच्छन्ति हि नराः घोराः बहवोऽधर्मनिर्मितम् ॥ बन्धान्श्च सुबहूंस्तत्र प्राप्नुवन्ति तपोधन ॥
యముడు పలికెను—హే తపోధనా! అధర్మముచే నిర్మితమైన ఆ లోకానికి అనేక భయంకరులు వెళ్తారు; అక్కడ వారు అనేక బంధనాలను (శిక్షాబంధనాలను) పొందుతారు.
Verse 17
विस्तरेण तु तत्सर्वं ब्रवीमि मुनिसत्तम ॥ श्रूयतां तन्महाभाग श्रुत्वा चैवोपधारय ॥
హే మునిశ్రేష్ఠా! ఆ సమస్తాన్ని నేను విస్తారంగా వివరిస్తాను. హే మహాభాగుడా! వినుము; విని బాగా మనస్సులో నిలుపుకొనుము.
Verse 18
नाग्निचिन्नरकं याति न पुत्री न च भूमिदः ॥ शूरश्च शतवर्षी च वेदानां चैव पारगः ॥
అగ్నిహోత్రాన్ని నిలుపుకొనువాడు నరకానికి పోడు; కుమార్తె ఉన్నవాడూ కాదు, భూమిదానం చేసేవాడూ కాదు. అలాగే వీరుడు, శతాయుష్కుడు, వేదపారంగతుడూ (నరకానికి పోడు).
Verse 19
अहिंसका न गच्छन्ति ब्रह्मचर्यव्यवस्थिताः ॥ पतिव्रता दानवन्तो द्विजभक्ताश्च ये नराः ॥
అహింసకులు అక్కడికి పోరు; బ్రహ్మచర్యనిష్ఠులు కూడా పోరు. పతివ్రతలు, దానశీలులు, ద్విజభక్తులు—అటువంటి మనుష్యులు (అక్కడికి) పోరు.
Verse 20
स्वदारनिरताः दान्ताः परदारविवर्जकाः ॥ सर्वभूतात्मभूताश्च सर्वभूतानुकम्पकाः ॥
స్వదారానురక్తులు, దమితులు, పరదారవర్జితులు, సమస్త భూతాలలో ఆత్మభావం కలవారు, సమస్త భూతాలపై కరుణ కలవారు—వారు (అక్కడికి) పోరు.
Verse 21
न गच्छन्ति तु तं देशं पापिष्ठं तमसावृतम् ॥ यातनास्थानसंपूर्णं हाहाकारभयाकुलम् ॥
వారు ఆ దేశానికి పోరు; అది అత్యంత పాపమయం, తమస్సుతో కప్పబడి ఉంది; యాతనాస్థానాలతో నిండినది, హాహాకారభయాలతో కలవరపడినది.
Verse 22
ज्ञानवन्तो द्विजा ये च ये च विद्यां पराङ्गताः ॥ उदासीना न गच्छन्ति स्वाम्यर्थे च हता नराः ॥
జ్ఞానవంతులైన ద్విజులు మరియు విద్యలో పరాంగతులైనవారు అక్కడికి వెళ్లరు. ఉదాసీనులు (వైరాగ్యులు) కూడా వెళ్లరు; స్వామి కార్యార్థం హతులైన సేవకులూ వెళ్లరు.
Verse 23
न गच्छन्त्यत्र दातारः सर्वभूतहिते रताः ॥ शुश्रूषका मातृपित्रोर्न गच्छन्ति च ये नराः ॥
సర్వభూతహితంలో రమించే దాతలు ఇక్కడికి (ఆ స్థలానికి) వెళ్లరు. అలాగే తల్లిదండ్రులకు శ్రద్ధతో సేవచేసే మనుష్యులూ వెళ్లరు.
Verse 24
तिलान् गां च हिरण्यं च पृथिवीं चापि शाश्वतीम् ॥ ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति न गच्छन्ति न संशयः ॥
బ్రాహ్మణులకు నువ్వులు, గోవు, స్వర్ణం మరియు శాశ్వతమైన భూమిని దానం చేసే వారు అక్కడికి వెళ్లరు—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 25
यथोक्तं यजमानाश्च सत्रयाजिन एव च ॥ चातुर्मास्यकरा ये च ये द्विजा आहिताग्नयः ॥
విధిగా యజ్ఞం చేసే యజమానులు, సత్రయాగాలు నిర్వహించే వారు; చాతుర్మాస్య కర్మలు చేసే వారు; మరియు ఆహితాగ్ని ద్విజులు—వారూ అక్కడికి వెళ్లరు.
Verse 26
गुरुचित्तानुपालाश्च कृतिनो मौनयन्त्रिताः ॥ नित्यस्वाध्यायिनो दान्ताः सदा सभ्याश्च ये नराः
గురువు మనస్సు/ఆదేశాన్ని అనుసరించే వారు, సదాచారంలో నిపుణులు, మౌనంతో నియంత్రితులు, నిత్య స్వాధ్యాయులు, దాంతులు (ఇంద్రియనిగ్రహులు), ఎల్లప్పుడూ శిష్టులు అయిన మనుష్యులు—
Verse 27
मां न पश्यन्ति ते चैव स्वात्मभावेन भाविताः ॥ अपर्वमैथुना ये च न गच्छन्ति जितेन्द्रियाः
వారు తమ స్వాత్మభావంతో రూపుదిద్దుకున్నవారై నన్ను దర్శించరు; మరియు ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగి అపర్వకాలంలో మైథునం చేయని వారు ఆ స్థితికి వెళ్లరు.
Verse 28
न गच्छन्ति हि तद्दोरं यत्र ते पापकर्मिणः
పాపకర్ములు వెళ్లే ఆ భయంకర స్థలానికి వారు వెళ్లరు.
Verse 29
नारद उवाच ॥ किं दानं श्रेय आहोस्वित्पात्रेण फलमुच्यते ॥ किं वा कर्म महत्कृत्वा स्वर्गलोके महीयते
నారదుడు అన్నాడు—ఏ దానం శ్రేయస్కరం? దానఫలం పాత్రపై ఆధారపడుతుందని చెప్పబడుతుందా? లేక ఏ మహత్కర్మ చేసి స్వర్గలోకంలో మహిమ పొందుతారు?
Verse 30
रूपं वा धनधान्यं वा ह्यायुश्च कुलमेव वा ॥ प्राप्यते येन दानेन तन्ममाचक्ष्व सुव्रत
రూపమో, ధనధాన్యమో, ఆయుష్షో, లేదా ఉత్తమ కులమో—ఏ దానంతో ఇవి లభిస్తాయో, అది నాకు చెప్పుము, ఓ సువ్రతా.
Verse 31
यम उवाच ॥ न शक्यं विस्तरेणेह वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ शुभाशुभानां गतयो द्रष्टुं वा प्रष्टुमेव वा
యముడు అన్నాడు—ఇక్కడ దీనిని విస్తారంగా చెప్పడం వందల సంవత్సరాలైనా సాధ్యం కాదు; శుభాశుభ గమనాలను పూర్తిగా చూడడం గానీ అడగడం గానీ కూడా సాధ్యం కాదు.
Verse 32
किञ्चिन्मात्रं प्रवक्ष्यामि येन यत्प्राप्यते नरैः ॥ विविधानि च सौख्यानि प्रायशस्तु गुणागुणैः
నేను కొద్దిమాత్రమే చెప్పుదును—దానివలన మనుష్యులు ఏది ఎలా పొందుదురో. వివిధ సుఖాలు ప్రధానంగా పుణ్యపాప గుణదోషాల ప్రకారమే లభించును.
Verse 33
रहस्यमिदमाख्यानं श्रूयतां मुनिसत्तम ॥ या गतिः प्राप्यते येन प्रेत्यभावे न संशयः
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఈ రహస్యాఖ్యానాన్ని వినుము; దీనివలన మరణానంతర స్థితిలో పొందబడే గతి నిస్సందేహంగా సిద్ధించును.
Verse 34
तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यशः ॥ आयुःप्रकर्षो भोगाश्च भवति तपसैव तु
తపస్సుతో స్వర్గం లభించును, తపస్సుతో యశస్సు లభించును. ఆయుష్షు వృద్ధి మరియు భోగములు కూడా తపస్సువలననే కలుగును.
Verse 35
ज्ञानविज्ञानमारोग्यं रूपसौभाग्यसंपदः ॥ तपसा प्राप्यते भोगो मनसा नोपदिश्यते
జ్ఞానము, విజ్ఞానము, ఆరోగ్యము, రూపసౌభాగ్యసంపదలు—భోగము తపస్సుతో లభించును; కేవలం మనసు సంకల్పమాత్రముతో అది ప్రసాదింపబడదు.
Verse 36
एवं प्राप्नोति पुण्येन मौनेनाज्ञां महामुने ॥ उपभोगांस्तु दानेन ब्रह्मचर्येण जीवितम् ॥
ఓ మహామునీ, ఈ విధంగా పుణ్యమువలన—మౌనవ్రతాచరణచేత—ఆజ్ఞ/అధికారము లభించును. దానముచేత భోగములు, బ్రహ్మచర్యముచేత జీవనశక్తి లభించును.
Verse 37
पयोभक्ष्या दिवं यान्ति जायते द्रविणाढ्यता ॥ गुरुशुश्रूषया नित्यं श्राद्धदानॆन सन्ततिः ॥
పాలాహారంతో జీవించువారు స్వర్గానికి చేరుదురు; అటువంటి నియమాచరణ వల్ల ధనసమృద్ధి కలుగుతుంది. గురువుకు నిత్య శుశ్రూష చేయుటవలన, శ్రాద్ధకర్మలో దానమిచ్చుటవలన సంతానం లభిస్తుంది.
Verse 38
गवाद्याः कालदीक्षाभिर्ये तु वा तृणशायिनः ॥ स्वयं त्रिषवणाद्ब्रह्म त्वपः पीत्वेष्टलोकभाक् ॥
కాలనియమిత దీక్షావ్రతాలతో గోవుల వంటి జీవనం గడిపేవారు, లేదా గడ్డిపై శయనించేవారు—తమంతట తాము ఆచరించిన త్రిషవణ వ్రతంతో, కేవలం నీరు మాత్రమే త్రాగుటచేత ఇష్టలోక భాగ్యాన్ని పొందుదురు.
Verse 39
क्रतुयष्टा दिवं याति चोपहारं च सुव्रत ॥ कृत्वा तु दशवर्षाणि नीरपानाद्विशिष्यते ॥
యజ్ఞాలు చేసినవాడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు, ఉపహారములనూ పొందుతాడు, ఓ సువ్రతా. అయితే పది సంవత్సరాలు కేవలం నీరుపాన వ్రతం ఆచరించుట అత్యుత్తమమని చెప్పబడింది.
Verse 40
रसानां प्रतिसंहारात् सौभाग्यमनुजायते ॥ आमिषस्य प्रतीहाराद्भवत्यायुष्मती प्रजा ॥
రసభోగాల నుండి ఉపసంహారం (విరతి) వల్ల సౌభాగ్యం కలుగుతుంది. మాంసాహారాన్ని వదిలితే సంతానం దీర్ఘాయుష్మంతమవుతుంది.
Verse 41
गन्धमाल्यनिवृत्त्या तु मूर्तिर्भवति पुष्कला ॥ अन्नदानेन च नरः स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥
సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పమాలలు వాడకుండుట వల్ల దేహాకృతి పుష్టిగా అవుతుంది. అలాగే అన్నదానం చేయుట వల్ల మనిషికి స్మృతి మరియు మేధ లభిస్తాయి.
Verse 42
छत्रप्रदानेन गृहं वरिष्ठं रथं ह्युपानद्युगसम्प्रदानात् ॥ वस्त्रप्रदानेन सुरूपता च धनैश्च पुत्रैश्च भृताः भवन्ति ॥
ఛత్రదానం చేయుటవలన ఉత్తమ గృహం లభిస్తుంది; పాదుకా-యుగం దానం చేయుటవలన రథం పొందుతాడు. వస్త్రదానంతో సురూపత కలుగుతుంది; ధనం మరియు పుత్రులచే మనిషి ఆధారితుడవుతాడు.
Verse 43
पानीयस्य प्रदानेन तृप्तिर्भवति शाश्वती ॥ अन्नपानप्रदानेन कामभोगैस्तु तृप्यते ॥
పానీయజల దానంతో శాశ్వత తృప్తి కలుగుతుంది. అన్నం మరియు పానీయం దానం చేయుటవలన కోరిన భోగఫలాలతో తృప్తి పొందుతాడు.
Verse 44
पुष्पोपगन्धं च फलोपगन्धं यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय ॥ स स्त्रीसमृद्धं हि सुरत्नपूर्णं गृहं हि सर्वोपचितं लभेत ॥
పుష్పసువాసనతోను ఫలసువాసనతోను యుక్తమైన వృక్షాన్ని ద్విజునికి సమర్పించువాడు, స్త్రీసమృద్ధితో, శ్రేష్ఠ రత్నాలతో నిండిన, సమస్త సామగ్రితో సముపచితమైన గృహాన్ని పొందుతాడు.
Verse 45
वस्त्रान्नपानीय-रसप्रदानात् प्राप्नोति तानेव रसप्रदानात् ॥ स्रग्धूपगन्धान्यनुलेपनानि पुष्पाणि गृह्याणि मनोरमाणि ॥
వస్త్రం, అన్నం, పానీయజలం, రసప్రదానం చేసినవాడు తత్సమానమైన ఫలాన్ని పొందుతాడు. అతనికి మాలలు, ధూపసువాసనలు, అనులేపనాలు, పుష్పాలు మరియు మనోహరమైన గృహోపకరణాలు లభిస్తాయి.
Verse 46
स स्त्रीसमृद्धं गजवाजिपूर्णं लभेदधिष्ठानवरं वरिष्ठम् ॥ धूपप्रदानेन तथा गवां च लोकानाप्नोति नरो वसूनाम्
ఆ పుణ్యఫలంగా మనిషి స్త్రీసమృద్ధితో, గజవాజులతో నిండిన, అత్యుత్తమ అధిష్ఠానాన్ని పొందుతాడు. అలాగే ధూపప్రదానం మరియు గోదానం ద్వారా వసువుల లోకాలను పొందుతాడు.
Verse 47
गजं तथा गोवृषभप्रदानैः स्वर्गे सुखं शाश्वतमामनन्ति ॥ घृतेन तेजः सुकुमारतां च प्राणद्युतिः स्निग्धता चापि तैलैः
ఏనుగు దానం, అలాగే ఆవు మరియు ఎద్దు దానముల వలన స్వర్గంలో శాశ్వత సుఖం లభిస్తుందని వారు చెబుతారు. నెయ్యి దానముతో తేజస్సు మరియు దేహసౌకుమార్యం, నూనె దానముతో ప్రాణదీప్తి మరియు స్నిగ్ధత కలుగుతాయి.
Verse 48
क्षौद्रेण नानारसतृप्ततां च दीपप्रदानाद् द्युतिमाप्नुवन्ति
తేనె దానముతో అనేక రుచుల ద్వారా తృప్తి లభిస్తుంది; దీపదానముతో ద్యుతి (ప్రకాశం/తేజస్సు) పొందుతారు.
Verse 49
पायसेन वपुःपुष्टिं कृसरात्स्निग्धसौम्यताम् ॥ फलैस्तु लभते पुत्रं पुष्पैः सौभाग्यमेव च
పాయసం దానముతో శరీరపుష్టి లభిస్తుంది; కృసర దానముతో స్నిగ్ధమైన సౌమ్యత కలుగుతుంది. ఫలదానముతో పుత్రలాభం; పుష్పదానముతో సౌభాగ్యమూ లభిస్తుంది.
Verse 50
रथैर्दिव्यं विमानं तु शिबिकां चैव मानवः ॥ प्रेक्षणैरपि सौभाग्यं प्राप्नोतीह न संशयः
రథదానముతో మనిషి దివ్య విమానాన్ని, అలాగే శిబిక (పల్లకి)ని పొందుతాడు. ప్రేక్షణ (దర్శనం/ప్రదర్శన) కల్పించినా ఇహలోకంలో సౌభాగ్యం పొందుతాడు—సందేహం లేదు.
Verse 51
अभयस्य प्रदानॆन सर्वकामानवाप्नुयात्
అభయదానం (రక్షణ/ఆశ్వాసన) చేయుట వలన మనిషి సమస్త కోరికలను పొందుతాడు.
Verse 52
दुर्ल्लभं त्रिषु लोकेषु यच्च प्रियतरं तव ॥ तपोमयानां सर्वेषां द्विजातीनां च सुव्रत
హే సువ్రతా! మూడు లోకాలలో దుర్లభమైనదీ, నీకు అత్యంత ప్రియమైనదీ—అది తపోనిష్ఠులైన అందరికీ మరియు సమస్త ద్విజులకు ఉపదేశించబడింది।
Verse 53
पतिव्रता न गच्छन्ति सत्यवाक्याश्च ये नराः ॥ अजिताश्चाशठाश्चैव स्वामिभक्ताश्च ये नराः
పతివ్రతులు (ధర్మనిష్ఠులు) పతనమవరు; సత్యవాక్యులు అయిన పురుషులు; అజేయులు (దృఢులు) మరియు కపటరహితులు; అలాగే స్వామిభక్తులు—ఇవే ఇక్కడ ప్రశంసింపబడినవారు।
Verse 54
ब्राह्मणा अमरत्वं च प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ निवृत्ताः सर्वकामेभ्यो निराशाः सुजितेन्द्रियाः
బ్రాహ్మణులు అమరత్వాన్ని పొందుతారు—సందేహం లేదు—అంటే సమస్త కోరికల నుండి విరక్తులై, ఆశలేని వారై, ఇంద్రియాలను బాగా జయించినవారు।
Verse 55
अहिंसया परं रूपं दीक्षया कुलजन्म च ॥ फलमूलाशिनो राज्यं स्वर्गः पर्णाशिनां भवेत्
అహింస వల్ల ఉత్తమ రూపం లభిస్తుంది; దీక్ష వల్ల శ్రేష్ఠ కులంలో జన్మ. ఫలమూలాహారులకు రాజ్యము (ఐశ్వర్యం) ఫలమని, పర్ణాహారులకు స్వర్గప్రాప్తి ఫలమని చెప్పబడింది।
Verse 56
दत्त्वा द्विजेभ्यः स भवेत्सुरूपो रोगांश्च कांश्चिल्लभते न जातु ॥ बीजैरशून्यैः शयनाभिरामं दद्याद्गृहं यः पुरुषो द्विजाय
ద్విజులకు దానం చేసినవాడు సురూపుడవుతాడు, ఎలాంటి రోగాలనూ ఎప్పుడూ పొందడు. ఎవడు బ్రాహ్మణునికి విత్తన ధాన్యంతో నిండినదీ, మనోహర శయ్యలతో సుసజ్జితమైనదీ అయిన గృహాన్ని దానం చేస్తాడో, అతడు మహాపుణ్యాన్ని పొందుతాడు।
The text instructs that post-mortem outcomes are shaped by dharma expressed as truthfulness, non-violence, restraint, compassion, fidelity, service to parents/teachers, and generosity; it further systematizes karmaphala by correlating particular gifts and disciplines with specific worldly and otherworldly results.
No tithi, nakṣatra, lunar-month, or seasonal markers are specified in the supplied verses. A limited temporal reference appears as duration-based austerity (e.g., practices undertaken for ten years) and daily regimen terms such as triṣavaṇa (three daily observances).
Environmental balance is addressed indirectly through social-ecological ethics: ahiṃsā, universal compassion (sarvabhūtānukampā), and restraint reduce harm to living beings and thereby support the stability of Pṛthivī’s living systems; dāna and hospitality norms promote redistribution and communal resilience, which the text frames as integral to sustaining order.
The narrative references Nārada (sage and itinerant interlocutor) and Yama (Dharmarāja, Sūryaputra) as the principal figures in the embedded dialogue; it also alludes to a royal exemplum (Janaka) as a model of attainment, though no extended genealogy is provided in the excerpt.