Adhyaya 126: The Greatness of Kubjāmraka: Raibhya’s Boon and the Teaching on the Sacred Tīrthas

Verse 1

अथ कुब्जाम्रकमाहात्म्यारम्भः ॥ तत्र रैभ्यानुग्रहः ॥ श्रुत्वा मायाबलं ह्येतद्धरणी संशितव्रता ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

ఇప్పుడు కుబ్జామ్రక మహాత్మ్యారంభం; అందులో రైభ్యునికి అనుగ్రహం. ఈ మాయాబలాన్ని విని, వ్రతాలలో స్థిరమైన ధరణీ—వసుంధరా—వరాహరూపధారి దేవునికి ప్రత్యుత్తరంగా పలికింది.

Verse 2

पुनश्च पीतवर्णाभा पुनरक्तः कदा भवेत् ॥ पुनर्मरकताभासं पुनर्मुक्तासमप्रभम् ॥

మరియు—ఇది ఎప్పుడు పీతవర్ణంగా కనిపిస్తుంది, ఎప్పుడు మళ్లీ ఎర్రగా అవుతుంది? ఎప్పుడు మళ్లీ మరకతంలాంటి కాంతి కలుగుతుంది, ఎప్పుడు మళ్లీ ముత్యాల వంటి ప్రభను పొందుతుంది?

Verse 3

ततो बहुतिथे काले व्यतीते सति धीमताम् ॥ ततः कदाचिद्भूपालो राजपुत्रमुपस्थितम् ॥

అనంతరం జ్ఞానుల మధ్య చాలా కాలం గడిచిన తరువాత, ఒక సమయంలో భూపాలుడు రాజపుత్రునితో కలిసి ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 4

धरण्युवाच ॥ यत्तत्कुब्जाम्रके देव भाषसे तदनन्तकम् ॥ न तत्राहं विजानामि पूर्वमुक्तं च यत्त्वया ॥

ధరణి పలికింది—హే దేవా! కుబ్జామ్రక విషయమై మీరు చెప్పేది అనంతంగా విస్తరించినది. ఆ విషయంలోను, మీరు ముందుగా పలికినదానిని కూడా నేను పూర్తిగా గ్రహించలేకపోతున్నాను।

Verse 5

एतैश्चिह्नैस्तु विज्ञेयं तत्तीर्थं विदितात्मभिः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तीर्थं कुब्जाम्रके महत् ॥

ఈ లక్షణాల ద్వారా వివేకబుద్ధిగలవారు ఆ తీర్థాన్ని గుర్తించాలి. ఇంకా కుబ్జామ్రకంలోని మహత్తర తీర్థం గురించి నేను నీకు మరింతగా చెప్పుదును।

Verse 6

दम्पत्योः प्रीतिविच्छेदं गुह्यं तत्समपृच्छत ॥ स्थानं पावनकं वत्स विष्णोः पादसमाश्रयम् ॥

వారు దంపతుల ప్రేమవిచ్ఛేదమనే ఆ గూఢ విషయాన్ని అడిగారు. ఓ వత్సా! ఆ స్థలం పవిత్రమైనది, విష్ణువు పాదాల ఆశ్రయస్థానం।

Verse 7

यच्च कुब्जाम्रके पुण्यं पुष्टिस्तस्य सनातनी ॥ एतन्मे परमं गुह्यं भगवन् वक्तुमर्हसि

కుబ్జామ్రకంలో ఉన్న పుణ్యమూ, దాని సనాతన పుష్టి (శాశ్వత సమృద్ధి)యూ—ఇది నాకు పరమ గూఢమైనది. ఓ భగవన్! దయచేసి దీనిని నాకు వివరించండి।

Verse 8

तीर्थं मानसरो नाम सर्वभागवतप्रियम् ॥ तस्मिन् स्नातो वरारोहे गच्छते मानसं सरः

మానసారమనే ఒక తీర్థం ఉంది; అది సమస్త భగవద్భక్తులకు ప్రియమైనది. ఓ సుందర నితంబినీ, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు మానస-సరోవరమనే సరస్సును చేరుతాడు.

Verse 9

दत्तानि धनरत्नानि जातस्तस्य विधिः परः ॥ इदानीं ब्रूहि सत्यं तद्यत्कृते सुन्दरी स्नुषा

ధనం, రత్నాలు దానంగా ఇవ్వబడ్డాయి; దాని తరువాత మరొక విధి/పరిణామం కూడా ఏర్పడింది. ఇప్పుడు సత్యం చెప్పు—ఓ సుందరీ, ఏ కారణం వల్ల ఆ కోడలు (స్నుషా) [ఈ వ్యవహారంలో] ప్రవేశించింది?

Verse 10

वराह उवाच ॥ सर्वं तत्कथयिष्यामि सर्वलोकसुखावहम् ॥ यच्च कुब्जाम्रके पुष्टिर्यच्च तीर्थमनिन्दिते

వరాహుడు అన్నాడు: సమస్త లోకాలకు శుభప్రదమైన ఆ సంగతులన్నిటినీ నేను వివరిస్తాను. ఓ నిందలేని స్త్రీ, కుబ్జామ్రకంలోని సమృద్ధి మరియు ఆ తీర్థాన్ని కూడా [చెప్పుతాను]।

Verse 11

देवान्पश्यति वै सर्वान्रुद्रेन्द्रसमरुद्गणान् ॥ अथ तत्र मृतो भूमे त्रिंशद्रात्रोषितो नरः

అతడు నిజంగా రుద్రుడు, ఇంద్రుడు మరియు మరుత్‌గణాలతో కూడిన సమస్త దేవతలను దర్శిస్తాడు. ఓ భూమీ, అక్కడ మరణించిన మనిషి [అక్కడ] ముప్పై రాత్రులు నివసించినవాడిగా చెప్పబడతాడు.

Verse 12

अदुष्टकारिणी युक्ता कुलशीलगुणान्विता ॥ त्वया मिथ्यैव किं त्यक्ता तद्गुह्यं वद पुत्रक

ఆమె దుష్కార్యాలు చేసే వ్యక్తి కాదు; ఆమె సమర్థురాలు, కులం, శీలం, గుణాలతో కూడినది. మరి నీవు అబద్ధ కారణంతో ఆమెను ఎందుకు విడిచిపెట్టావు? ఆ రహస్యాన్ని చెప్పు, కుమారా.

Verse 13

तच्च कार्त्स्न्येन मे देवि शृणु तत्त्वेन सुन्दरी ॥ यथा कुब्जाम्रको जातस्ततस्तीर्थं यथाक्रमम्

హే దేవీ, హే సుందరీ! నన్ను నుండి దానిని సంపూర్ణంగా, తత్త్వతః విను—కుబ్జామ్రకము ఎలా జన్మించిందో, ఆపై ఆ తీర్థము క్రమంగా ఎలా ప్రాదుర్భవించిందో।

Verse 14

सर्वसङ्गविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥ तस्य चिह्नं प्रवक्ष्यामि येन तज्ज्ञायते नरैः

సర్వ సంగములనుండి విముక్తుడై అతడు నా లోకమునకు వెళ్తాడు. మనుష్యులు దానిని గుర్తించునట్లు అతని లక్షణమును నేను చెప్పుదును।

Verse 15

ततः स पितरं प्राह रात्रिगर्च्छतु सुप्यताम् ॥ श्वः प्रभाते ततः सर्वं कथयिष्यामि तत्पुनः

అప్పుడు అతడు తన తండ్రితో అన్నాడు—‘రాత్రి గడవనివ్వండి, మనము నిద్రించుదాం. రేపు ఉదయమున నేను ఆ సమస్తమును మళ్లీ వివరిస్తాను।’

Verse 16

यच्च कर्म यतो भूमे स्नातो याति मृतोऽपि च ॥ युगे सप्तदशे भूमे कृत्वा चैकाṃ वसुन्धराम्

హే భూమీ! ఏ కర్మ ఏ కారణమున ఏ ఫలమునకు దారితీయునో—స్నానముచేసి మనిషి మరణించిన తరువాతకూడా ఏ గతిని పొందునో. హే భూమీ! పదిహేడవ యుగమున భూమిని ఏక వసుంధరగా చేసి…

Verse 17

पञ्चाशत्क्रोशविततं मानुषाणां दुरासदम् ॥ एतत्तु भूमे विज्ञेयं यथैतन्मानसं सरः ॥

యాభై క్రోశముల వరకు విస్తరించి, మనుష్యులకు దుర్గమమైనది—హే భూమీ! ఇదే ‘మానస సరోవరం’ అని తెలుసుకోవలెను।

Verse 18

ततो रात्र्यां व्यतीतायामुदिते च दिवाकरे ॥ कृतोदकस्तु गङ्गायां क्षौमवस्त्रविभूषितः ॥

ఆపై రాత్రి గడిచిపోయి సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, అతడు గంగానదిలో విధిపూర్వకంగా ఉదకకర్మ (ఆచమన-స్నానాది) చేసి, క్షౌమవస్త్రాలతో అలంకృతుడయ్యాడు।

Verse 19

मधुकैटभौ तथा हत्वा ब्रह्मणो वचनात्तदा ॥ जलसंहरणं कृत्वा ममाधारमुपागतः ॥

అప్పుడు బ్రహ్మ వచనానుసారం మధు, కైటభులను సంహరించి, జలసంహరణం (జలాల ఉపసంహారం) చేసి, నా ఆధారస్థానానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 20

शुद्धैर्भागवतैर्ज्ञेयं मम कर्मसु निष्ठितैः ॥ एतत्तीर्थं महाभागे तस्मिन्कुब्जाम्रकं स्मृतम् ॥

నా కార్యాలలో నిష్ఠగల శుద్ధ భాగవతులు దీనిని తెలుసుకోవలెను; ఓ మహాభాగ్యవతీ, ఆ తీర్థం అక్కడ ‘కుబ్జామ్రక’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 21

अर्चयित्वा यथान्यायं मां चैव गुरुवत्सलः ॥ पितुः प्रदक्षिणं कृत्वा वाक्यमेतदुदाहरत् ॥

ఆపై గురుప్రియుడైన అతడు విధిపూర్వకంగా నన్ను అర్చించి, తండ్రికి ప్రదక్షిణ చేసి, ఈ వాక్యాన్ని ఉచ్చరించాడు।

Verse 22

पश्यामि तं नतं भूमे रैभ्यं नाममहामुनिम् ॥ ममैवाराधने युक्तं सर्वकर्मसु निष्ठितम् ॥

ఓ భూమీ, నేను నమస్కరించి ఉన్న ‘రైభ్య’ అనే మహామునిని చూస్తున్నాను—అతడు నా ఆరాధనలో నిమగ్నుడై, సమస్త కార్యాలలో నిష్ఠగలవాడు।

Verse 23

सिद्धिकामस्य विप्रस्य रैभ्यस्य परिकीर्तितम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुंधरे ॥

సిద్ధిని కోరుకునే బ్రాహ్మణుడు రైభ్యుని విషయమై ఇది చెప్పబడింది. ఇంకా మరొకటి నీకు చెప్పుదును—ఓ వసుంధరా, వినుము.

Verse 24

एह्येहि तात गच्छामः यस्त्वं गुह्यानि पृच्छसि ॥ शृणु तत्त्वेन मे राजन् यत्तवया पूर्वपृच्छितम् ॥

రా రా తాత, మనము వెళ్లుదాం; నీవు గూఢ విషయములు అడుగుచున్నావు. ఓ రాజా, నీవు ముందుగా అడిగినదాన్ని నా నుండి తత్త్వముగా వినుము.

Verse 25

युक्तिमन्तं गुणज्ञं च शुचिं दक्षं जितेन्द्रियम् ॥ दशवर्षसहस्राणि ऊर्ध्वबाहुः स तिष्ठति ॥

అతడు యుక్తిమంతుడు, గుణజ్ఞుడు, శుచి, దక్షుడు, జితేంద్రియుడు; పదివేల సంవత్సరాలు చేతులు పైకెత్తి నిలుచును.

Verse 26

तत्र कुब्जाम्रके वृत्तं पुराश्चर्यं महाद्भुतम् ॥ मम निर्माल्यपार्श्वे वै व्याली तिष्ठति निर्भया ॥

అక్కడ కుబ్జామ్రకలో పూర్వకాలంలో మహా అద్భుతమైన ఆశ్చర్యం జరిగింది. నా నిర్మాల్యము పక్కనే ఒక నాగిని నిర్భయంగా నిలుచున్నది.

Verse 27

राजपुत्रश्च वै राजा सा च पङ्कजलोचना ॥ गत्वा निर्माल्यकूटं ते यत्त्वृत्तं पुरातनम्

రాజు, రాజపుత్రుడు, మరియు ఆమె—పద్మలోచన—నిర్మాల్యకూటమునకు వెళ్లిరి; అక్కడ జరిగిన పురాతన వృత్తాంతమును తెలుసుకొనుటకై.

Verse 28

इतः प्रीतोऽस्म्यहं देवि रैभ्यस्य च महात्मनः ॥ भक्त्या च परया चैव तेन चाराधितो ह्यहम्

ఈ కారణంగా, ఓ దేవీ, మహాత్ముడైన రైభ్యునిపై నేను ప్రసన్నుడను; అతడు పరమభక్తితో నన్నే ఆరాధించి నన్ను ప్రసన్నం చేశాడు।

Verse 29

नकुलोऽहं महाराज वसामि कदलीतले ॥ ततोऽहं कालसंयुक्तः प्राप्तो निर्माल्यकूटकम्

ఓ మహారాజా, నేను నకులుడు (ముంగిస); నేను అరటిచెట్టు కింద నివసిస్తాను. తరువాత కాలక్రమంలో నేను నిర్మాల్యకూటకానికి చేరాను।

Verse 30

ततो वै तप्यमानं तं गङ्गाद्वारमुपागतम् ॥ आम्रवृक्षं समासाद्य दृष्टः स मुनिपुङ्गवः

అప్పుడు అతడు బాధతో క్షోభితుడై గంగాద్వారానికి చేరి, మామిడి చెట్టును సమీపించగా, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు అతడిని చూశాడు।

Verse 31

पश्यते च ततस्तत्र रममाणं यदृच्छया ॥ नकुलेन सह व्याल्या तदा युद्धमभूच्च तत् ॥११॥ सम्पन्ने ते तु मध्याह्ने माघमासे तु द्वादशीम् ॥ तया स दष्टो नकुलो नाशाय मम मन्दिरे

ఆపై అతడు అక్కడ యాదృచ్ఛికంగా క్రీడిస్తూ ఉన్న ఒకడిని చూశాడు; అప్పుడు నకులుడితో కలిసి ఒక సర్పిణితో యుద్ధం జరిగింది. మాఘమాస ద్వాదశి నాడు మధ్యాహ్నం పూర్తైన వేళ, ఆ సర్పిణి నా మందిరంలో ఆ నకులుడిని వినాశార్థం కాటేసింది।

Verse 32

ततस्त्वाशीविषा सर्पी सर्पतेऽत्र जनाधिप ॥ भक्षयन्ती सुगन्धानि पुष्पाणि विविधानि च

అప్పుడు, ఓ జనాధిపా, ఇక్కడ ఒక విషసర్పిణి సర్పిస్తూ వస్తుంది; ఆమె సుగంధమైన నానావిధ పుష్పాలను భక్షిస్తుంది।

Verse 33

दर्शितोऽयं मया चात्मा हेतुमात्रेण केनचित् ॥ मया यदाश्रितश्चाम्रस्तेन कुब्जत्वमागतः

ఈ ఆత్మను నేను కేవలం ఏదో కారణమాత్రం చేత ప్రదర్శించాను; మరియు నా ఆశ్రయానికి వచ్చిన ఆ మామిడి వృక్షం దానివల్లే వంకరగా (కుబ్జంగా) అయింది.

Verse 34

तेनापि विषदिग्धेन व्याली शीघ्रं निपातिता ॥ उभौ चान्योन्य युद्धेन तदा पञ्चत्वमागतौ

విషలిప్తుడైన అతడూ వ్యాలీని త్వరగా కూల్చివేశాడు; మరియు పరస్పర యుద్ధం చేస్తూ ఇద్దరూ అప్పుడు పంచత్వాన్ని పొందారు.

Verse 35

दृष्ट्वा तु तां महाव्यालीं क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ अचिरेणैव कालेन तस्याङ्कं सहसा गतः

కాని ఆ మహావ్యాలిని చూసి, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో ఉన్న అతడు, కొద్దిసేపులోనే అకస్మాత్తుగా ఆమె అంకానికి (అతి సమీపానికి) చేరాడు.

Verse 36

एवं कुब्जाम्रकं ख्यातं स्थानमेतन्मनस्विनि ॥ मृतापि तत्र गच्छन्ति मम लोकाय केवलम्

హే మనస్విని, ఈ స్థలం ఇలా ‘కుబ్జామ్రక’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది; అక్కడ మరణించినవారూ కేవలం నా లోకానికే వెళ్తారు.

Verse 37

व्याली प्राग्ज्योतिषे जाता राजपुत्री यशस्विनी ॥ नकुलोऽजायत तदा कोसलेषु जनाधिपः ॥

వ్యాలీ ప్రాగ్జ్యోతిషంలో జన్మించింది, యశస్సుగల రాజకుమార్తె; మరియు అదే సమయంలో కోసల ప్రాంతంలో నకులుడు అనే జనాధిపుడు (నరాధిపతి) జన్మించాడు.

Verse 38

तया सह महाराज घोरं युद्धमवर्त्तत ॥ माघमासस्य द्वादश्यां तत्र कश्चिन्न पश्यति ॥

ఆమెతో కలిసి, ఓ మహారాజా, ఘోర యుద్ధం జరిగింది. మాఘమాస ద్వాదశినాడు అక్కడ ఎవ్వరూ కనిపించరు।

Verse 39

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ दृष्ट्वा स मामृषिश्चैव यानि वाक्यानि भाषते ॥

ఇంకొక విషయాన్ని నీకు చెబుతాను—విను, ఓ వసుంధరా. నన్ను చూసి ఆ ఋషి కూడా తాను పలికిన మాటలన్నిటినీ పలికాడు.

Verse 40

रूपवान्गुणवान्देवि सर्वशास्त्रकलान्वितः ॥ तौ तु दीर्घेण कालेन सौख्येन परिरञ्जितौ ॥

ఓ దేవీ, అతడు రూపవంతుడు, గుణవంతుడు, సమస్త శాస్త్రకళలతో యుక్తుడు. ఆ ఇద్దరూ దీర్ఘకాలానంతరం సౌఖ్యసంతోషాలతో పరితృప్తులయ్యారు.

Verse 41

युध्यमानस्य मे तत्र गात्रं चैव निगूहतः ॥ नासावंशे तया दष्टो भुजङ्ग्या च तदन्तरे ॥

అక్కడ నేను యుద్ధం చేస్తూ, శరీరాన్ని కాపాడుకుంటూ ఉండగా, అదే క్షణంలో ఆ నాగినీ నా ముక్కు వంతెనపై కరిచింది.

Verse 42

एवं तत्र मया दृष्टः कुब्जरूपं समास्थितः ॥ जानुभ्यामवनीङ्गत्वा किञ्चिदेव प्रभाषते ॥

ఇలా అక్కడ నేను అతడిని కుబ్జరూపం ధరించినవాడిగా చూశాను; మోకాళ్లపై నేలపై సాగుతూ అతడు కొద్దిగా మాత్రమే పలికాడు.

Verse 43

अवर्द्धतां यथाकालं शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ सा कन्या नकुलं दृष्ट्वा सद्यो हन्तुं तथेच्छति ॥

యథాకాలంలో వృద్ధి చెందుగాక, శుక్లపక్షంలో చంద్రుడు పెరుగునట్లు. ఆ కన్య నకులుని చూచి వెంటనే అతనిని చంపాలని కోరుతుంది.

Verse 44

मयापि विषदिग्धेन निहता च भुजंगमा ॥ उभौ प्राणान्परित्यज्य उभौ पञ्चत्वमागतौ ॥

నావలన కూడా విషలేపిత ఆయుధంతో ఆ సర్పము హతమైంది. ఇద్దరూ ప్రాణాలను విడిచి ఇద్దరూ పంచత్వాన్ని (మరణాన్ని) పొందారు.

Verse 45

नमस्कृत्य स्थितं तं तु मुनिं वै संशितव्रतम् ॥ वरेण छन्दयामास अहं प्रीतमना धरे ॥

నమస్కరించి నేను ఆ నియమిత వ్రతముల ముని ఎదుట నిలిచితిని. ఓ ధరా, ప్రీతమనసుతో వరం ద్వారా ఆయనను సంతోషపెట్టాలని కోరితిని.

Verse 46

व्यालीं दृष्ट्वा राजपुत्रः सहसा हन्तुमिच्छति ॥ अथ तस्यास्तु कालेन कोसलाधिपतिस्तथा ॥

వ్యాలీని చూచి రాజకుమారుడు అకస్మాత్తుగా ఆమెను చంపాలని కోరుతాడు. తరువాత కాలక్రమంలో అతడూ కోసలాధిపతిగా అయ్యాడు.

Verse 47

मृतौ स्वकाले राजेन्द्र क्रोधमोहपरिच्युतौ ।। जातोऽहं तव पुत्रस्तु कोसलाधिपतेः प्रियः

ఓ రాజేంద్రా, నియతకాలంలో మరణ సమయంలో క్రోధమోహాలను విడిచి, నేను నీ కుమారుడిగా జన్మించితిని—కోసలాధిపతికి ప్రియుడనై.

Verse 48

ममैव वचनं श्रुत्वा स मुनिस्तपसान्वितः ।। उवाच मधुरं वाक्यं प्रसादार्थी महायशाः

నా మాటలనే విని, తపస్సుతో యుక్తుడైన ఆ మహాయశస్వి ముని అనుగ్రహం కోరుతూ మధుర వాక్యములు పలికెను।

Verse 49

पाणिं जग्राह विधिवन्मत्प्रसादाद्वसुन्धरे ।। कोसलाधिपतेश्चापि राज्ञः प्राग्ज्योतिषस्य च

ఓ వసుంధరా! నా అనుగ్రహముచేత అతడు విధివిధానముగా పాణిగ్రహణము చేసెను; కోసలాధిపతి మరియు ప్రాగ్జ్యోతిష రాజునకు సంబంధించిన విషయములోనూ అలాగే.

Verse 50

एवं मे घातितः सर्पस्तत्क्रोधवश निश्चयात् ।। एतद्गुह्यं मया राजन्यत्तवया पूर्वपृच्छितम्

ఆ విధంగా ఆ క్రోధమునుండి పుట్టిన దృఢనిశ్చయముచేత నా చేత ఆ సర్పము హతమయ్యెను. ఓ రాజా! నీవు పూర్వము అడిగిన గూఢవిషయము ఇదే.

Verse 51

यदि प्रसन्नो भगवान् लोकनाथो जनार्दनः ।। तव चात्र निवासं वै देव इच्छामि नित्यशः

లోకనాథుడైన జనార్దన భగవానుడు ప్రసన్నుడైతే, ఓ దేవా, నీ నివాసము ఇక్కడ నిత్యముగా ఉండాలని నేను కోరుచున్నాను.

Verse 52

महोत्सवेन संवृत्तः सम्बन्धो मत्प्रसादतः ।। दृढप्रीतिस्तयोर् जाता यथा च जटुकाष्ठयोः

మహోత్సవముచేత నా అనుగ్రహంతో వారి సంబంధము స్థిరపడెను; జటు మరియు కాఠమువలె వారిద్దరిలో దృఢమైన ప్రీతి కలిగెను.

Verse 53

राजपुत्रवचः श्रुत्वा वधूर्वचनमब्रवीत् ।। अहं सर्पी महाराज पुरा निर्माल्यकूटके

రాజకుమారుని మాటలు విని వధువు పలికింది— “మహారాజా, నేను పూర్వం నిర్మాల్యకూటకంలో సర్పిణిగా ఉన్నాను।”

Verse 54

त्वयि भक्तिः सदा भूयाद् यावत्स्थानं जनार्दन ।। अन्यभक्तिर्मम विभो रोचते न कदाचन

హే జనార్దన, నేను ఈ స్థితిలో ఉన్నంతకాలం నీపై భక్తి ఎల్లప్పుడూ వృద్ధి చెందుగాక; హే విభో, ఇతర భక్తి నాకు ఎప్పుడూ రుచించదు।

Verse 55

एवं च दीर्घकालं हि तयोः प्रीतिर्न हीयते ।। एवं तौ विहरन्तौ तु तस्मिन्नुपवने ततः

ఈ విధంగా నిజంగా దీర్ఘకాలం వారి ప్రేమ తగ్గలేదు. ఈ విధంగా ఆ ఇద్దరూ ఆ ఉపవనంలో విహరిస్తూ తరువాత కూడా కొనసాగారు।

Verse 56

तेन क्रोधेन नृपते मूर्च्छिता मरणं प्रति ।। घातितो नकुलश्चैतद्गुह्यं प्रोक्तं तव प्रभो

ఆ కోపం వల్ల, హే నృపతే, ఆమె మూర్ఛించి మరణం వైపు చేరింది; అలాగే నకులుడు కూడా హతుడయ్యాడు. హే ప్రభో, ఈ గూఢ వృత్తాంతం నీకు చెప్పబడింది।

Verse 57

एतदेव परं चित्ते मया चैव विधार्यते ॥ उपेन्द्र यदि तुष्टोऽसि ममायं दीयतां वरः ॥

ఇదే ఒక్కటిని నేను మనసులో పరమ సంకల్పంగా ధారించుకున్నాను. హే ఉపేంద్ర, నీవు సంతుష్టుడైతే నాకు ఈ వరం ప్రసాదించుము।

Verse 58

वसते च यथान्यायं वेलामिव महोदधिः ॥ एवं तयोर्गतः कालो वर्षाणां सप्तसप्ततिः ॥

వారు ధర్మానుసారంగా నివసించారు—మహాసముద్రం తీరరేఖను దాటకుండా ఉండినట్లుగా. ఈ విధంగా ఆ ఇద్దరికీ డెబ్బై ఏడు సంవత్సరాలు గడిచాయి.

Verse 59

वधूपुत्रवचः श्रुत्वा स राजा संशितव्रतः ॥ मायातीर्थं समासाद्य ततः पञ्चत्वमागतः ॥

వధువు కుమారుని మాటలు విని, వ్రతాలలో దృఢుడైన ఆ రాజు మాయాతీర్థానికి చేరి, ఆపై పంచత్వాన్ని పొందాడు.

Verse 60

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा रैभ्यस्यर्षेरहं पुनः ॥ बाढमित्येव ब्रह्मर्षे एवमेतद्भविष्यति ॥

అప్పుడు రైభ్య ఋషి వాక్యాన్ని విని నేను మళ్లీ అన్నాను—‘నిశ్చయంగా, ఓ బ్రహ్మర్షీ, ఇదే విధంగా జరుగును.’

Verse 61

न बुध्यतोस्तथात्मानं मम मायाविमोहितौ ॥ एवं तौ विहरन्तौ तु तस्मिन्नुपवने ततः ॥

నా మాయచేత మోహితులై, ఆ ఇద్దరూ తమ స్వరూపాన్ని గుర్తించలేదు. అలా తరువాత వారు ఆ ఉపవనంలో విహరించారు.

Verse 62

राजपुत्रो विशालाक्षी राजपुत्री यशस्विनी ॥

అక్కడ ఒక రాజపుత్రుడు, అలాగే విశాలనేత్రాల యశస్విని రాజకుమార్తె ఉండిరి—ఇద్దరూ కీర్తితో అలంకృతులు.

Verse 63

ममैवं वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणः स वसुन्धरे ॥ मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय मामुवाच मुदान्वितः ॥

ఓ వసుంధరా! నా మాటలను ఈ విధంగా విని ఆ బ్రాహ్మణుడు క్షణకాలం ధ్యానంలో నిలిచి, ఆనందంతో నిండిపోయి నాతో పలికెను।

Verse 64

दृष्ट्वा व्यालीं राजपुत्रस्ततो हन्तुं व्यवस्थितः ॥ स तया वार्यमाणोऽपि व्याली हन्तुमिहोद्यताḥ ॥

వ్యాలిని చూసి రాజపుత్రుడు ఆమెను సంహరించుటకు సిద్ధపడ్డాడు. ఆమె అడ్డుకున్నప్పటికీ, ఇక్కడ ఆ వ్యాలిని చంపుటకే అతడు దృఢంగా ఉత్సుకుడై ఉన్నాడు।

Verse 65

पौण्डरीके ततस्तीर्थे तेऽपि पञ्चत्वमागताः ॥

ఆ తరువాత పౌండరీకమనే తీర్థంలో వారు కూడా పంచత్వాన్ని పొందిరి।

Verse 66

एतस्य तीर्थवर्यस्य महिमानं त्वया प्रभो ॥ शृणु वै कथ्यमानं तु वद लोकोपकारक ॥

హే ప్రభో! ఈ ఉత్తమ తీర్థ మహిమను మీరు చెప్పుచున్నట్లుగా వినుదుము; హే లోకోపకారకా, దయచేసి వివరించండి।

Verse 67

गरुडो हन्ति नागान्वै दृष्ट्वैव विनतात्मजः ॥ एवं स वार्यमाणोऽपि व्यालीं हन्ति स्म दारुणम् ॥

వినతాపుత్రుడైన గరుడుడు నాగులను కేవలం చూచినంత మాత్రాన సంహరిస్తాడు. అలాగే అడ్డుపడినప్పటికీ అతడు ఆ భయంకరమైన వ్యాలిని సంహరించాడు।

Verse 68

गतास्ते परमं स्थानं यत्र देवो जनार्द्दनः ॥ राजा वा राजपुत्रश्च राजपुत्री यशस्विनी ॥

వారు పరమ ధామానికి చేరుకున్నారు; అక్కడ దేవుడు జనార్దనుడు నివసిస్తాడు—రాజైనా, రాజకుమారుడైనా, యశస్సుగల రాజకుమార్తెయైనా।

Verse 69

अन्यानि यानि तीर्थानि एतत्क्षेत्राश्रितानि तु ॥ तान्यपि श्रोतुमिच्छामि कथ्यमानानि च त्वया ॥

ఈ క్షేత్రానికి సంబంధించిన ఇతర తీర్థాలు ఏవైతే ఉన్నాయో, అవి కూడా నేను వినాలని కోరుతున్నాను—మీరు వివరించబోయేవి।

Verse 70

तदा सा रुषिता देवी न किञ्चिदपि भाषते ॥ ततस्तस्यां तु वेलायां राजपुत्र्यग्रतो बिलात् ॥

అప్పుడు కోపించిన దేవి ఏమీ పలకలేదు. ఆ వెంటనే, అదే సమయంలో, రాజకుమార్తె ముందర, ఒక బుర్రో నుంచి…

Verse 71

मम चैव प्रसादेन तपसश्च बलेन च ॥ कृत्वा सुदुष्करं कर्म श्वेतद्वीपमुपागताः ॥

నా అనుగ్రహంతోను, తపస్సు బలంతోను, అత్యంత దుష్కరమైన కార్యాన్ని చేసి వారు శ్వేతద్వీపానికి చేరుకున్నారు।

Verse 72

शृणु तत्त्वेन मे ब्रह्मन् यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ तीर्थे कुब्जाम्रके पुण्ये मम लोके सुखावहे ॥

హే బ్రాహ్మణా, నీవు నన్ను అడిగినదాన్ని తత్త్వంగా విను—నా లోకంలో ఉన్న, శుభప్రదమైన ‘కుబ్జామ్రక’ అనే పుణ్య తీర్థం గురించి।

Verse 73

नकुलस्तु विनिर्गत्य आहारार्थं समुद्यतः ॥ दृष्ट्वा तु राजपुत्री सा नकुलं सर्पकाङ्क्षिणम् ॥

నకులము బయటికి వచ్చి ఆహారాన్వేషణలో నిమగ్నమైయుండెను. దానిని చూచి ఆ రాజకుమారి సర్పసంబంధమని శంకించి దాని వధను కోరెను.

Verse 74

योऽसौ परिजनो देवि कृत्वा तु सुकृतं महत् ॥ सोऽपि सिद्धिं परां प्राप्तः श्वेतद्द्वीपमुपागतः ॥

దేవీ, ఆ పరిజనుడు మహత్తర పుణ్యకార్యము చేసి పరమసిద్ధిని పొందీ శ్వేతద్వీపమునకు చేరెను.

Verse 75

तीर्थं तु कुमुदाकारं तस्मिन् कुब्जाम्रके स्थितम् ॥ स्नानमात्रेण सुश्रोणि स्वर्गं प्राप्नोति मानवः ॥

కుబ్జామ్రకమున కమలాకారమైన తీర్థము స్థితమైయున్నది. ఓ సుశ్రోణీ, అక్కడ స్నానమాత్రముచేతనే మనుష్యుడు స్వర్గాన్ని పొందును.

Verse 76

हृष्टं चङ्क्रममाणं सा नकुलं शुभदर्शनम् ॥ क्रोधात्तं नकुलं चापि विनिहन्तुं प्रचक्रमे ॥

హర్షంతో సంచరిస్తూ శుభదర్శనమైన ఆ నకులమును చూచి, ఆమె క్రోధంతో దానిని చంపుటకు ప్రయత్నించెను.

Verse 77

एषा ते कथिता देवि पुष्टिः कुब्जाम्रकस्य च ॥ तस्य ब्राह्मणमुख्यस्य रैभ्यस्य कथिता मया

దేవీ, కుబ్జామ్రకమునకు సంబంధించిన ఈ పుష్టి (సమృద్ధి) కథను నీకు చెప్పితిని; ఆ బ్రాహ్మణముఖ్యుడు రైభ్యుని విషయమును కూడ నేను వివరించితిని.

Verse 78

कौमुदस्य तु मासस्य तथा मार्गशीर्षस्य च ॥ वैशाखस्यैव मासस्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम्

కౌముద మాసములోను, అలాగే మార్గశీర్ష మాసములోను, మరియు వైశాఖ మాసములోను—అత్యంత దుష్కరమైన కర్మను ఆచరించి—

Verse 79

वारिता राजपुत्रेण सुता प्राज्योतिषस्य वै ॥ नकुलं घातितं दृष्ट्वा माङ्गल्यं शुभदर्शनम्

ప్రాజ్యోతిషుని కుమార్తెను రాజకుమారుడు ఆపెను; మరియు నకులము హతమైనదాన్ని చూచి—అది మాంగల్యకరమైన, శుభదర్శనమైన (సంఘటన)గా—

Verse 80

एतत्पुण्यं परं जप्यं चातुर्वर्ण्येन सर्वदा ॥ सर्वकर्मसु मुख्यं च एतदेव विशिष्यते

ఈ పరమ పుణ్యకరమైన జపము చాతుర్వర్ణ్యులచే సదా జపింపబడవలెను; సమస్త కర్మములలో ఇదే ప్రధానమని విశేషంగా చెప్పబడింది.

Verse 81

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुंधरे ॥ तीर्थं मानसमित्येव विख्यातं मम सुन्दरि

ఇంకొక విషయమును నీకు ప్రవచించెదను—వినుము, ఓ వసుంధరా; ‘మానస’మని ప్రసిద్ధమైన తీర్థమును, ఓ సుందరీ, (నేను) వివరిస్తాను.

Verse 82

दर्शनीयः प्रियो राज्ञां माङ्गल्यः शुभदर्शनः ॥ घातितो नकुलः कस्मान्मया वै वार्यमाणया

అది దర్శనీయము, రాజులకు ప్రియము, మాంగల్యకరము, శుభదర్శనము; అయితే నేను ఆపుచుండగా కూడా నకులము ఎందుకు హతమైంది?

Verse 83

न पठेद्गोघ्नमध्ये तु वेदवेदाङ्गनिन्दके ॥ न पठेद्गुरुविद्विष्टे न पठेच्छास्त्रदूषके

గోవధకుని మధ్యలో పఠించకూడదు; వేదములు మరియు వేదాంగములను నిందించువాని సమక్షంలో కూడా పఠించకూడదు. గురువుకు ద్వేషముగలవాని ఎదుట, శాస్త్రాలను దూషించువాని ఎదుట కూడా పఠించకూడదు।

Verse 84

यस्मिन् स्नात्वा विशालाक्षि गच्छते नन्दनं वनम् ॥ दिव्यं वर्षसहस्रं वै मोदते चाप्सरैः सह

హే విశాలాక్షీ! అక్కడ స్నానము చేసినవాడు నందనవనమునకు చేరుతాడు; నిజముగా దివ్యమైన వెయ్యి సంవత్సరములు అప్సరసలతో కలిసి ఆనందించును।

Verse 85

इति भर्तृवचः श्रुत्वा प्राग्ज्योतिषसुता तदा ॥ प्रत्युवाच ततः क्रोधात्कोसलाधिपतेः सुतम्

ఇట్లు భర్త వచనమును విని, ప్రాగ్జ్యోతిషపు కుమార్తె అప్పుడు కోపముతో కోసలాధిపతి కుమారునికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను।

Verse 86

पठेद्भागवतानां च मध्ये दीक्षावतां तथा ॥ य एतत्पठते भूमे कल्यमुत्थाय मानवः

భాగవత భక్తుల మధ్యలో, అలాగే దీక్ష పొందినవారి మధ్యలో పఠించవలెను. హే భూమీ! ఉదయమున లేచి దీనిని పఠించు మనుష్యుడు—

Verse 87

पूर्णे वर्षसहस्रे तु जायते विपुले कुले ॥ द्रव्यवान् गुणवांश्चैव जायते तत्र मानवः ॥

వెయ్యి సంవత్సరములు పూర్తైనప్పుడు, అక్కడ మనుష్యుడు విశిష్టమైన కులములో జన్మించును; ధనవంతుడై, గుణవంతుడై కూడా జన్మించును।

Verse 88

असकृद्वार्यमाणोऽपि व्याली घातितवान्यतः ॥ तस्मान्मयापि नकुलो घातितः सर्पघातकः ॥

పునఃపునః ఆపబడినప్పటికీ అతడు ఒక నాగినిని హతమార్చెను; అందుచేత సర్పఘాతకుడైన నకులుని నేనును వధించితిని।

Verse 89

तारयेच्च स्वकुलजान् दशपूर्वान्दशापरान् ॥ एतत्तु पठमानो वै यस्तु प्राणान्विमुञ्चति ॥

అతడు తన కులస్థులను—పూర్వపు పది తరాలు, తరువాతి పది తరాలు—తరింపజేయును. దీనిని పఠిస్తూ ప్రాణాలను విడిచేవాడు…

Verse 90

तत्राथ मुञ्चते प्राणान् कौमुदस्य तु द्वादशी ॥ पुष्कलां लभते सिद्धिं मम लोकं च गच्छति ॥

అక్కడ కౌముద ద్వాదశినాడు ఎవడు ప్రాణాలను విడిచెదో, వాడు పుష్కలమైన సిద్ధిని పొందించి నా లోకమునకు వెళ్లును।

Verse 91

राजपुत्र्या वचः श्रुत्वा राजपुत्रस्ततोऽब्रवीत् ॥ वाग्भिः स कटुकाभिश्च तर्जयन्निव तां धरे ॥

రాజకన్య మాటలు విని రాజకుమారుడు అప్పుడు పలికెను—భూమిని గద్దించునట్లు—కఠినమైన, కటువైన వాక్యాలతో।

Verse 92

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ मायातीर्थमिदं ख्यातं येन मायां विजानते ॥

ఇంకొక విషయమును నీకు చెప్పెదను; వినుము, ఓ వసుంధరా. ఇది ‘మాయాతీర్థం’గా ఖ్యాతి పొందినది; దీని ద్వారా మాయను తెలుసుకొనగలరు।

Verse 93

सर्पस्तीव्रविषो भद्रे तीक्ष्णदंष्ट्रो दुरासदः ॥ दंशते मानुषं दुष्टो येनासौ म्रियते जनः ॥

ఓ భద్రే, ఈ సర్పము తీవ్రమైన విషముతో, పదునైన దంష్ట్రలతో, చేరుటకు దుర్లభమైనది; దుష్టుడు మనుష్యుని కరిచి, దానివల్ల ఆ వ్యక్తి మరణిస్తాడు।

Verse 94

तस्मिन् कृतोदको ब्रह्मन्मायातीर्थे महायशाः ॥ दशवर्षसहस्राणि मद्भक्तो जायते नरः ॥

ఓ బ్రాహ్మణా, ఆ మాయాతీర్థములో జలార్పణము చేసినవాడు మహాయశస్సు గల మనుష్యుడవుతాడు; పదివేల సంవత్సరములు నా భక్తుడిగా జన్మిస్తాడు।

Verse 95

तस्मान्मया हतो भद्रेऽहितकारी विषोद्धतः ॥ प्रजापाला वयं भद्रे येऽपि चैवापथे स्थिताः ॥

అందువల్ల, ఓ భద్రే, విషముతో మత్తుడైన ఆ హితవిరోధిని నేను సంహరించాను. ఓ భద్రే, మేము ప్రజల రక్షకులము—తప్పు మార్గంలో ఉన్నవారికీ.

Verse 96

लभते परमां पुष्टिं कुबेरभवनं यथा ॥ एकं सहस्रं वर्षाणां स्वच्छन्दगमनात्त्रयम् ॥

అతడు పరమ పుష్టిని, కుబేరుని భవనాన్ని పొందినట్లుగా, పొందుతాడు; స్వేచ్ఛగా సంచరించిన ఫలంగా వెయ్యి సంవత్సరాలకు మూడు రెట్లు పుణ్యఫలము పొందుతాడు।

Verse 97

सर्वांस्तान्दण्डयामो हि तीव्रदण्डैर्यथोचितम् ॥ साधून्ये चापि हिंसन्ति ह्यपराधविवर्जितान्

మేము వారందరినీ యథోచితంగా కఠిన దండాలతో శిక్షిస్తాము—అపరాధరహిత సాధువులను కూడా హింసించేవారిని.

Verse 98

अथवा म्रियते तत्र मायातीर्थे यशस्विनि ॥ मायायोगी ततो भूत्वा मम लोकाय गच्छति

లేదా హే యశస్విని, అక్కడ మాయాతీర్థంలో దేహత్యాగం చేసినవాడు మాయాయోగిగా మారి నా లోకానికి వెళ్తాడు।

Verse 99

स्त्रियं चैवापि हिंसन्ति कामकाराश्च ये नराः ॥ ते दण्ड्याश्चैव वध्याश्च राजधर्माद्यथार्हतः

కామం లేదా స్వేచ్ఛాచారంతో స్త్రీలను హింసించే పురుషులు రాజధర్మానుసారం తగిన శిక్షకు పాత్రులు; అవసరమైతే వధయోగ్యులూ.

Verse 100

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तीर्थं सर्वात्मकं नाम सर्वतीर्थगुणान्वितम्

హే వసుంధరా, నేను నీకు మరొకటి చెబుతాను; విను—‘సర్వాత్మకం’ అనే తీర్థం ఉంది, అది అన్ని తీర్థాల గుణాలతో సమృద్ధి.

Verse 101

मयापि राजधर्मो वै कर्त्तव्यो राजकर्मणि ॥ नकुलेनापराद्धं किं तद्वद त्वं ममापि हि

రాజకార్యంలో నావల్ల కూడా రాజధర్మం తప్పక నిర్వహించబడాలి. నకులం ఏ అపరాధం చేసింది? అది కూడా నాకే చెప్పు.

Verse 102

अथात्र मुंचते प्राणांस्तीर्थे सार्षपके तथा ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं च गच्छति

ఇప్పుడు ఇక్కడ సార్షపక తీర్థంలో ప్రాణత్యాగం చేసినవాడు, సమస్త సంగాలను విడిచి నా లోకానికి కూడా వెళ్తాడు.

Verse 103

वार्यमाणोऽपि हि मया घातितो नकुलस्ततः ॥ ततो मम न भार्यासि न चाहं ते पतिः स्थितः

నేను ఆపుతున్నప్పటికీ ఆ నకులము అక్కడే హతమైంది. అందువల్ల నీవు నా భార్యవు కావు; నేను నీ భర్తనని స్థిరపడలేదు.

Verse 104

पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि शृणुष्व शुभलोचने ॥ तीर्थं पूर्णमुखं नाम तन्न जानाति कश्चन

మళ్లీ ఇంకొక విషయాన్ని చెప్పుదును; ఓ శుభనయనె, వినుము. ‘పూర్ణముఖ’ అనే తీర్థం ఉంది—దానిని ఎవ్వరూ (సరిగా) తెలియరు.

Verse 105

किञ्च तेन न हन्मि त्वां स्त्रियोऽवध्याः तदैव यत् ॥ इत्युक्त्वा राजपुत्रस्तां निवृत्य नगरं प्रति

ఇంకా, ఆ కారణంతోనే నేను నిన్ను చంపను; ఎందుకంటే స్త్రీలు వధించరానివారు. అని చెప్పి రాజకుమారుడు నగరమునకు తిరిగెను.

Verse 106

तत्र सर्वा भवेद्गङ्गा शीतलं जायते जलम् ॥ यत्र चोष्णं भवत्यम्बु ज्ञेयं पूर्णमुखं तथा

అక్కడ అన్నీ గంగాస్వరూపమై నీరు చల్లబడుతుంది; అయితే ఎక్కడ నీరు వేడిగా ఉంటుందో, అదే ‘పూర్ణముఖ’ అని తెలుసుకోవాలి.

Verse 107

एवं क्रोधं समादाय नष्टस्नेहैः परस्परम् ॥ एवं गच्छति काले वै कोसलायां जनाधिपः

ఈ విధంగా క్రోధాన్ని ధరించి, పరస్పర స్నేహం నశించిన తరువాత, ఆ జనాధిపుడు కాలక్రమేణ కోసలదేశమునకు వెళ్లెను.

Verse 108

स्नातो गच्छति सुश्रोणी सोमलोके महीयते ॥ तदा सोमं पश्यति तु सहस्रं दश पञ्च च

స్నానం చేసి, ఓ సుశ్రోణీ, అతడు సోమలోకానికి వెళ్లి గౌరవింపబడతాడు; అప్పుడు నిజంగా సోముని—వెయ్యి, పది, ఐదు (1015)—చూస్తాడు.

Verse 109

शृणोति तां कथां सर्वां वधं नकुलसर्पयोः ॥ एवं श्रुत्वा यथान्यायं सक्रोधौ तावुभावपि

అతడు ఆ కథ అంతటినీ వింటాడు—నకులము మరియు సర్పము వధకు సంబంధించిన వృత్తాంతాన్ని. ఇలా విని, యథావిధిగా, ఆ ఇద్దరూ కోపంతో నిండిపోతారు.

Verse 110

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो ब्राह्मणश्चैव जायते ॥ मद्भक्तः शुचिमान्दक्षः सर्वकर्मगुणान्वितः

అనంతరం స్వర్గం నుండి చ్యుతుడై అతడు బ్రాహ్మణుడిగా జన్మిస్తాడు—నా భక్తుడు, శుద్ధుడు, దక్షుడు, సమస్త కర్మగుణాలతో యుక్తుడు.

Verse 111

ततः कञ्चुकिनश्चैव स्वामात्यानग्रतः स्थितान् ॥ पुत्रं मम वधूं चैव समानयत सत्वरम्

అప్పుడు ముందర నిలిచిన కంచుకులు (అంతఃపుర సేవకులు) మరియు తన మంత్రులను ఉద్దేశించి అతడు అన్నాడు: “నా కుమారుని, నా కోడలిని వెంటనే ఇక్కడికి తీసుకురండి.”

Verse 112

अथवा म्रियते तत्र मासि मार्गशिरे तथा ॥ शुक्लपक्षे च द्वादश्यां मम लोकं च गच्छति

లేదా అతడు అక్కడ మార్గశీర్ష మాసంలో, శుక్లపక్ష ద్వాదశినాడు మరణిస్తే, నా లోకానికి వెళ్తాడు.

Verse 113

ततो वै राजभृत्यास्तु राज्ञो वै प्रियकारिणः ॥ राजाज्ञां तां पुरस्कृत्य वधूं पुत्रं च सादरम्

అప్పుడు రాజుకు ప్రీతికరమైన కార్యాలు చేసే రాజభృత్యులు ఆ రాజాజ్ఞను ముందుంచి కోడలిని మరియు కుమారుని సాదరంగా తీసుకొచ్చారు.

Verse 114

तत्र पश्यति मां नित्यं दीप्तिमन्तं चतुर्भुजम् ॥ न जन्म विद्यते तस्य मरणं च कदाचन

అక్కడ అతడు నన్ను నిత్యం దర్శిస్తాడు—దీప్తిమంతుడైన, చతుర్భుజుడైన నన్ను. అతనికి జన్మ లేదు; మరణం కూడా ఎప్పుడూ లేదు.

Verse 115

आनीय दर्शयामासुर्यत्र राजा स्वयं स्थितः ॥ वधूपुत्रौ ततो दृष्ट्वा राजा वचनमब्रवीत्

వారిని తీసుకొచ్చి రాజు స్వయంగా నిలిచిన చోట చూపించారు. అప్పుడు కోడలు మరియు కుమారుని చూసి రాజు ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 116

पुनरन्यत्प्रवक्ष्याभि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ अनन्यमानसो भूत्वा भक्तो भागवतो मम

ఓ వసుంధరా, నేను మరొక విషయాన్ని మళ్లీ చెప్పుదును—అది వినుము. అనన్యమనస్సుతో నా భాగవత భక్తుడవు కమ్ము.

Verse 117

पुत्र कुत्र गतं प्रेम युवयोस्तत्समाहितम् ॥ स्नेहश्च क्व गतः पूर्वो विरुद्धाचरणौ कथम् ॥

“కుమారా, మీ ఇద్దరి మధ్య స్థిరంగా ఉన్న ప్రేమ ఎక్కడికి పోయింది? పూర్వపు స్నేహం ఎక్కడికి పోయింది? మీరు పరస్పరం విరుద్ధంగా ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నారు?”

Verse 118

तस्मिंस्तीर्थे तु यः स्नाति कदाचिदपि मानवः ॥ दशवर्षसहस्राणि मोदते ह्यमरालये ॥

ఆ తీర్థంలో ఏ మనిషి అయినా ఎప్పుడైనా ఒక్కసారి స్నానం చేస్తే, అతడు అమరుల లోకంలో పది వేల సంవత్సరాలు ఆనందిస్తాడు।

Verse 119

आसीद्याऽ युवयोः प्रीतिरन्योन्यं जटुकाष्ठवत् ॥ दर्पणे प्रतिबिम्बं च दृश्यते यद्वदात्मनः ॥

మీ ఇద్దరి మధ్య ఒకప్పుడు ఉన్న ప్రీతి పరస్పరం లాక్షా–కట్టెల్లా అంటుకున్నట్లుగా ఉండేది; అద్దంలో తన ఆత్మ ప్రతిబింబం కనిపించునట్లు, అట్లే ఉండేది।

Verse 120

वैशाखस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी ॥ यदि मुञ्चेत्स्वकं देहं कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

వైశాఖ మాస శుక్లపక్ష ద్వాదశిన—అత్యంత దుష్కరమైన కర్మను చేసి ఎవడైనా తన దేహాన్ని విడిచిపెడితే…

Verse 121

अप्रियं नोक्तपूर्वं तु यया परिजनेऽपि च ॥ मिष्टान्नसाधने दक्षाः त्वया त्यक्तं न युज्यते ॥

ఆమె ఎప్పుడూ—ఇంటి వారిమధ్య కూడా—అప్రియమైన మాట చెప్పలేదు; మిఠాయి వంటకాలు సిద్ధం చేయడంలో నిపుణురాలు; అలాంటి ఆమెను నీవు విడిచిపెట్టడం తగదు।

Verse 122

न जन्म मरणं तस्य न ग्लानिर्न च वै भयम् ॥ सर्वसङ्गविनिर्मुक्तो मम लोकाय गच्छति ॥

అతనికి జన్మ లేదు, మరణం లేదు; అలసట లేదు, భయం లేదు; సమస్త సంగాల నుండి విముక్తుడై నా లోకానికి వెళ్తాడు।

Verse 123

धनपूर्वस्तु ते धर्मः स च योषित्कृतः खलु ॥ अहो सत्यं जनानां च स तु स्त्रीभ्यः सुतः कुलम् ॥

నీ ‘ధర్మం’ ధనానికి ముందుగా నిలిచినదిగా ఉంది; అది నిజంగా స్త్రీచేత నిర్మితమైనదే. అహో, జనుల విషయములో ఇది సత్యం—కులమూ కుమారులూ అంతటా స్త్రీల నుండే జన్మిస్తారు.

Verse 124

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुंधरे ॥ करवीरं नाम तीर्थं सर्वलोकसुखावहम् ॥

ఇంకొక విషయాన్ని నీకు చెబుతున్నాను—వినుము, ఓ వసుంధరా: ‘కరవీర’ అనే తీర్థం ఉంది; అది సమస్త లోకాలకు సుఖ-మంగళాన్ని కలిగించేది.

Verse 125

ततः पितुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रो यशस्विनि ॥ उभौ तच्छरणौ गृह्य पितरं प्रत्यभाषत ॥

అప్పుడు, ఓ యశస్విని, తండ్రి మాటలు విని రాజకుమారుడు ఆయన రెండు పాదాలను పట్టుకొని తండ్రికి ప్రత్యుత్తరంగా పలికెను.

Verse 126

तस्य चिह्नं प्रवक्ष्यामि येन ज्ञापयते शुभे ॥ पुरुषो ज्ञानवांस्तावन्मम भक्तिविनिश्चितः ॥

ఓ శుభే, అది గుర్తించబడే లక్షణాన్ని నేను చెప్పుదును. మనిషి జ్ఞానవంతుడని భావించబడేది, నా పట్ల అతని భక్తి ఎంత దృఢంగా నిశ్చయించబడిందో అంతవరకే.

Verse 127

दोषो न विद्यते तात स्नुषायां कोऽपि कुत्रचित् ॥ किं मे तु वार्यमाणापि नकुलं मेऽग्रतोऽहनत् ॥

హే తాత, నా కోడలిలో ఎక్కడా ఏ దోషమూ లేదు. అయినా, అడ్డుకున్నప్పటికీ, నా ముందే నా నకులాన్ని ఆమె ఎందుకు చంపింది?

Verse 128

ततोऽभवन् मम क्रोधो दृष्ट्वा पातितमग्रतः ॥ क्रोधासक्तेन तु मया यथेयं परिभाषिता ॥

అప్పుడు నా ముందే అది పడివున్నదాన్ని చూసి నాకు కోపం కలిగింది; కోపావేశంతో నేను ఆమెతో ఇదే విధంగా మాట్లాడాను।

Verse 129

तस्मिन् कृतोदकस्तीर्थे स्वच्छन्दगमनालयः ॥ भ्रमे द्विमानमारूढो सहस्रान्तरणर्तितः ॥

ఉదకక్రియ జరిగిన ఆ తీర్థంలో—స్వేచ్ఛగా సంచరించుటకు ఆశ్రయమైన చోట—అతడు దివ్యవిమానమును అధిరోహించి తిరుగుతూ, సహస్ర పరిభ్రమణాలలో సంచరింపబడెను।

Verse 130

मम भार्या न भवती न चाहं तव वै पतिः ॥ एतच्च कारणं नान्यत्किञ्चिद्राजन्न संशयः ॥

నీవు నా భార్యవు కాదు, నేనూ నిజంగా నీ భర్తను కాను. ఓ రాజా, ఇదే కారణం; దీనికితోడు మరొకటి ఏమీలేదు—సంశయం లేదు।

Verse 131

तत्राथ म्रियते भूमे माघमासस्य द्वादशीम् ॥ ब्रह्माणं मां च पश्येत पश्यते च वृषध्वजम् ॥

హే భూమీ, అక్కడ మాఘమాస ద్వాదశినాడు ఎవడు దేహత్యాగం చేయునో, అతడు బ్రహ్మను నన్ను దర్శించును; వృషధ్వజుడైన శివుని కూడా దర్శించును।

Verse 132

ततः पतिवचः श्रुत्वा प्राग्ज्योतिषकुलोद्भवा ॥ शिरसा प्रणतिं कृत्वा इदं वचनमब्रवीत् ॥

అనంతరం ప్రాగ్జ్యోతిష వంశజురాలైన ఆమె భర్త మాటలు విని, శిరస్సు వంచి నమస్కరించి ఈ వాక్యాన్ని పలికింది।

Verse 133

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुंधरे ॥ तस्य ब्राह्मणमुख्यस्य पूर्वं यत्कथितं मया ॥

నేను మళ్లీ ఇంకొక విషయాన్ని వివరిస్తాను; ఓ వసుంధరా, శ్రద్ధగా విను. ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుని గురించి నేను ముందుగా చెప్పినదే ఇది.

Verse 134

तस्मिन्कुब्जाम्रके भद्रे स्थानं तु मम रोचते ॥ पुण्डरीक इति ख्यातं तीर्थं चैव महत्फलम् ॥

హే భద్రే, కుబ్జామ్రకమనే ఆ స్థలంలో నాకు ఆ స్థానం ఎంతో ప్రీతికరం. అక్కడి తీర్థం ‘పుండరీక’ అని ప్రసిద్ధి, మహాఫలప్రదం.

Verse 135

ततः सर्पवधं दृष्ट्वा कोधसंतप्तमानसा ॥ नाभाषितः किमपि नो मयैतदवधेहि वै ॥

తర్వాత సర్పవధను చూసి, కోపంతో దగ్ధమైన మనస్సుతో నేను ఏ మాటా పలకలేదు—ఇది నిశ్చయంగా తెలుసుకో.

Verse 136

रथचक्रप्रमाणो वै चरते तत्र कच्छपः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुंधरे ॥

అక్కడ రథచక్ర పరిమాణమున్న ఒక కచ్ఛపం సంచరిస్తుంది. ఇంకా ఒక విషయం నీకు చెబుతాను; ఓ వసుంధరా, విను.

Verse 137

अनेन निहतः सर्पस्त्वया च नकुलो हतः ॥ कथं वा क्रियते क्रोधस्तन्मे वक्तुमिहार्हथ ॥

ఈ చర్యతో సర్పం చనిపోయింది, నీ చేతితో నకులమూ చనిపోయాడు. అప్పుడు కోపం ఎలా సమర్థనీయం? దానిని ఇక్కడ నాకు చెప్పవలసినది.

Verse 138

स्नात्वा प्राप्नोति सुश्रोणि फलं तत्र महागुणम् ॥ पुण्डरीकस्य यज्ञस्य यजमानस्य यत्फलम् ॥

హే సుశ్రోణీ! అక్కడ స్నానం చేసినవాడు మహాపుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు—పుండరీక యజ్ఞ యజమానునికి లభించే ఫలమే అదే.

Verse 139

हते तु नकुले पुत्र किं ते क्रोधस्य कारणम् ॥ राजपुत्रि हते सर्पे किं वा ते मन्युकारणम् ॥

కానీ, ఓ బిడ్డా! నకులం చనిపోయినప్పుడు నీ కోపానికి కారణం ఏమిటి? ఓ రాజకుమార్తె! సర్పం చనిపోయినప్పుడు నీ ఆగ్రహానికి కారణం ఏమిటి?

Verse 140

प्राप्नोति वसुधे तत्र एवमेव न संशयः ॥ अथवा म्रियते तत्र लब्धसंज्ञो महायशाः ॥

హే వసుధా! అక్కడే అట్లే పొందుతాడు—సందేహం లేదు. లేదా అక్కడ స్పృహను పొందినవాడై మరణించినా, అతడు మహాయశస్సును పొందుతాడు.

Verse 141

ततः पितुर्वचः श्रुत्वा कोसलेश्वरनन्दनः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं राजपुत्रो महायशाः ॥

అప్పుడు తండ్రి మాటలు విని కోసలేశ్వరుని కుమారుడు—మహాయశస్సుగల రాజకుమారుడు—మధురమైన మాట పలికాడు.

Verse 142

दशानां पुण्डरीकाणां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ भुक्त्वा यज्ञफलं तत्र जातिशुद्धो महातपाः ॥

మనిషి పది పుండరీక యజ్ఞాల ఫలాన్ని పొందుతాడు. అక్కడ యజ్ఞఫలాన్ని అనుభవించి, అతడు జాతిశుద్ధుడై మహాతపస్వి అవుతాడు.

Verse 143

एतेन किं वा प्रश्नेन नैतत्प्रष्टुं त्वमर्हसि ॥ एनां पृच्छ महराज ज्ञास्यते कायचेष्टितम् ॥

ఈ ప్రశ్న వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? నీవు ఇది అడగవలసినది కాదు. ఓ మహారాజా, ఆమెనే అడుగు; ఆమె శారీరక ప్రవర్తన మరియు అంతరాభిప్రాయం తెలిసిపోతాయి.

Verse 144

सिद्धस्य लभते नित्यं मम लोकाय गच्छति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि प्रिये तद्वै शृणुष्व मे ॥

అతడు నిత్యం సిద్ధస్థితిని పొందుతూ నా లోకానికి వెళ్తాడు. ఇంకా, ప్రియమా, నీకు మరొక విషయం చెబుతాను—నా మాట విను.

Verse 145

पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा कोसलानां जनेश्वरः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं धर्मसंयोगसाधनम् ॥

కుమారుని మాటలు విని కోసల ప్రజలాధిపతి ధర్మసంయోగాన్ని సాధించే మధురమైన వాక్యాన్ని పలికాడు.

Verse 146

अग्नितीर्थमिति ख्यातं सिद्धं कुब्जाम्रके स्थितम् ॥ यद्वै प्रज्ञायते देवि द्वादश्यां पापवर्जितैः ॥

‘అగ్నితీర్థం’ అని ప్రసిద్ధమైన సిద్ధ తీర్థం కుబ్జామ్రకలో ఉంది. ఓ దేవీ, ద్వాదశి నాడు పాపరహితులు అక్కడ గ్రహించేది ఇదే.

Verse 147

ब्रूहि पुत्र यथान्यायं यत्ते मनसि वर्तते ॥ प्रीतिविच्छेदकरणमुभयोर्हि कathyatām

కుమారా, నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని న్యాయానుసారం చెప్పు. ఇద్దరి మధ్య ప్రేమ విరహానికి కారణం ఇక్కడ చెప్పబడాలి.

Verse 148

कौमुदस्य तु मासस्य मासो मार्गशिरस्य च ॥ आषाढस्य च मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम्

కౌముద అనే మాసంలో, అలాగే మార్గశీర్ష మాసంలో; మరియు ఆషాఢ మాస శుక్లపక్ష ద్వాదశిన—ఇక్కడ నిర్దిష్ట వ్రత/ఆచరణ కాలం సూచించబడింది.

Verse 149

जाताः संवर्धिताः पुत्राः सर्वकामेषु निष्ठिताः ॥ पितृपृष्टं तु यद्गुह्यं गोपयन्ति सुताधमाः

కుమారులు పుట్టి పెరిగి, అన్ని కోరుకున్న ప్రయోజనాలలో స్థిరపడినప్పటికీ; తండ్రి అడిగిన గోప్యమైన విషయాన్ని నీచ కుమారులు దాచిపెడతారు.

Verse 150

यश्चैव माधवे मासि समये यदि वर्तते ॥ तस्यां तु शुक्लद्वादश्यां तीर्थे तिष्ठति यत्रतः

మాధవ (చైత్ర) మాసంలో తగిన సమయంలో ఎవరు ఉంటారో, వారు ఆ శుక్ల ద్వాదశిన ఎక్కడ తీర్థమో అక్కడే నిలిచి ఉంటారు.

Verse 151

सत्यं वा यदि वा असत्यं न ब्रुवन्ति कदाचन ॥ पतन्ति नरके घोरे रौरवे तप्तवालुके

సత్యమో అసత్యమో, వారు ఎప్పుడూ పలకరు; వారు మండే ఇసుకగల భయంకర రౌరవ నరకంలో పడతారు.

Verse 152

तस्य चिह्नं प्रवक्ष्यामि शृणुष्व हि वसुन्धरे ॥ येन चिह्नेन विज्ञेयं तीर्थं तत्रैव मामकम्

దాని గుర్తును నేను చెప్పుదును—ఓ వసుంధరా, వినుము—ఆ గుర్తుతో అక్కడే నా తీర్థం గుర్తించబడును.

Verse 153

पित्रा पृष्टं तु ये ब्रूयुः शुभं वाशुभमेव वा ॥ दिव्यां च ते गतिं यान्ति या गतिः सत्यवादिनाम्

తండ్రి అడిగినప్పుడు శుభమో అశుభమో—యథార్థాన్ని చెప్పువారు దివ్యగతిని పొందుతారు; అదే సత్యవాదుల గతి.

Verse 154

न हि कश्चिद्विजानाति शास्त्रं मम न यश्च वै ॥ फलं तस्य प्रवक्ष्यामि मृतोऽपि स्नातकोऽपि वा

నిజంగా ఎవ్వరూ నా శాస్త్రాన్ని యథార్థంగా తెలుసుకోరు; మరియు ఎవడు తెలియకుంటాడో, అతని ఫలితాన్ని నేను చెబుతాను—అతడు మరణించినవాడైనా, స్నాతకుడైనా సరే.

Verse 155

ततः पितुर्वचः श्रुत्वा कोसलानन्दिवर्धनः ॥ उवाच श्लक्ष्णया वाचा तत्रैव जनसंसदि

అప్పుడు తండ్రి మాటలు విని కోసలానందివర్ధనుడు అక్కడే ప్రజాసభలో మృదువాక్యాలతో పలికాడు.

Verse 156

एकचित्तं समाधाय तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ अग्नितीर्थेषु स्नातो वै तस्मिन्कुब्जाम्रकेषु च

ఓ వసుంధరా, మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి ఇది విను. అతడు అగ్నితీర్థాలలోను, ఆ కుబ్జామ్రక స్థలాలలోను స్నానం చేశాడు.

Verse 157

गच्छत्वेष जनः सर्वो यथान्यायं गृहानि वै ॥ प्रातस्त्वां कथयिष्यामि यद्वक्तव्यमवश्यकम्

ఇక్కడున్న ప్రజలందరూ ధర్మానుసారం తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లనివ్వండి. ఉదయం నేను తప్పక చెప్పవలసినదాన్ని నీకు చెబుతాను.

Verse 158

अग्नितीर्थं महाभागे दीप्तमन्तं सवैष्णवम् ॥ सप्त कृत्वाग्निमेधानां यत्फलं भवति प्रिय

హే మహాభాగే, ఈ అగ్నితీర్థం ప్రకాశవంతమైనది, మహాపుణ్యప్రదమైనది, వైష్ణవ సంప్రదాయంతో అనుబంధమైనది. ప్రియమా, ఏడు సార్లు అగ్నిమేధ యాగం చేసిన ఫలం ఇక్కడే లభిస్తుంది.

Verse 159

प्रभातायां तु शर्वर्यां दुन्दुभीनां विनादनैः ॥ निबुद्धः कोसलश्रेष्ठः सूतमागधबन्दिभिः

రాత్రి ఉదయంగా మారిన వేళ దుందుభుల ఘోషతో, అలాగే సూతులు, మాగధులు, బందులు చేసే స్తుతులతో కోసలశ్రేష్ఠుడు మేల్కొన్నాడు.

Verse 160

प्राप्नोति तन्महाभागे स्नानमात्रान्न संशयः ॥ अथवा म्रियते तत्र एकैकान्द्वादशीकृतान्

హే మహాభాగే, స్నానం మాత్రమే చేసినా ఆ ఫలం లభిస్తుంది—సందేహం లేదు. లేదా ఎవడు అక్కడ మరణిస్తాడో, అతని ప్రతి కర్మఫలం పన్నెండింతలు అవుతుంది.

Verse 161

तदा कमलपत्राक्षो राजपुत्रो महायशाः ॥ स्नात्वा च मङ्गलैर्युक्तो राजद्वारमुपागतः

అప్పుడు కమలపత్రాక్షుడు, మహాయశస్సు గల రాజకుమారుడు స్నానం చేసి మంగళక్రియలతో యుక్తుడై రాజద్వారానికి చేరాడు.

Verse 162

स्थित्वा विंशत्यहोरात्रान्मम लोकाय गच्छति ॥ तीर्थस्य तस्य वक्ष्यामि चिह्नानि शृणु सुन्दरी

ఇరవై పగళ్లు-రాత్రులు అక్కడ నిలిచి ఉంటే నా లోకానికి వెళ్తాడు. ఆ తీర్థపు లక్షణాలను నేను చెప్పుదును—హే సుందరీ, విను.

Verse 163

येन विज्ञायते प्राज्ञैर्मम भक्तं सुखावहम् ॥ उष्णं भवति हेमन्ते वसुधे तज्जलं तथा

దీనివలన జ్ఞానులు దీనిని నా భక్తిస్థానముగా, సుఖప్రదముగా తెలుసుకొంటారు. ఓ వసుధే, హేమంతకాలంలో కూడా దీని జలం ఉష్ణమవుతుంది.

Verse 164

कञ्चुकेस्तु वचः श्रुत्वा कोसलानां जनेश्वरः ॥ शीघ्रं प्रवेशय सुतं कञ्चुके साधुवादिनम्

కంచుకి మాటలు విని కోసల ప్రజాధిపతి ఇలా అన్నాడు—“ఓ కంచుకీ, సద్భాషణుడు అయిన నా కుమారుని త్వరగా లోనికి ప్రవేశింపజేయి.”

Verse 165

उष्णकाले भवेच्छीतमेवं चिह्नं तु तद्भवेत् ॥ एष वह्निर्महाभागे तीर्थमाग्नेयमुत्तरे

ఉష్ణకాలంలో ఇది శీతలమవుతుంది—ఇదే దీని లక్షణం. ఓ మహాభాగ్యవతీ, ఇదే ‘వహ్ని’; ఉత్తరదేశంలో ఉన్న ఆగ్నేయ తీర్థము.

Verse 166

इत्युक्तो राजपुत्रं तु प्रावेशयदनुज्ञया ॥ राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविश्य नियतः शुचिः

ఇలా చెప్పబడిన తరువాత అతడు అనుమతితో రాజకుమారుని లోనికి ప్రవేశింపజేశాడు. రాజకుమారుడు నియమబద్ధుడై, శుచిగా తండ్రి మందిరంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 167

तरन्ति मानवाः येन घोरं संसारसागरम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि देवि कुब्जाम्रके महत् ॥

దీనివలన మనుష్యులు భయంకరమైన సంసారసాగరాన్ని దాటుతారు. ఇంకా, ఓ దేవీ, కుబ్జామ్రక సంబంధమైన మహత్తర విషయాన్ని నీకు వివరించెదను.

Verse 168

ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना निषीदेतिसुतं ततः ॥ तमब्रवीत्पिता जीव जयेत्युक्ता मुदान्वितः ॥

అతడు శిరస్సుతో పాదాలకు నమస్కరించాడు; తరువాత “కూర్చో, కుమారా” అని అన్నారు. అప్పుడు తండ్రి అతనితో—“జీవించు, జయించు” అని చెప్పి ఆనందంతో నిండిపోయాడు।

Verse 169

वायव्यमिति विख्यातं तीर्थं धर्माद्विनिःसृतम् । तस्मिंस्तीर्थे तु यः स्नातः कृतनित्योदकक्रियः ॥

ధర్మమునుండి ఉద్భవించిన ‘వాయవ్య’ అని ప్రసిద్ధమైన తీర్థం ఉంది. ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి నిత్య జలక్రియలు (అర్ఘ్య-ఆచమనాది) చేసినవాడు పుణ్యఫలానికి పాత్రుడవుతాడు।

Verse 170

ततस्तु कञ्चुकी गत्वा राज्ञे चैव न्यवेदयत् ॥ द्वारि तिष्ठति पुत्रस्ते तव दर्शनलालसः ॥

తర్వాత కంచుకి (అంతఃపుర సేవకుడు) వెళ్లి రాజుకు నివేదించాడు—“మీ కుమారుడు ద్వారంలో నిలిచి ఉన్నాడు; మీ దర్శనానికి ఆతురుడై ఉన్నాడు।”

Verse 171

पितृपुत्रौ तु विज्ञेयौ जनैस्त्वेकत्र संस्थितौ ॥ हर्षितस्त्वान्तरो बाह्यः कृतकौतुकमङ्गलः ॥

ప్రజలు వారిని ఒకేచోట నిలిచిన తండ్రి–కొడుకులుగా గుర్తించారు. అతడు అంతరంగంగానూ బాహ్యంగానూ హర్షితుడై, ఉత్సవమయ మంగళాచారాలు నిర్వహించాడు।

Verse 172

दिनानि दश पञ्चैतत्कृतमेव हि मामकम् ॥ जन्म वा मरणं वापि भूमौ नैव पुनर्भवेत् ॥

పదిహేను రోజుల పాటు ఇది నిజంగా నా కొరకు చేయబడింది. ఇక భూమిపై మళ్లీ జన్మ గానీ మరణం గానీ ఉండదు (అంటే పునరావర్తన బంధనంనుండి విముక్తి)।

Verse 173

युवयोः प्रीतिविच्छेदे कारणं गोपितं हि यत् ॥ ततो राजकुमारस्तं पितरं प्रत्यभाषत ॥

మీ ఇద్దరి ప్రేమవిచ్ఛేదానికి కారణం గోప్యంగా ఉంచబడినందున; అప్పుడు ఆ రాజకుమారుడు తన తండ్రిని ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 174

जायते च चतुर्बाहुर्मम लोके प्रतिष्ठितः ॥ तस्य चिह्नं प्रवक्ष्यामि वायुतीर्थस्य सुन्दरि ॥

నా లోకంలో ప్రతిష్ఠితమైన చతుర్బాహువు జన్మించును. ఓ సుందరీ, వాయు-తీర్థపు లక్షణాన్ని నేను వివరిస్తాను।

Verse 175

अवश्यमेव वक्तव्यं त्वया पृष्टेन निष्फलम् ॥ तद्गुह्यं हि महाराज प्रीतिविच्छेदकारकम् ॥

నిన్ను అడిగినప్పుడు తప్పక చెప్పవలెను; దాచడం వ్యర్థం. ఓ మహారాజా, ఆ రహస్యమే ప్రేమవిచ్ఛేదానికి కారణం।

Verse 176

येन चिह्नेन विज्ञेयं तीर्थं तच्च महत्तरम् ॥ अश्वत्थवृक्षपत्राणि चलन्ति नित्यशो वने ॥

ఏ లక్షణంతో ఆ మహత్తరమైన తీర్థం తెలిసికొనబడునో—అడవిలో అశ్వత్థ వృక్షపు ఆకులు నిత్యం కదులుతుంటాయి।

Verse 177

यदीच्छसि महाराज श्रोतुं गुह्यमिदं महत् ॥ आगच्छ तात कुब्जाम्रे मया सह महीपते

ఓ మహారాజా, ఈ మహత్తర రహస్యాన్ని వినదలచితే, ఓ తాత, నాతో కలిసి కుబ్జామ్రకు రమ్ము, ఓ భూపతీ।

Verse 178

चतुर्विंशतिर्द्वादश्यां येन विज्ञायते खलु ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तीर्थं कुब्जाम्रके धरे

ద్వాదశి నాడు, దానివలన నిశ్చయంగా ఇరవై నాలుగు గుర్తింపబడుతుంది—మళ్లీ భూమిపై కుబ్జామ్రలోని మరో తీర్థాన్ని నేను ప్రకటిస్తాను।

Verse 179

तत्र ते कथयिष्यामि कोसलाधिपते त्वरन् ॥ यत्त्वया पृच्छितं ह्येतद्गुह्यं पूर्वमनिन्दितम्

అక్కడ, ఓ కోసలాధిపతీ, నీవు అడిగిన, పూర్వం నిందలేనిదిగా నిలిచిన ఆ గూఢ విషయాన్ని నేను త్వరగా నీకు చెబుతాను।

Verse 180

शक्रतीर्थमिति ख्यातं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ तस्मिंस्तीर्थे वरारोहे शक्रतीर्थे वसुंधरे

ఇది ‘శక్రతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి, సమస్త సంసారబంధనమునకు మోక్షదాయకం. ఓ వరారోహే, భూమిపై ఉన్న ఆ శక్రతీర్థంలో—

Verse 181

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा राजपुत्रस्य वै नृपः ॥ बाढमित्येव तत्राह पुत्रप्रेम्णा समन्वितः

అప్పుడు రాజకుమారుని మాటలు విని రాజు అక్కడే ‘బాఢమ్’—అంటే ‘అలాగే’—అని పలికెను, కుమారప్రేమతో నిండినవాడై।

Verse 182

शक्रस्तु वसते लोके वज्रहस्तो न संशयः ॥ अथवा म्रियते तत्र शक्रतीर्थे महातपे

వజ్రహస్తుడైన శక్రుడు నిస్సందేహంగా లోకంలో నివసిస్తాడు; లేదా, ఓ మహాతపస్వీ, అతడు అక్కడే శక్రతీర్థంలో మరణిస్తాడని చెబుతారు।

Verse 183

राजपुत्रे गते सुभ्रु अमात्यानां च सन्निधौ ॥ उवाच मधुरं वाक्य ये वै तत्र समागताः

హే సుభ్రూ! రాజపుత్రుడు వెళ్లిన తరువాత, మంత్రుల సన్నిధిలో అక్కడ సమాగతులైన వారు మధురమైన వాక్యాలు పలికారు।

Verse 184

उपोष्य दशरात्राणि मम लोकाय गच्छति ॥ तस्य चिह्नं प्रवक्ष्यामि येन विज्ञायते ततः

పది రాత్రులు ఉపవాసం చేసి అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. తరువాత అతడు గుర్తించబడునట్లు అతని లక్షణాన్ని నేను చెప్పుదును।

Verse 185

अमात्याः शृणुतेमं मे वचनं कृतनिश्चयम् ॥ कुब्जाम्रकं प्रति वयं गच्छामस्तस्य साधनम्

హే అమాత్యులారా! నా దృఢనిశ్చయమైన ఈ వచనాన్ని వినండి—మేము కుబ్జామ్రకము వైపు వెళ్లి ఆ కార్యసాధనము చేయుదము।

Verse 186

एकचित्तं समाधाय शृणु सुन्दरि तत्त्वतः ॥ पञ्च वृक्षास्तु तिष्ठन्ति तद्दक्षिणदिशे क्षिते

హే సుందరీ! మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి తత్త్వంగా వినుము—ఆ భూమి దక్షిణ దిశలో ఐదు వృక్షాలు నిలిచి ఉన్నాయి।

Verse 187

शीघ्रं सम्पाद्यतां चैव युज्यन्तां गजवाजिनः ॥ राज्ञो वचस्ते संश्रुत्य तमूचुः कृतमेव तत् ॥

“త్వరగా ఏర్పాట్లు చేయండి, గజవాజులను యోగ్యంగా కట్టండి.” రాజాజ్ఞ విని వారు అతనితో, “అది పూర్తయ్యింది” అని అన్నారు।

Verse 188

शक्रतीर्थस्य चिह्नं ते वसुधे परिकीर्तितम् ॥ अन्यच्च तीर्थं वक्ष्यामि तस्मिन् कुब्जाम्रके परम् ॥

ఓ వసుధా! శక్రతీర్థపు లక్షణం నీకు వివరించబడింది. ఇక ఆ కుబ్జామ్రక ప్రాంతంలో ఉన్న మరొక పరమ తీర్థాన్ని కూడా నేను చెప్పుదును.

Verse 189

इत्युक्त्वा सप्तरात्रेण सर्वं सम्पाद्य साधनम् ॥ गजाश्वपशुयानादिकार्षापणकधेनुकम् ॥

ఇలా చెప్పి వారు ఏడు రాత్రుల్లోనే సమస్త సాధనాలను సిద్ధం చేసుకున్నారు—ఏనుగులు, గుర్రాలు, భారవాహక పశువులు, వాహనాలు, అలాగే కార్షాపణ నాణేలు మరియు పాలిచ్చే ఆవులు.

Verse 190

यत्प्राप्नोति मृतो वापि पुरुषः संहितव्रतः ॥ अष्टवर्षसहस्राणि गत्वा वै वरुणालयम् ॥

వ్రతాలను నియమంగా ఆచరించిన పురుషుడు—మరణించినా సరే—ఎనిమిది వేల సంవత్సరాలు వరుణుని ఆలయానికి వెళ్లి ఆ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 191

ततः स राजशार्दूलः पुत्रमाह वसुन्धरे ॥ राज्यं शून्यं कथं त्यक्त्वा गमिष्यामो वयं सुत ॥

అప్పుడు, ఓ వసుధా, రాజశార్దూలుడైన ఆ రాజు తన కుమారునితో అన్నాడు—“బిడ్డా! రాజ్యాన్ని ఖాళీగా వదిలి మనం ఎలా వెళ్లగలం?”

Verse 192

स्वच्छन्दगमनो भूत्वा एवमेव न संशयः ॥ अथ वै म्रियते तत्र विंशवर्षोषितो नरः ॥

ఇష్టానుసారంగా వెళ్లే స్వేచ్ఛ కలుగుతుంది—ఇది నిస్సందేహం. ఆపై అక్కడ ఇరవై సంవత్సరాలు నివసించిన మనిషి అక్కడే మరణిస్తాడు.

Verse 193

ततः पितुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रो महायशाः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं गृहीत्वा चरणौ पितुः ॥

అప్పుడు తండ్రి మాటలు విని మహాయశస్సు గల రాజకుమారుడు తండ్రి పాదాలను పట్టుకొని మధుర వాక్యముతో పలికెను।

Verse 194

सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ तस्य चिह्नं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

సర్వ సంగములను విడిచి అతడు నా లోకమునకు వెళ్తాడు. దాని లక్షణాన్ని నేను చెప్పుదును; ఓ వసుంధరా, వినుము।

Verse 195

कनीयानेष मे भ्राता एकोदरसमुद्भवः ॥ एतस्य दीयतां राज्यं यथान्यायेन चागतम् ॥

ఇతడు నా తమ్ముడు, ఒకే గర్భమున జన్మించినవాడు. న్యాయప్రకారం వచ్చిన రాజ్యము ఇతనికి ఇవ్వబడుగాక।

Verse 196

तत्र धारा पतत्येका एकरूपा सदा भवेत् ॥ न वर्धते च वर्षासु घर्मे न ह्रसते पुनः ॥

అక్కడ ఒకే ధార పడుతుంది, అది ఎల్లప్పుడూ ఒకే రూపముగా ఉంటుంది. వర్షాకాలంలో పెరగదు, గ్రీష్మంలో మళ్లీ తగ్గదు।

Verse 197

पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा कोसलानां कुलोद्वहः ॥ वर्तमानॆऽपि च ज्येष्ठे कनीयान् कथमर्हति

కుమారుని మాటలు విని కోసల వంశోద్ధారుడు ఆలోచించెను—“జ్యేష్ఠుడు ఉన్నప్పుడే కనిష్ఠుడు ఎలా అర్హుడు?”

Verse 198

सप्तसामुद्रकं नाम तस्मिन्कुब्जाम्रके परम् ॥ तस्मिन्कृतोदको भूमे नरो धर्मपरायणः

ఆ పరమపూజ్య కుబ్జామ్రక క్షేత్రంలో ‘సప్తసాముద్రక’ అనే తీర్థస్థానం ఉంది. ఓ భూమీ, అక్కడ ఉదకక్రియ చేయు ధర్మపరాయణుడు…

Verse 199

ततः पितुर्वचः श्रुत्वा कोसलायाः कुलोद्भवः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं पितरं धर्मकारणात्

అనంతరం తండ్రి మాటలు విని, కోసల వంశజుడు ధర్మహేతువుతో తండ్రితో మధురంగా పలికెను।

Verse 200

त्रयाणामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ शीघ्रं गच्छति वै स्वर्गं सहस्रं दश पञ्च च

మనవుడు మూడు అశ్వమేధ యజ్ఞాల ఫలాన్ని పొందును; అలాగే నిశ్చయంగా శీఘ్రంగా స్వర్గానికి వెళ్తాడు—వెయ్యి, పది, ఐదు (కాలప్రమాణముగా)।