Adhyaya 160: The Prescribed Emergence and Procedure of the Mathurā Circumambulation (Parikramā)

Verse 1

अथ मथुरापरिक्रमप्रादुर्भावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ अष्टम्यां मथुरां प्राप्य कार्त्तिकस्यासिते नरः ॥ स्नात्वा विश्रान्तितीर्थे तु पितृदेवार्चने रतः।

ఇప్పుడు మథురా పరిక్రమ ప్రాదుర్భావము (వివరణ). శ్రీవరాహుడు పలికెను—కార్త్తిక మాస కృష్ణపక్ష అష్టమినాడు మథురకు చేరి, విశ్రాంతి తీర్థములో స్నానము చేసి, మనిషి పితృదేవార్చనలో నిమగ్నుడై ఉండవలెను।

Verse 2

विश्रान्तिदर्शनं कृत्वा दीर्घविष्णुं च केशवम् ॥ प्रदक्षिणायाः सम्यग्वै फलमाप्नोति मानवः।

విశ్రాంతి దర్శనం చేసి, దీర్ఘవిష్ణు మరియు కేశవుని ఆరాధించి, మనిషి ప్రదక్షిణ యొక్క సమ్యక్ ఫలమును నిజముగా పొందును।

Verse 3

उपवासरतः सम्यगल्पमेध्याशनोऽथवा ॥ दन्तकाष्ठं च सायाह्ने कृत्वा शुद्ध्यर्थमात्मनः।

మనిషి సమ్యకంగా ఉపవాసంలో నిమగ్నుడై ఉండవలెను, లేక స్వల్పముగా శుద్ధమైన ఆహారము తీసుకొనవలెను; మరియు సాయంకాలంలో తన శుద్ధి కొరకు దంతకాష్ఠ విధిని ఆచరించవలెను।

Verse 4

ब्रह्मचर्येण तां रात्रिं कृत्वा सङ्कल्प्य मानसे ॥ धौतवस्त्रेण सुस्नातो मौनव्रतपरायणः।

బ్రహ్మచర్యంతో ఆ రాత్రిని గడిపి, మనస్సులో సంకల్పం చేసుకోవాలి. శుభ్రంగా స్నానం చేసి, కడిగిన వస్త్రాలు ధరించి, మౌనవ్రతంలో నిష్ఠగా ఉండాలి.

Verse 5

तिलाक्षतकुशान् गृह्य पितृदेवार्थमुद्यतः ॥ दीपहस्तो वनं गत्वा श्रान्तो विश्रान्तिजागरे।

నువ్వులు, అక్షతలు, కుశలను తీసుకొని పితృదేవారాధనార్థం సిద్ధపడాలి. దీపం చేతబట్టి వనానికి వెళ్లి, అలసినవాడు ‘విశ్రాంతి’ జాగరణంలో నిలవాలి.

Verse 6

यथानुक्रमणं तैश्च ध्रुवाद्यैऋषिभिः कृतम् ॥ एवं परम्परायातं क्रमणीयं नरोत्तमैः।

ధ్రువాది ఋషులు చేసినట్లే క్రమానుసారం ఎలా నిర్వహించారో, అలాగే పరంపరగా వచ్చిన ఈ క్రమాన్ని నరోత్తములు అనుసరించాలి.

Verse 7

प्रदक्षिणा वर्त्तमाना भक्तिश्रद्धासमन्वितः ॥ सर्वान्कामानवाप्नोति हयमेधफलं लभेत्।

భక్తి, శ్రద్ధలతో ప్రదక్షిణ చేస్తూ ఉండగా, అతడు అన్ని కోరికలను పొందుతాడు; హయమేధ యజ్ఞఫలంతో సమానమైన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 8

एवं जागरणं कृत्वा नवम्यां नियतः शुचिः ॥ ब्राह्मे मुहूर्ते संप्राप्ते ततो यात्रामुपक्रमेत् ॥

ఇలా నవమి నాడు జాగరణం చేసి, నియమబద్ధుడై శుచిగా ఉండి, బ్రాహ్మ ముహూర్తం వచ్చినప్పుడు తరువాత యాత్రను ప్రారంభించాలి.

Verse 9

तथा प्रारभयेद्यात्रां यावन्नोदयते रविः ॥ प्रातः स्नानं तथा कुर्यात्तीर्थे दक्षिणकोटिके ॥

అదేవిధంగా సూర్యోదయం అయ్యే వరకు యాత్రను ప్రారంభించాలి; మరియు ప్రాతఃకాలంలో ‘దక్షిణకోటి’ అనే తీర్థంలో స్నానం చేయాలి.

Verse 10

विज्ञाप्य सिद्धिकर्तारं यात्रासिद्धिप्रदायकम् ॥ यस्य संस्मरणादेव सर्वे नश्यन्त्युपद्रवाः ॥

యాత్రాసిద్ధిని ప్రసాదించే సిద్ధికర్తను విధివిధానంగా ప్రార్థించాలి; ఆయనను కేవలం స్మరించడమే అన్ని ఉపద్రవాలు నశింపజేస్తుంది.

Verse 11

यथा रामस्य यात्रायां सिद्धिस्ते सुप्रतिष्ठिता ॥ तथा परिभ्रमन्तेऽद्य भवान्सिद्धिप्रदो भव ॥

రాముని యాత్రలో మీ సిద్ధి సుస్థిరంగా స్థాపితమైనట్లే, ఈ రోజు సంచరిస్తున్న మాకు కూడా మీరు సిద్ధిని ప్రసాదించువాడిగా ఉండండి.

Verse 12

इति विज्ञाप्य विधिवद्धनूमन्तं गणेश्वरम् ॥ दीपपुष्पोपहारैस्तु पूजयित्वा विसर्ज्जयेत् ॥

ఇలా విధివిధానంగా హనుమంతుని—గణేశ్వరునిగా—విన్నపించి, దీపాలు, పుష్పాలు, ఉపహారాలతో పూజించి అనంతరం విధిగా విసర్జించాలి.

Verse 13

तथैव पद्मनाभं तु दीर्घविष्णुं भयापहम् ॥ विज्ञाप्य सिद्धिकर्तारं देव्यश्च तदनन्तरम् ॥

అదేవిధంగా పద్మనాభుడు—దీర్ఘవిష్ణువు, భయాపహుడు—అనే సిద్ధికర్తను విన్నపించి, ఆ తరువాత దేవీమాతలను కూడా ప్రార్థించాలి.

Verse 14

दृष्ट्वा वसुमतीं देवीं तथैव ह्यपराजिताम् ॥ आयुधागारसंस्थां च नृणां सर्वभयापहाम् ॥

దేవి వసుమతీని, అలాగే అపరాజితను దర్శించి, ఆయుధాగారంలో అధిష్ఠితమై మనుషుల సమస్త భయాలను హరించే దేవిని కూడా నమస్కరించాలి।

Verse 15

कंसवासनिकां तद्वदौग्रसेनां च चर्चिकाम् ॥ वधूटीं च तथा देवि दानवक्षयकारीणीम् ॥

అలాగే కంసవాసనికను, ఔగ్రసేనను మరియు చర్చికను, అలాగే ఓ దేవీ—దానవక్షయకారిణి వధూటీని కూడా దర్శించాలి।

Verse 16

जयदां देवतानां च मातरो देवपूजिताः ॥ गृहदेव्यो वास्तुदेव्यो दृष्ट्वानुज्ञाप्य निर्गमेत् ॥

జయదాను, దేవతల మాతృదేవతలను (దేవులు పూజించువారిని) దర్శించి, గృహదేవతలను మరియు వాస్తుదేవతలను చూసి, అనుమతి కోరుకొని బయలుదేరాలి।

Verse 17

मौनव्रतधरो गच्छेद्यावद्दक्षिणकोटिके ॥ प्राप्य स्नात्वा पितॄंस्तर्प्य दृष्ट्वा देवं प्रणम्य च ॥

మౌనవ్రతాన్ని ధరించి దక్షిణకోటివరకు వెళ్లాలి; అక్కడికి చేరి స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం ఇచ్చి, దేవుని దర్శించి నమస్కరించాలి।

Verse 18

नत्वा गच्छेदिक्षुवासां देवी कृष्णसुपूजिताम् ॥ बालक्रीडनरूपाणि कृतानि सह गोपकैः ॥ यानि तीर्थानि तान्येव स्थापितानि महर्षिभिः ॥

నమస్కరించి కృష్ణుడు అత్యంతంగా పూజించిన దేవి ఇక్షువాసా వద్దకు వెళ్లాలి. గోపకులతో కలిసి కృష్ణుని బాలలీలారూపాలుగా జరిగిన వాటికి సంబంధించిన తీర్థాలు—అవే మహర్షులచే స్థాపించబడ్డవి।

Verse 19

पुण्यस्थल महास्थल महापापविनाशनम् ॥ पञ्चस्थलानि तत्रैव सर्वपापहराणि च ॥

ఇది పుణ్యస్థలం, మహాస్థలం, మహాపాపనాశకం. అక్కడే ఐదు పవిత్ర స్థలాలు కూడా ఉన్నాయి; అవి సమస్త పాపాలను హరిస్తాయి.

Verse 20

येषां तु दर्शनादेव ब्रह्मणा सह मोदते ॥ शिवं सिद्धमुखं दृष्ट्वा स्थलानां फलमाप्नुयात् ॥

వాటి దర్శనమాత్రంతోనే బ్రహ్మతో కలిసి ఆనందిస్తాడు. ‘సిద్ధముఖ’ అనే శివుని దర్శించి ఆ స్థలాల ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 21

हयमुक्तिं ततो गच्छेत्सिन्दूरं ससहायकम् ॥ श्रूयते चात्र ऋषिभिर्गाथा गीता पुरातनी ॥

తర్వాత హయముక్తికి, అలాగే సహాయకుడితో కూడిన సిందూర స్థలానికి వెళ్లాలి. ఇక్కడ ఋషులు పాడిన పురాతన గాథ వినబడుతుంది.

Verse 22

अश्वारूढेन तेनैव यत्रेयं समनुष्ठिता ॥ अश्वो मुक्तिं गतस्तत्र सहायसहितः सुखम् ॥

ఆ గుర్రంపై ఎక్కిన వాడే ఎక్కడ ఈ ఆచారం నిర్వహించాడో, అక్కడ ఆ గుర్రం సహాయకుడితో కలిసి సుఖంగా ముక్తిని పొందింది.

Verse 23

राजपुत्रः स्थितस्तत्र यानयात्रा न मुक्तिदा ॥ तस्माद्यानैश्च यात्रा तु न कर्त्तव्या फलेच्छया ॥

అక్కడ ఒక రాజకుమారుడు నిలిచాడు; వాహనంలో చేసే యాత్ర ముక్తిని ఇవ్వదు. కాబట్టి ఫలాపేక్షతో వాహనాల ద్వారా యాత్ర చేయకూడదు.

Verse 24

तस्मिंस्तीर्थे तु तं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा पापैः प्रमुच्यते ॥ कुण्डं शिवस्य विख्यातं तत्र स्नानफलं महत् ॥

ఆ తీర్థంలో ఆయనను దర్శించి స్పర్శించినవాడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. అక్కడ శివుని ప్రసిద్ధ కుండము ఉంది; అందులో స్నానఫలం మహత్తరము.

Verse 25

मल्लिकादर्शनं कृत्वा कृष्णस्य जयदं शुभम् ॥ ततः कदम्बखण्डस्य गमनात्सिद्धिमाप्नुयात् ॥

కృష్ణునికి విజయాన్ని ప్రసాదించే శుభమైన మల్లికాను దర్శించి, అనంతరం కదంబఖండానికి వెళ్లినవాడు సిద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 26

चर्चिका योगिनी तत्र योगिनीपरिवारिता ॥ कृष्णस्य रक्षणार्थं हि स्थिता सा दक्षिणां दिशम् ॥

అక్కడ యోగినుల పరివారంతో కూడిన యోగిని చర్చికా ఉంది. కృష్ణుని రక్షణార్థమే ఆమె దక్షిణ దిశలో స్థితమై ఉంది.

Verse 27

अस्पृश्या चास्पृशा चैव मातरौ लोकपूजितौ ॥ बालानां दर्शनं ताभ्यां महारक्षां करिष्यति ॥

అస్పృశ్యా మరియు అస్పృశా అనే రెండు మాతృదేవతలు లోకపూజితులు. పిల్లలు వారిని దర్శిస్తే మహారక్ష కలుగుతుంది.

Verse 28

क्षेत्रपालं ततो गत्वा शिवं भूतेश्वरं हरम् ॥ मथुराक्रमणं तस्य जायते सफलं तथा

తర్వాత క్షేత్రపాలుడైన శివుడు—భూతేశ్వరుడు, హరుడు—వద్దకు వెళ్లినవానికి, మథుర వైపు అతని ప్రయాణం కూడా అలాగే ఫలప్రదమవుతుంది.

Verse 29

कृष्णक्रीडासेतुबन्धं महापातकनाशनम् ॥ बालानां क्रीडनार्थं च कृत्वा देवो गदाधरः

కృష్ణుని క్రీడాస్థలంలో నిర్మితమైన సేతుబంధం మహాపాతకనాశకమని చెప్పబడుతుంది. బాలుల ఆటకై దేవుడు గదాధరుడు దానిని నిర్మించాడు.

Verse 30

गोपकैः सहितस्तत्र क्षणमेकं दिनेदिने ॥ तत्रैव रमणार्थं हि नित्यकालं स गच्छति

అక్కడ గోపబాలులతో కలిసి ఆయన రోజురోజుకు ఒక క్షణం గడుపుతాడు. ఆనందార్థమే ఆయన నిత్యకాలం అక్కడికే వెళ్తుంటాడు.

Verse 31

बलिह्रदं च तत्रैव जलक्रीडाकृतं शुभम् ॥ यस्य सन्दर्शनादेव सर्वपापैः प्रमुच्यते

అక్కడే బలిహ్రదమనే శుభమైన చెరువు ఉంది; అది జలక్రీడ కోసం నిర్మించబడింది. దాని దర్శనమాత్రంతోనే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 32

ततः परं च कृष्णेन कुक्कुटैः क्रीडनं कृतम् ॥ यस्य दर्शनमात्रेण चण्डोऽपि गतिमाप्नुयात्

అనంతరం అక్కడ కృష్ణుడు కోళ్లతో క్రీడ చేశాడు. ఆ స్థలాన్ని దర్శించడమే చాలు; చండాలుడైనా ఉత్తమ గతిని పొందుతాడు.

Verse 33

स्तम्भोच्चयं सुशिखरं सौरभैः सुसुगन्धिभिः ॥ भूषितं पूजितं तत्र कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा

అక్కడ సుందర శిఖరమున్న ఎత్తైన స్తంభసమూహం సువాసనలతో అలంకరించబడింది. అక్లిష్టకర్ముడైన కృష్ణుడు అక్కడ దానిని పూజించి గౌరవించాడు.

Verse 34

तस्य प्रदक्षिणं कृत्वा परिपूज्य प्रयत्नतः ॥ मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं व्रजेत् तु सः

దానిని ప్రదక్షిణ చేసి, యత్నపూర్వకంగా విధివిధానాలతో పూజించినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై, నిశ్చయంగా విష్ణులోకానికి చేరుతాడు।

Verse 35

वसुदेवेन देवक्या गर्भस्य रक्षणाय च ॥ कृतमेकान्तशयनं महापातकनाशनम्

గర్భరక్షణార్థం వసుదేవుడు మరియు దేవకీ ‘ఏకాంతశయనం’ ఏర్పాటు చేశారు; అది మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుందని చెప్పబడింది।

Verse 36

ततो नारायणस्थानं प्रविशेन्मुक्तिहेतवे ॥ परिक्रम्य ततो देवान्नारायणपुरोगमान्

ఆపై మోక్షహేతువుగా నారాయణస్థానంలో ప్రవేశించాలి; తరువాత నారాయణుని ముందుండగా ఉన్న దేవతలను ప్రదక్షిణ చేయాలి।

Verse 37

अनुज्ञाय ततः स्थानं द्रष्टुं गर्त्तेश्वरं शिवम् ॥ दृष्टमात्रेण तत्रैव यात्राफलमवाप्यते

ఆపై అనుమతి పొందిన తరువాత ఆ స్థలం—గర్త్తేశ్వర శివుని—దర్శించడానికి వెళ్లాలి; అక్కడ కేవలం దర్శనమాత్రంతోనే యాత్రాఫలం లభిస్తుంది।

Verse 38

महाविद्येश्वरी देवी आरक्षं पापकं हरेत् ॥ क्षेत्रस्य रक्षणार्थं हि यात्रायाः सिद्धिदां नृणाम् ॥

మహావిద్యేశ్వరీ దేవి పాపజనిత హానిని తొలగించి రక్షణ ఇస్తుంది; క్షేత్రరక్షణార్థంగా ఆమె మనుష్యులకు యాత్రాసిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 39

प्रभा मल्ली च तत्रैव दृष्ट्वा कामानवाप्नुयात् ॥ महाविद्येश्वरी देवी कृष्णरक्षार्थमुद्यता ॥

అక్కడ ప్రభా, మల్లీ దర్శనం చేయగా కోరిన ఫలములు లభించును. మహావిద్యేశ్వరీ దేవి శ్రీకృష్ణరక్షణార్థం సిద్ధంగా ఉన్నది.

Verse 40

नित्यं सन्निहिता तत्र सिद्धिदा पापनाशिनी ॥ कृष्णेन बलभद्रेण गोपैः कंसं जिघांसुभिः ॥

ఆ దేవి అక్కడ నిత్య సన్నిహితగా ఉంటుంది—సిద్ధిని ప్రసాదించేది, పాపాలను నశింపజేసేది—కంసవధానికి ఉద్దేశించిన శ్రీకృష్ణుడు, బలభద్రుడు, గోపులు ఉన్న కాలంలాగ.

Verse 41

सङ्केतकं कृतं तत्र मन्त्रनिश्चयकारकम् ॥ तदा सङ्केतकैः सा च सिद्धा देवी प्रतिष्ठिता ॥

అక్కడ మంత్రనిర్ణయానికి ‘సంకేతక’ (సంకేతం/చిహ్నం) స్థాపించబడింది. ఆ సంకేతకాల ద్వారానే సిద్ధదేవి ప్రతిష్ఠింపబడింది.

Verse 42

सिद्धिप्रदा भोगदा च तेन सिद्धेश्वरी स्मृता ॥ सङ्केतकेश्वरीं चैव दृष्ट्वा सिद्धिमवाप्नुयात् ॥

సిద్ధి మరియు భోగాన్ని ప్రసాదించుటవలన ఆమె ‘సిద్ధేశ్వరీ’గా స్మరించబడుతుంది. అలాగే ‘సంకేతకేశ్వరీ’ దర్శనముచేత కూడా సిద్ధి లభించును.

Verse 43

तत्र कुण्डं स्वच्छजलम् महापातकनाशनम् ॥ ततो दृष्ट्वा महादेवं गोकरणेश्वरनामतः ॥

అక్కడ స్వచ్ఛజలముతో కూడిన ఒక కుండము ఉంది; అది మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది. అనంతరం ‘గోకర్ణేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడైన మహాదేవుని దర్శించును.

Verse 44

यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ सरस्वतीं नदीं दृष्ट्वा ततो भद्राणि पश्यति ॥

యావరి దర్శనమాత్రముతో సమస్త పాపములనుండి విముక్తి కలుగుతుంది. సరస్వతీ నదిని దర్శించి అనంతరం శుభఫలములను చూచును.

Verse 45

विघ्नराजं ततो गच्छेद्गणेशं विघ्ननायकम् ॥ सर्वसिद्धिप्रदं रम्यं दर्शनाच्च फलं लभेत् ॥

అనంతరం విఘ్నరాజుడైన, విఘ్ననాయకుడు గణేశుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను. ఆయన రమ్యుడు, సర్వసిద్ధులను ప్రసాదించువాడు; దర్శనముతో ఫలము లభించును.

Verse 46

महादेवमुखाकारं नाम्ना रुद्रमहालयम् ॥ क्षेत्रपं तं परं दृष्ट्वा क्षेत्रवासफलं लभेत् ॥

మహాదేవుని ముఖసదృశాకారుడైన, రుద్రమహాలయమనే నామముగల పరమ క్షేత్రపాలుని దర్శించగా క్షేత్రవాసఫలము లభించును.

Verse 47

तस्मादुत्तरकोटिं च दृष्ट्वा देवं गणेश्वरम् ॥ द्यूतक्रिडा भगवता कृता गोपजनैः सह ॥

అక్కడి నుండి ఉత్తరకోటిలో దేవుడైన గణేశ్వరుని దర్శించి, (అని ప్రసిద్ధి) భగవంతుడు గోపజనులతో కలిసి ద్యూతక్రీడ ఆడెను.

Verse 48

नानापहासरूपेण जिताः गोप्यो धनानि च ॥ गोपैरानीय ताश्चैव कृष्णाय च निवेदिताः

వివిధ హాస్య-పరిహాస రూపములతో గోపికలు మరియు ధనములు గెలుచబడినవి; గోపులు వాటిని తెచ్చి కృష్ణునికి నివేదించిరి.

Verse 49

गोपालकृष्णगमनं महापातकनाशनम् ॥ समस्तं बालचरितं भ्रमणं च यथासुखम्

గోపాలకృష్ణుని దర్శనార్థం గమనం మహాపాతకనాశకమని చెప్పబడింది. ఆయన సమస్త బాలలీలలను, ఇష్టానుసారం ఆయన విహారభ్రమణాలను స్మరించుట/పఠించుట కూడా పుణ్యప్రదం.

Verse 50

कृतं तत्र यथारूपं यद्रूपं च यथा तथा ॥ ऋषिभिः सेवितं ध्यातं विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम्

అక్కడ ఏ రూపమైతే ఉందో, ఆ రూపానుసారమే—ఏ రూపం ఎలా ఉన్నా అలాగే. ఋషులు సేవించి ధ్యానించిన విష్ణువின் ఉత్తమ మహాత్మ్యం గ్రహించి స్మరించవలసినది.

Verse 51

ततो गच्छेन्महातीर्थं विमलं यमुनाम्भसि ॥ स्नात्वा पीत्वा पितॄंस्तर्प्य नाम्ना रुद्रमहालयम्

ఆ తరువాత యమునా జలములో ‘విమల’ అనే మహాతీర్థానికి వెళ్లవలెను. స్నానం చేసి, ఆ జలాన్ని పానంచేసి, పితృదేవతలకు తర్పణమిచ్చి ‘రుద్రమహాలయ’ అనే స్థలాన్ని పొందును.

Verse 52

गार्ग्यतीर्थे महापुण्ये नरस्तत्र तथा क्रमेत् ॥ भद्रेश्वरे महातीर्थे सोमतीर्थे तथैव च

మహాపుణ్యమైన గార్గ్యతీర్థంలో మనుడు అలాగే క్రమంగా సాగవలెను; అలాగే భద్రేశ్వర మహాతీర్థానికి, సోమతీర్థానికి కూడా వెళ్లవలెను.

Verse 53

स्नात्वा सोमेश्वरं देवं दृष्ट्वा यात्राफलं लभेत् ॥ सरस्वत्याः सङ्गमे च देवर्षिपितृमानवान्

స్నానం చేసి సోమేశ్వర దేవుని దర్శించి యాత్రాఫలాన్ని పొందుతాడు. అలాగే సరస్వతీ సంగమంలో దేవులు, దేవర్షులు, పితృలు మరియు మనుష్యులను యథోచితంగా సత్కరించి/పూజించాలి.

Verse 54

सन्तर्प्य विधिवद्दत्त्वा विष्णुसायुज्यमाप्नुयात् ॥ घण्टाभरणके तद्वत्तथा गरुडकेशवे

విధివిధానంగా తర్పణం చేసి దానం ఇచ్చినవాడు విష్ణు-సాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు; ఘణ్టాభరణక తీర్థంలోనూ, అలాగే గరుడ-కేశవ వద్దనూ అదే ఫలం కలుగుతుంది।

Verse 55

गोपानां तीर्थके चैव तथा वै मुक्तिकेश्वरे ॥ वैलक्षगरुडे चैव महापातकनाशने

గోపుల తీర్థంలోనూ, అలాగే ముక్తికేశ్వరంలోనూ; మరియు మహాపాతకాలను నశింపజేసే వైలక్ష-గరుడ వద్దనూ (అదే ఫలం కలుగుతుంది)।

Verse 56

तीर्थान्येतानि पुण्यानि यथा विश्रान्तिसंज्ञकम् ॥ एषु तीर्थेषु क्रमितो भक्तिमांश्च जितेन्द्रियः

ఈ తీర్థాలు పుణ్యప్రదమైనవి; వీటి పరిభ్రమణం ‘విశ్రాంతి’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధం. ఈ తీర్థాలలో క్రమంగా సంచరించే భక్తుడు, ఇంద్రియనిగ్రహం కలవాడు (క్రియను కొనసాగిస్తాడు)।

Verse 57

देवान्पितॄन् समभ्यर्च्य ततो देवं प्रसादयेत् ॥ अविमुक्तेश देवेश सप्तर्षिभिरभिष्टुत

దేవతలను, పితృదేవతలను సమ్యక్గా ఆరాధించి, అనంతరం దేవుని ప్రసన్నం చేయాలి—ఓ అవిముక్తేశా, దేవేశా! సప్తర్షులచే స్తుతింపబడినవాడా।

Verse 58

मथुराक्रमणीयं मे सफलं स्यात्तवाज्ञया ॥ इत्येवं देवदेवेशं विज्ञाप्य क्षेत्रपं शिवम् ॥

“నీ ఆజ్ఞవల్ల నా మథురా-పరిభ్రమణం ఫలప్రదమగుగాక.” అని దేవదేవేశుడైన, క్షేత్రపాలకుడైన శివునికి వినతిపెట్టి (యాత్రికుడు ముందుకు సాగుతాడు)।

Verse 59

विश्रान्तिसंज्ञके स्नानं कृत्वा च पितृतर्पणम् ॥ गतश्रमं परिक्रम्य स्तुत्वा दृष्ट्वा प्रणम्य च ॥

‘విశ్రాంతి’ అనే తీర్థంలో స్నానం చేసి పితృతర్పణం చేసి, శ్రమను తొలగించుకొని, స్తుతిస్తూ, దర్శించి, నమస్కరించి ప్రదక్షిణ చేయవలెను।

Verse 60

सुमङ्गलां ततो गच्छेद्यात्रासिद्धिं प्रसादयेत् ॥ सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके ॥

ఆపై ‘సుమంగళా’ స్థలానికి వెళ్లి యాత్రాసిద్ధి కోసం అనుగ్రహం కోరాలి— “హే శివా! సర్వమంగళమాంగల్యమయుడా, సర్వార్థసాధకుడా।”

Verse 61

यात्रेयं त्वत्प्रसादेन सफला मे भवत्विति ॥ पिप्पलादेश्वरं देवं पिप्पलादेन पूजितम् ॥

“నీ అనుగ్రహంతో నా యాత్ర ఫలవంతమగునుగాక” అని చెప్పి, పిప్పలాదుడు పూజించిన పిప్పలాదేశ్వర దేవుని సమీపించాలి।

Verse 62

विश्रान्तस्तु परिक्रम्य त्रातस्तत्र महातपाः ॥ उपलिप्य ततस्तस्य शीर्षोपरि महच्छिवम् ॥

విశ్రాంతి తీసుకొని ప్రదక్షిణ చేసి ఆ మహాతపస్వి అక్కడ రక్షింపబడ్డాడు; తరువాత ఆ స్థలాన్ని లేపి/శుద్ధి చేసి దాని శిఖరంపై మహాశివలింగాన్ని స్థాపించాడు।

Verse 63

स्वनाम्ना चिह्नितं स्थाप्य तदा यात्राफलं लभेत् ॥ कर्कोटकं तथा नागं महादुष्टनिवारणम् ॥

దానిని తన పేరుతో గుర్తు పెట్టి స్థాపిస్తే యాత్రాఫలం లభిస్తుంది; అక్కడ కర్కోటక అనే నాగుడు కూడా ఉన్నాడు, అతడు మహా అపాయాలను నివారించువాడు।

Verse 64

सुखवासं च वरदं कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ सुखासीनं च तत्रैव स्थापितं शकुनाय वै ॥

అక్కడ క్లిష్టరహిత కర్మలుగల శ్రీకృష్ణునికి వరప్రదాత ‘సుఖవాస’ ప్రతిష్ఠించబడెను; అలాగే శకునునికై అక్కడే ‘సుఖాసీన’ కూడా స్థాపించబడెను।

Verse 65

स्वानुकूलः स्वरो यत्र प्रवेशे दक्षिणः स्वनः ॥ ध्याता स्वभावे कृष्णेन स्वसा सातिसुखप्रदा ॥

ఎక్కడ ప్రవేశించగానే స్వరం అనుకూలంగా, మంగళధ్వనిగా వినిపిస్తుందో, అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు తన స్వభావానుసారంగా మహాసుఖప్రదాయైన తన సోదరిని ధ్యానించెను।

Verse 66

भयार्तेन च कृष्णेन ध्याता देवी च चण्डिका ॥ स्थापिताऽ सिद्धिदा तत्र नाम्ना चार्त्तिहरा ततः ॥

భయంతో ఆర్తుడైన శ్రీకృష్ణుడు దేవి చండికను ధ్యానించెను; ఆమె అక్కడ సిద్ధిదాయినిగా ప్రతిష్ఠింపబడి, అనంతరం ‘ఆర్త్తిహరా’—ఆర్తినివారిణి—అని పేరొందెను।

Verse 67

दृष्ट्वा सर्वार्त्तिहरणं यस्या देव्याः सुखी नरः ॥ अग्रॊत्तरं शुभवरं शकुनार्थं च याचतः ॥

ఏ దేవి దర్శనం సమస్త ఆర్త్తిని హరించునో, ఆమెను దర్శించిన మనిషి సుఖవంతుడగును; అలాగే శుభశకునార్థం ఉత్తమమైన మంగళవరాన్ని యాచించును।

Verse 68

कृष्णस्य कंसघातार्थं संभूता सा तथोत्तरे ॥ तां दृष्ट्वा मनुजः कामान्सर्वानिष्टानवाप्नुयात् ॥

ఆమె శ్రీకృష్ణుని కంసవధార్థం అవతరించెను; తదనంతరం ఆమెను దర్శించిన మనిషి తనకు ఇష్టమైన సమస్త కోరికలను పొందును।

Verse 69

वज्राननं ततो ध्यात्वा कृष्णो मल्लजिघांसया ॥ निहत्य मल्लान्पश्चाद्धि वज्राननमकल्पयत् ॥

మల్లులను సంహరించాలనే సంకల్పంతో కృష్ణుడు వజ్రాననుని ధ్యానించాడు; మల్లులను హతమార్చిన తరువాత నిజంగా వజ్రాననుని స్థాపించాడు।

Verse 70

वाञ्छितार्थफलं चक्रे कृष्णेनास्य मनोरथान् ॥ यस्यै यस्यै देवतायै तस्यै तस्यै ददौ मखम् ॥

కృష్ణుని ద్వారా అతని కోరికలు అభీష్ట ఫలాలను ఇచ్చాయి; ఎవరి ఎవరి దేవతను ఆశ్రయించాడో, ఆ ఆ దేవతకే అతడు యజ్ఞాన్ని అర్పించాడు।

Verse 71

उपयाचितं तु माङ्गल्यं सर्वपापहरं शुभम् ॥ कृष्णस्य बालचरितं महापातकनाशनम् ॥

కానీ కోరబడిన మాంగల్యం—శుభమై సమస్త పాపాలను హరించేది—కృష్ణుని బాల్యచరిత్రమే; అది మహాపాతకాలను నాశనం చేస్తుంది।

Verse 72

सूर्यं तं वरदं देवं माठुराणां कुलेश्वरम् ॥ दृष्ट्वा तत्रैव दानं च दत्त्वा यात्रां समापयेत् ॥

వరదాత దేవుడైన సూర్యుని—మాఠురుల కులేశ్వరుని—దర్శించి, అక్కడే దానం చేసి, యాత్రను ముగించాలి।

Verse 73

क्रमतः पदविन्यासाद्यावन्तः सर्वतो दिशः ॥ तावन्तः कुलसम्भूताः सूर्ये तिष्ठन्ति शाश्वते ॥

క్రమంగా అడుగుల విన్యాసం ప్రకారం, అన్ని వైపులా ఎంతెన్ని దిశలున్నాయో, అంతెన్ని కులసంభూతులు శాశ్వత సూర్యునిలో నిలిచియుంటారు।

Verse 74

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च चौराऽ भङ्गव्रताश्च ये ॥ अगम्यागमने शीलाः क्षेत्रदारापहारकाः ॥

బ్రాహ్మణహంతకులు, సురాపానులు, దొంగలు, వ్రతభంగకారులు; నిషిద్ధ స్త్రీసంబంధాలకు అలవాటుపడ్డవారు, క్షేత్రములను మరియు భార్యలను అపహరించువారు—

Verse 75

मथुराक्रमणं कृत्वा विपाप्मानो भवन्ति ते ॥ अन्यदेशागतो दूरात्परिभ्रमति यो नरः ॥

మథురా పరిక్రమణం/దర్శనం చేసినవారు పాపరహితులవుతారు. మరియు ఇతర దేశం నుండి దూరంగా వచ్చి అక్కడ సంచరించే మనిషి—

Verse 76

तस्य सन्दर्शनादन्ये पूताः स्युर्विगतामयाः ॥ श्रुतं यैश्च विदूरस्थैः कृतयात्रं नरं नरैः ॥

అతని కేవల దర్శనమాత్రంతోనే ఇతరులు పవిత్రులై రోగరహితులవుతారు. అలాగే దూరంలో ఉన్నవారు, ఒక మనిషి యాత్ర/తీర్థయాత్ర చేసినట్లు విని—

Verse 77

सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते यान्ति परमं पदम् ॥

వారు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై పరమ పదాన్ని పొందుతారు.

Verse 78

प्रक्षाल्य पादावाचम्य हनुमन्तं प्रसादयेत् ॥ सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं कुमारं ब्रह्मचारिणम्

పాదాలను కడిగి ఆచమనం చేసి హనుమంతుని ప్రసన్నం చేయాలి—ఆయన సమస్త మంగళాలలో పరమ మంగళుడు, చిరకుమారుడు, బ్రహ్మచారి.

Verse 79

ख्यातिं गतानि सर्वाणि सर्वपापहराणि च ॥ वत्सपुत्रं ततो गच्छेत् सर्वपापहरं परम् ॥ अर्कस्थलं वीरस्थलं कुशस्थलमनन्तरम्

ఇవన్నీ ప్రసిద్ధమై, సమస్త పాపాలను హరించేవిగా ఉన్నాయి. అనంతరం పరమ పాపహరమైన ‘వత్సపుత్ర’కు వెళ్లాలి; తరువాత ‘అర్కస్థల’, ‘వీరస్థల’ మరియు ఆపై ‘కుశస్థల’।

Verse 80

वर्षखातं ततो गत्वा कुण्डं पापहरं परम् ॥ गत्वा स्नात्वा पितॄंस्तर्प्य सर्वपापैः प्रमुच्यते

తర్వాత వర్షఖాతకు వెళ్లి పరమ పాపహరమైన ఆ కుండాన్ని చేరాలి. అక్కడికి వెళ్లి స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేస్తే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 81

दृष्ट्वा ततः सुविज्ञाप्य गणं विधिविनायकम् ॥ कुब्जिकां वामनां चैव ब्राह्मण्यौ कृष्णपालिते

తర్వాత విధివినాయకుడైన ఆ గణాన్ని దర్శించి యథావిధిగా వినయంతో నివేదించాలి; అలాగే కృష్ణుడు పరిరక్షించిన కుబ్జికా, వామనా అనే రెండు బ్రాహ్మణీ రూపాలను కూడా దర్శించాలి.

Verse 82

गङ्गा साध्वी च तत्रैव महापातकनाशिनी ॥ दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा तथा ध्यात्वा सर्वकामान्समश्नुते

అక్కడే మహాపాతకనాశినിയായ సాధ్వీ గంగా ఉంది. ఆమెను దర్శించి, (జలాన్ని) స్పర్శించి, ధ్యానిస్తే అన్ని కోరికలు సిద్ధిస్తాయి.

Verse 83

धारालोपनके तद्वद्वैकुण्ठे खण्डवेलके ॥ मन्दाकिन्याः संयमने असिकुण्डे तथैव च

అదేవిధంగా ‘ధారాలోపనక’కు; అలాగే ‘వైకుంఠ’ మరియు ‘ఖండవేలక’కు; ‘మందాకినీ’ యొక్క ‘సంయమన’ తీర్థానికి; అలాగే ‘అసికుండ’కూ వెళ్లాలి.

Verse 84

दृष्ट्वा गच्छेत्ततो देवीं या कृष्णेन विनिर्मिता ॥ कंसभेदं प्रथमतः श्रुतं यत्र कुमन्त्रितम्

ఇవన్నీ దర్శించిన తరువాత, శ్రీకృష్ణుడు స్థాపించిన ఆ దేవీదేవత వద్దకు వెళ్లాలి—అక్కడే మొదటగా కంసవధ యోచనను సంప్రదించి విన్నారు।

Verse 85

एवं प्रदक्षिणं कृत्वा नवम्यां शुक्लकौमुदे ॥ सर्वं कुलं समादाय विष्णुलोके महीयते

ఇలా కౌముదీ శుక్లపక్ష నవమినాడు ప్రదక్షిణ చేసి, తన సమస్త కులాన్ని కూడా తోడుగా తీసుకొని (వారికీ పుణ్యఫలం చేకూర్చి), విష్ణులోకంలో గౌరవింపబడతాడు।