Adhyaya 32: Skanda’s Svastyayana and the Slaying of Taraka and Mahisha

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे एकत्रिंशो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच सेनापत्ये ऽभिषिक्तस्तु कुमारो दैवतैरथ प्रणिपत्य भवं भक्त्या गिरिजां पावकं शुचिम्

ఇట్లు శ్రీ వామనపురాణంలోని ఏకత్రింశోధ్యాయం ముగిసింది. పులస్త్యుడు పలికెను—అనంతరం దేవతలచే సేనాపతి పదవికి అభిషిక్తుడైన కుమారుడు భక్తితో నమస్కరించి భవుడు (శివుడు), గిరిజ (పార్వతి) మరియు శుచి పావకుడు (అగ్ని)లకు వందనం చేశాడు।

Verse 2

षट् कृत्तिकाश्च शिरसा प्रणम्य कुटिलामपि ब्रह्माणं च नमस्कृत्य इदं वचनमब्रवीत्

అతడు ఆరు కృత్తికలకు శిరస్సు వంచి ప్రణమించి, కుటిలాకూ నమస్కరించి, బ్రహ్మదేవునికీ వందనం చేసి, అనంతరం ఈ వచనమును పలికెను।

Verse 3

कुमार उवाच नमो ऽस्तु भवतां देवा ॐ नमो ऽस्तु तपोधनाः युष्मत्प्रसादाज्जेष्यामि शत्रू महिषतारकौ

కుమారుడు పలికెను—హే దేవులారా, మీకు నమస్కారం. ఓం—హే తపోధనులారా, మీకు నమస్కారం. మీ ప్రసాదముచేత నేను శత్రువులైన మహిషుడిని, తారకుడిని జయించెదను।

Verse 4

शिशुरस्मि न जानामि वक्तुं किञ्चन देवताः दीयतां ब्रह्मणा सार्द्धमनुज्ञ मम साम्प्रतम्

హే దేవతలారా, నేను చిన్నవాడను; తగినట్లు ఏదైనా చెప్పడం నాకు తెలియదు. బ్రహ్మదేవునితో కలిసి, ఇప్పుడే ఈ క్షణంలో, నాకు మీ అనుమతిని దయచేయండి।

Verse 5

इत्येवमुक्ते वचने कुमारेण महात्मना मुखं निरीक्षन्ति सुराः स्रेवे विगतसाध्यमाः

మహాత్ముడైన కుమారుడు ఈ విధంగా పలికిన వెంటనే దేవతలు అతని ముఖాన్ని తిలకించారు; వారి పూర్వపు సందేహం/అవరోధం తొలగిపోయింది।

Verse 6

शङ्कपरो ऽपि सुतस्नेहात् समुत्थाय प्रजापतिम् आदाय दक्षिणे पाणौ स्कन्दान्तिकमुपागमत्

శంకరుడు (శివుడు) కూడా కుమారస్నేహంతో లేచి, ప్రజాపతిని కుడిచేతితో పట్టుకొని, స్కందుని సమీపమునకు చేరెను।

Verse 7

अथोमा प्राह तनयं पुत्र एह्येहि शत्रुहन् वन्दस्व चरणौ दिव्यौ विष्णोर्लोकनमस्कृतौ

అప్పుడు ఉమా తన కుమారునితో చెప్పింది—“పుత్రా, ఇక్కడికి రా; ఓ శత్రుహంతా, లోకములచే నమస్కరింపబడే విష్ణువు యొక్క దివ్య పాదములకు వందనం చేయి।”

Verse 8

ततो विहस्याह गुहः को ऽयं मातर्वदस्व माम् यस्यादरात् प्रणामो ऽयं क्रियते मद्विधैर्जनैः

అప్పుడు గుహ నవ్వుతూ అన్నాడు—“అమ్మా, ఇతడు ఎవరు? నాకు చెప్పు; ఏ గౌరవంతో నా వంటి జనులు ఈ ప్రణామం చేస్తారు?”

Verse 9

तं माता प्राह वचनं कृते कर्मणि पद्मभूः वक्ष्यते तव यो ऽयं हि महात्मा गरुडध्वजः

తల్లి అతనితో చెప్పింది—“కర్మ పూర్తైన తరువాత పద్మభూ (బ్రహ్మ) నీతో చెప్పును; ఇక్కడ ఉన్న ఈ గరుడధ్వజ మహాత్ముడు (విష్ణువు) నీకు దానిని ప్రకటించును।”

Verse 10

केवलं त्विह मां देवस्त्वत्पिता प्राह शङ्करः नान्यः परतरो ऽस्माद्धि वयमन्ये च देहिनः

“ఇక్కడ నీ తండ్రి శంకరుడు నాతో ఇలా అన్నాడు—‘ఈ దేవుడే పరముడు; ఇతనికంటే ఉన్నతుడు మరెవ్వరూ లేరు. మేము మరియు ఇతర దేహధారులు అందరూ ఆయనకు అధీనులమే.’”

Verse 11

पार्वत्या गदिते स्कन्दः प्रणिपत्य जनार्दनम् तस्थौ कृताञ्जलिपुटस्त्वाज्ञां प्रार्थयते ऽच्युतात्

పార్వతి ఇలా పలికిన తరువాత స్కందుడు జనార్దనునకు సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు. ఆపై అంజలి బద్ధంగా నిలిచి అచ్యుతుని నుండి ఆజ్ఞ (ఉపదేశం) కోరాడు।

Verse 12

कृताञ्जलिपुटं स्कन्दं भगवान् भूतभावनः कृत्वा स्वस्त्ययनं देवो ह्यनुज्ञां प्रददौ ततः

అప్పుడు భూతభావనుడైన భగవంతుడు, అంజలి ముద్రతో నిలిచిన స్కందునకు శుభకరమైన స్వస్త్యయన కర్మను నిర్వహించి, అనంతరం అతనికి అనుమతి ప్రసాదించాడు।

Verse 13

नारद उवाच यत्तत् स्वस्त्ययनं पुण्यं कृतवान् गरुडध्वजः शिखिध्वजाय विप्रर्षे तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

నారదుడు అన్నాడు—ఓ బ్రహ్మర్షీ! గరుడధ్వజుడైన (విష్ణువు) శిఖిధ్వజుడైన (స్కందుని) కోసం చేసిన పుణ్య స్వస్త్యయనాన్ని నాకు వివరించవలసినది।

Verse 14

पुलस्त्य उवाच शृणु स्वस्त्ययनं पुण्यं यत्प्राह भगवान् हरिः स्कन्दस्य विजयार्थाय महिषस्य वधाय च

పులస్త్యుడు అన్నాడు—విను; స్కందుని విజయార్థమూ, మహిషుని వధార్థమూ భగవాన్ హరి ప్రకటించిన పుణ్య స్వస్త్యయనాన్ని వినుము।

Verse 15

स्वस्ति ते कुरुतां ब्रह्म पद्मयोनी रजोगुणः स्वस्ति चक्राङ्कितकरो विष्णुस्ते विदधत्वाजः

పద్మయోనియైన, రజోగుణస్వరూపుడైన బ్రహ్మ నీకు మంగళం కలుగజేయుగాక. చక్రచిహ్నిత హస్తుడైన అజుడైన విష్ణువు నీకు స్వస్తి ప్రసాదించుగాక।

Verse 16

स्वस्ति ते शङ्करो भक्त्या सपत्नीको वृषध्वजः पावकः स्वस्ति तुभ्यं च करोतु शिखिवाहन

భక్తితో, సహధర్మిణితో కూడిన వృషధ్వజుడైన శంకరుడు నీకు మంగళం కలుగజేయుగాక. ఓ శిఖివాహన! పావకుడు (అగ్ని) కూడా నీకు స్వస్తి చేయుగాక।

Verse 17

दिवाकरः स्वस्ति करोतु तुभ्यं सोमः सभौमः सबुधो गुरुश्च काव्यः सदा स्वस्ति करोतु तुभ्यं शनैश्चरः स्वस्त्ययनं करोतु

దివాకరుడు (సూర్యుడు) నీకు స్వస్తి కలుగజేయుగాక; సోముడు (చంద్రుడు), భౌముడు (మంగళుడు), బుధుడు, గురువు (బృహస్పతి) కూడా మంగళం కలుగజేయుగాక. కావ్యుడు (శుక్రుడు) సదా నీకు శుభం చేయుగాక; శనైశ్చరుడు (శని) నీకు శుభగమనాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 18

मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुर्वसिष्ठो भृगुरङ्गिराश्च मृकण्डुजस्ते कुरुतां हि स्वस्ति स्वस्ति सदा सप्त महर्षयश्च

మరీచి, అత్రి, పులహ, పులస్త్య, క్రతు, వసిష్ఠ, భృగు, అంగిరసు మరియు మృకండుపుత్రుడు (మార్కండేయుడు) నీకు స్వస్తి కలుగజేయుగాక. సప్త మహర్షులు సదా మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 20

विश्वेश्विनौ साध्यमरुद्गणाग्नयो दिवाकराः शूलधरा महेश्वराः यक्षाः पिशाचा वसवो ऽथ किन्नराः ते स्वस्ति कुर्वन्तु सदोद्यतास्त्वमी // वम्प्_32.19 नागाः सुपर्णाः सरितः सरांसि तीर्थानि पुण्यायतनाः समुद्राः महाबला भूतगणा गणेन्द्राः ते स्वस्ति कुर्वन्तु सदा समुद्यताः

విశ్వేదేవులు, అశ్వినులు, సాధ్యులు, మరుద్గణాలు, అగ్నిదేవతలు, దివాకరులు, శూలధర మహేశ్వరులు, అలాగే యక్షులు, పిశాచులు, వసువులు, కిన్నరులు—ఇవన్నీ సదా సిద్ధంగా ఉండి నీకు స్వస్తి కలుగజేయుగాక. నాగులు, సుపర్ణులు (గరుడవంశీయులు), నదులు, సరస్సులు, పుణ్యాశ్రయమైన తీర్థాలు, సముద్రాలు, మహాబల భూతగణాలు మరియు గణేంద్రులు—ఇవీ ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండి మంగళం కలుగజేయుగాక.

Verse 21

स्वस्ति द्विपादिकेभ्यस्ते चतुष्पादेभ्य एव च स्वस्ति ते बहुपादेभ्यस्त्वपादेभ्यो ऽप्यनामयम्

ద్విపాద జీవుల నుండి నీకు స్వస్తి కలుగుగాక; చతుష్పాదుల నుండీ అలాగే. బహుపాద జీవుల నుండీ నీకు మంగళం కలుగుగాక; అపాద జీవుల నుండీ—నీవు నిరామయుడవై ఉండుగాక.

Verse 22

प्राचीं दिग् रक्षतां वज्री दक्षिणां दण्डनायकः पाशी प्रतीचीं रक्षतु लक्ष्मामशुः पातु चोत्तराम्

ప్రాచీ దిశను వజ్రధారి రక్షించుగాక; దక్షిణ దిశను దండనాయకుడు రక్షించుగాక. ప్రతీచీ దిశను పాశధారి రక్షించుగాక; ఉత్తర దిశను లక్ష్మామశు కాపాడుగాక.

Verse 23

वह्निर्दक्षिमपूर्वा च कुबेरो दक्षिणापराम् प्रतीचीमुत्तरां वायुः शिवः पूर्वोत्तरामपि

అగ్ని ఆగ్నేయ దిశను రక్షించుగాక; కుబేరుడు నైరృత దిశను రక్షించుగాక; వాయువు వాయవ్య దిశను రక్షించుగాక; అలాగే శివుడు ఈశాన్య దిశను కూడా రక్షించుగాక.

Verse 24

उवरिष्टाद् ध्रुवः शिवः पुर्वोत्तरामपि मुसती लाङ्गली चक्री धनुष्मानन्तरेषु च

పై నుండి ధ్రువుడు మరియు శివుడు రక్షించుగాక; అలాగే మధ్య దిశలలో గదాధారి, లాంగలధారి, చక్రధారి, ధనుర్ధారి రక్షించుగాక.

Verse 25

वाराहो ऽम्बुनिधौ पातु दुर्गे पातु नृकेसरी सामवेदध्वनिः श्रीमान् सर्वलतः पातु माधवः

సముద్రంలో వరాహుడు నన్ను రక్షించుగాక; అపాయంలో నరసింహుడు రక్షించుగాక; సామవేద ధ్వనితో అనునాదించే శ్రీమాన్ మాధవుడు అన్ని వైపులా రక్షించుగాక.

Verse 26

पुलस्त्य उवाच एवं कृतस्वस्त्ययनो गुहः शक्तिधरो ऽग्रणीः प्रणिपत्य सुरान् सर्वान् समुत्पतत भूतलात्

పులస్త్యుడు అన్నాడు—ఇలా స్వస్త్యయన కర్మను నిర్వహించిన తరువాత, శక్తిధారి అగ్రణి గుహుడు సమస్త దేవతలకు నమస్కరించి భూతలమునుండి పైకి ఎగిరెను.

Verse 27

तमन्वेव गणाः सर्वे दत्ता ये मुदितैः सुरैः अनुजग्मुः कुमारं ते कामरूपा विहङ्गमाः

సంతోషించిన దేవతలు అతనికి ప్రసాదించిన సమస్త గణాలు వెంటనే అతనిని అనుసరించాయి; ఇష్టానుసారం రూపం ధరించగల పక్షిసదృశమైన వారు కుమారుడు (స్కందుడు)తో కలిసి వెళ్లారు.

Verse 28

मातरश्च तथा सर्वाः समुत्पेतुर्नभस्तलम् समं स्कन्देन बलिना हन्तुकामा महासुरान्

అప్పుడు సమస్త మాతృకాదేవతలు కూడా బలవంతుడైన స్కందునితో సమంగా ఆకాశమండలంలోకి ఎగసి, మహాసురులను సంహరించదలచారు।

Verse 29

ततः सुदीर्घमध्वानं गत्वा स्कन्दो ऽब्रवीद् गणान् भूम्यां तूर्णं महावीर्याः कुरुध्वमवतारणम्

తదుపరి ఎంతో దీర్ఘమైన మార్గం వెళ్లిన తరువాత స్కందుడు గణులను ఉద్దేశించి పలికాడు— ‘ఓ మహావీర్యులారా, త్వరగా భూమిపై అవతరించండి।’

Verse 30

गणा गुहवचः श्रुत्वा अवतीर्य महीतलम् आरात् पतन्तस्तद्देशं नादं चक्रुर्भयङ्करम्

గుహుడు (స్కందుడు) చెప్పిన మాటలు విని గణులు భూమితలంపైకి దిగారు; సమీపం నుంచే ఆ ప్రాంతంపై దూకుతూ భయంకరమైన నాదం చేశారు।

Verse 31

तन्निनादो महीं सर्वामापूर्य च नभस्तलम् विवेशार्णवरन्ध्रेण पातालं दानवालयम्

ఆ నినాదం సమస్త భూమిని మరియు ఆకాశమండలాన్ని నింపి, సముద్రంలోని ఒక చీలిక ద్వారా దానవాలయమైన పాతాళంలోకి ప్రవేశించింది।

Verse 32

श्रुतः स महिषेणाथ तारकेम च धीमता विरोजनेन जम्भेन कुजम्भेनासुरेण च

ఆ నినాదాన్ని మహిషుడు, ధీమంతుడైన తారకుడు, విరోచనుడు, జంభుడు మరియు అసురుడు కుజంభుడు కూడా విన్నారు।

Verse 33

ते श्रुत्वा सहसा नादं वज्रपातोपमं दृढम् किमेतदिति संचिन्त्य तूर्णं जग्मुस्तदान्धकम्

వజ్రపాతంతో సమానమైన దృఢమైన ఆ అకస్మాత్తు నాదాన్ని విని, ‘ఇది ఏమిటి?’ అని ఆలోచించి, వారు వెంటనే వేగంగా అంధకుని వద్దకు వెళ్లారు।

Verse 34

ते समेत्यान्धकेनैव समं दानवपुङ्गवाः मन्त्रयामासुरुद्विग्नास्तं शब्दं प्रति नारद

ఓ నారదా, దానవులలో శ్రేష్ఠులు అంధకునితో కలిసి సమవేశమై, ఆ శబ్దం విషయమై ఆందోళనతో మంత్రణ చేయసాగారు।

Verse 35

मन्त्रयत्सु च दैत्येषु भूतलात् सूकराननः पातालकेतुर्दैत्येन्द्रः संप्राप्तो ऽथ रसातलम्

దైత్యులు మంత్రణలో ఉండగా, భూతలమునుండి వరాహముఖుడైన దైత్యేంద్రుడు పాతాళకేతు వచ్చి, ఆపై రసాతలానికి చేరాడు।

Verse 36

स बाणविद्धो व्यथितः कम्पमानो मुहुर्मुहुः अब्रवीद् वचनं दीनं समभ्येत्यान्धकासुरम्

అతడు బాణవిద్దుడై బాధపడుతూ, మళ్లీ మళ్లీ వణుకుతూ, అంధకాసురుని సమీపించి దీనమైన మాటలు పలికాడు।

Verse 37

पातालकेतुरुवाच गतो ऽहमासं दैत्येन्द्र गालवस्याश्रमं प्रति तं विध्वंसयितुं यत्नं समारब्धं बलान्मया

పాతాళకేతు అన్నాడు—ఓ దైత్యేంద్రా, నేను గాలవుని ఆశ్రమం వైపు వెళ్లాను; దానిని ధ్వంసం చేయుటకు బలంతో ప్రయత్నాన్ని ప్రారంభించాను।

Verse 38

यावत्सूकरूपेण प्रविशामि तमाश्रमम् न जाने तं नरं राजन् येन मे प्रहितः शरः

నేను వరాహరూపంతో ఆ ఆశ్రమంలో ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు, ఓ రాజా, నాపై బాణం ప్రయోగించిన వాడు ఏ మనిషో నాకు తెలియదు।

Verse 39

शरसंभिन्नजत्रुश्च भयात् तस्य महाजवः प्रणष्ट आश्रमात् तस्मात् स च मां पृष्ठतो ऽन्वगात्

బాణంతో నా జత్రు/మెడప్రాంతం చీలిపోయింది; అతని భయంతో నేను—అత్యంత వేగవంతుడైనా—ఆ ఆశ్రమం నుంచి పారిపోయాను; అతడు నన్ను వెనుక నుంచి అనుసరించాడు।

Verse 40

तुरङ्गखुरनिर्घोषः श्रूयते परमो ऽसुर तिष्ठ तिष्ठेति वदतस्तस्य शूरस्य पृष्ठतः तद्भयादस्मि जलधिं संप्राप्तो दक्षिणार्णवम्

ఓ పరమ అసురా, ఆ వీరుని వెనుక నుంచి గుర్రపు ఖురాల ఘోరధ్వని వినిపిస్తోంది; అతడు ‘ఆగు, ఆగు’ అని అరుస్తున్నాడు. అతని భయంతో నేను దక్షిణ సముద్రాన్ని చేరాను।

Verse 41

यावत्पस्यामि तत्रस्थान् नानावेषाकृतीन् नरान् केचिद् गर्जन्ति घनवत् प्रतिगर्जन्ति चापरे

నేను ఎంతవరకు చూస్తానో అంతవరకు అక్కడ నానావేషాలు, నానారూపాలు ధరించిన మనుషులు నిలబడి ఉన్నారు; కొందరు మేఘంలా గర్జిస్తారు, మరికొందరు ప్రతిగర్జన చేస్తారు।

Verse 42

अन्ये चोचुर्वयं नूनं निघ्नामो महिषासुरम् तारकं घातयामो ऽद्य वदन्त्यन्ये सुतैजसः

ఇంకొందరు అన్నారు, ‘ఇప్పుడే మేము మహిషాసురుణ్ని నిశ్చయంగా సంహరిస్తాం.’ మరికొందరు—తమ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ—‘ఈరోజు తారకుణ్ని వధిస్తాం’ అన్నారు।

Verse 43

तच्छ्रुत्वा सुतरां त्रासो मम जातो ऽसुरेश्वर महार्णवं परित्यज्य पतितो ऽस्मि भयातुरः

అది విని, ఓ అసురేశ్వరా, నాలో అత్యంత భయం కలిగింది. మహాసముద్రాన్ని విడిచి, భయాతురుడనై నేను కూలిపోయాను.

Verse 44

धरण्यां विवृतं गर्तं स मामन्वपतद् बली तद्भयात् संपरित्यज्य हिरण्यपुरमात्मनः

భూమిపై తెరిచి ఉన్న ఒక గొయ్యి ఉంది; బలి నన్ను వెంబడిస్తూ అందులోకి దూకాడు. అతని భయంతో నేను నా స్వంత నగరమైన హిరణ్యపురాన్ని పూర్తిగా విడిచాను.

Verse 45

तवान्तिकमनुप्राप्तः प्रसादं कर्तुमर्हसि तच्छ्रत्वा चान्धको वाक्यं प्राह मेघस्वनं वचः

నేను నీ సన్నిధికి వచ్చాను; నీవు నాకు అనుగ్రహం చేయవలసినవాడవు. అది విని అంధకుడు మేఘగర్జన వంటి ధ్వనితో మాటలు పలికాడు.

Verse 46

न भेतव्यं त्वया तस्मात् सत्यं गोप्तास्मि दानव महिषस्तारकश्चोभौ बाणश्च बलिनां वरः

కాబట్టి నీవు భయపడవలసిన అవసరం లేదు; ఓ దానవా, నిజంగా నేను నిన్ను రక్షిస్తాను. మహిషుడు, తారకుడు—ఇద్దరూ—మరియు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన బాణుడూ (మనకు తోడుగా ఉంటారు).

Verse 47

अनाख्यायैव ते वीरास्त्वन्धकं महिषादयः स्वपरिग्रहसंयुक्ता भूमिं युद्धाय निर्ययुः

అంధకునికి ఏమీ తెలియజేయకుండానే, ఆ వీరులు—మహిషుడు మొదలైనవారు—తమ తమ పరివారబలంతో, సామగ్రితో కూడి యుద్ధార్థం భూమిపై బయలుదేరారు.

Verse 48

यत्र ते दारुमाकारा गणाश्चक्रुर्महास्वनम् तत्र दैत्याः समाजग्मुः सायुधाः सबला मुने

వృక్షాకారులైన ఆ గణులు మహానాదం చేసిన చోట, ఓ మునీ, దైత్యులు ఆయుధాలతో తమ బలగాలతో కూడి అక్కడ సమాగమించారు।

Verse 49

दैत्यानापततो दृष्ट्वा कार्तिकेयगणास्ततः अभ्यद्रवन्त सहसा स चोग्रो मातृमण्डलः

దైత్యులు దాడికి దూసుకొస్తున్నట్లు చూసి, కార్తికేయ గణులు వెంటనే ముందుకు దూకారు; అలాగే ఉగ్రమైన మాతృమండలమూ ముందుకు ఉప్పొంగింది।

Verse 50

तेषां पुरस्सरः स्थाणुः प्रगृह्य परिघं बली निषूदयत् परबलं क्रुद्धो रुद्रः पशूनिव

వారి ముందుభాగంలో స్థాణువు నిలిచాడు; బలవంతుడైన రుద్రుడు పరీఘాన్ని పట్టుకొని, క్రోధంతో శత్రుసేనను పశువుల్లా సంహరించాడు।

Verse 51

तं निघ्नन्तं महादेवं निरीक्ष्य कलशोदरः कुठारं पाणिनादाय हन्ति सर्वान् महासुरान्

మహాదేవుడు వారిని సంహరిస్తున్నట్లు చూసి, కలశోదరుడు చేతిలో కుఠారాన్ని తీసుకొని ప్రతిదాడి చేసి, చుట్టూ ఉన్న మహాసురులను సంహరించసాగాడు।

Verse 52

ज्वालामुखो भयकरः करेणादाय चासुरम् सरथं सगजं साश्वं विस्तृते वदने ऽक्षिपत

భయంకరుడైన జ్వాలాముఖుడు చేతితో ఆ అసురుణ్ని—రథం, ఏనుగు, గుర్రాలతో సహా—పట్టుకొని, విశాలంగా తెరిచిన తన నోటిలోకి విసిరేశాడు।

Verse 53

दण्डकश्चापि संक्रुद्धः प्रासपाणिर्महासुरम् सवाहनं प्रक्षिपति समुत्पाट्य महार्मवे

దండకుడు కూడా కోపంతో, చేతిలో శూలం పట్టుకొని, మహాసురుణ్ని వాహనంతో సహా పెకలించి మహాసముద్రంలోకి విసిరివేశాడు।

Verse 54

शङ्कुकर्णश्च मुसली हलेनाकृष्य दानवान् संचूर्णयति मन्त्रीव राजानं प्रासभृद् वशी

ముసలధారి శంకుకర్ణుడు హలంతో దానవులను లాగి తెచ్చి చూర్ణం చేశాడు—శూలధారి రాజును బలవంతుడైన మంత్రి అదుపు చేసేలా।

Verse 55

खड्गचर्मधरो वीरः पुष्पदन्तो गणेश्वरः द्विधा त्रिधा च बहुधा चक्रे दैतेयदानवान्

ఖడ్గం, కవచం (ఢాలు) ధరించిన వీర గణేశ్వరుడు పుష్పదంతుడు దైత్యదానవులను రెండు, మూడు, ఇంకా అనేక ముక్కలుగా చీల్చివేశాడు।

Verse 56

पिङ्गलो दण्डमुद्याम्य यत्र यत्र प्रधावति तत्र तत्र प्रदृश्यन्ते राशयः शावदानवैः

పింగలుడు దండాన్ని ఎత్తుకొని ఎక్కడెక్కడ పరుగెత్తాడో, అక్కడక్కడ దానవుల శవాల గుట్టలు కనిపించాయి।

Verse 57

सहस्रनयनः शूलं भ्रामयन् वै गणाग्रणीः निजघानासुरान् वीरः सवाजिरथकुञ्जरान्

గణాల అగ్రణి వీరుడు సహస్రనయనుడు శూలాన్ని తిప్పుతూ, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా అసురులను సంహరించాడు।

Verse 58

भीमो भीमशिलावर्षै स पुरस्सरतो ऽसुरान् निजघान यथैवेन्द्रो वज्रवृष्ट्या नगोत्तमान्

భీముడు భయంకరమైన శిలావర్షంతో ముందుభాగంలో నిలిచిన అసురులను సంహరించాడు; ఇంద్రుడు వజ్రవృష్టితో మహాపర్వతాలను చూర్ణం చేయునట్లు।

Verse 59

रौद्रः शकटचक्राक्षो गणः पञ्चशिखो बली भ्रामयन् मुद्गरं वेगान्निजघान बलाद् रिपून्

రౌద్ర అనే బలవంతుడైన గణుడు—శకటచక్రాక్ష, పంచశిఖ అని కూడా ప్రసిద్ధుడు—ముద్గరాన్ని వేగంగా తిప్పి బలంతో శత్రువులను సంహరించాడు।

Verse 60

गिरिभेदी तलेनैव सारोहं कुञ्जरं रणे भस्म चक्रे महावेगो रथं च रथिना सह

మహావేగుడైన గిరిభేదీ యుద్ధంలో తన అరచేతి ఒక్క దెబ్బతో సవారితో కూడిన ఏనుగును భస్మం చేశాడు; అలాగే రథాన్ని కూడా రథికుడితో సహా నాశనం చేశాడు।

Verse 61

नाडीजङ्घो ऽङ्घ्रिपातैश्च मुष्टिभिर्जानुनासुरान् कीलभिर्वज्रतुल्याभिर्जघान बलवान् मुने

ఓ మునీ, బలవంతుడైన నాడీజంఘుడు పాదప్రహారాలు, ముష్టిఘాతాలు, మోకాళ్ల దెబ్బలతో అసురులను సంహరించాడు; వజ్రసమానమైన కీళక-సదృశ ఆయుధాలతో కూడా వారిని వధించాడు।

Verse 62

कूर्मग्रीवो ग्रीवयैव शिरमा चरणेन च लुण्ठनेन तता दैत्यान् निजघान सवाहनान्

కూర్మగ్రీవుడు తన మెడతోనే, తలతో, పాదాలతో, అలాగే ఒరిగి గుండ్రంగా తిరుగుతూ కూడా దైత్యులను వారి వాహనాలతో సహా సంహరించాడు।

Verse 63

पिण्डारकस्तु तुण्डेन शृङ्गाभ्यां च कलिप्रिय विदारयति संग्रामे दानवान् समरोद्धतान्

ఓ కలిప్రియ! పిండారకుడు యుద్ధంలో సమరోద్ధతులైన దానవులను తన ముక్కుతోను రెండు కొమ్ములతోను చీల్చివేశాడు।

Verse 64

ततस्तत्सैन्यमतुलं वध्यमानं गणेश्वरैः प्रदुद्रावाथ महिषस्तारकश्च गणाग्रणीः

ఆపై గణేశ్వరుల చేత వధింపబడుతున్న ఆ అతుల సైన్యం చెదిరి పారిపోయింది; అప్పుడు గణాగ్రణులైన మహిషుడు, తారకుడూ కూడా పారిపోయారు।

Verse 65

ते हन्यमानाः प्रमथा दानवाभयां वरायुधैः परिवार्य समन्तात् ते युयुधुः कुपितास्तदा

ఆ ప్రమథులు కొట్టబడుతున్నప్పటికీ శ్రేష్ఠాయుధాలతో దానవసేనను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, అప్పుడు కోపంతో యుద్ధం చేశారు।

Verse 66

हंसास्यः पट्टिशेनाथ जघान महिषासुरम् षोटशाक्षस्त्रिशूलेन शतशीर्षो वरासिना

అప్పుడు హంసాస్యుడు పట్టిశ (యుద్ధకుఱ్ఱి)తో మహిషాసురుణ్ని సంహరించాడు; షోటశాక్షుడు త్రిశూలంతో, శతశీర్షుడు శ్రేష్ఠ ఖడ్గంతో (శత్రువును వధించాడు)।

Verse 67

श्रुतायुधस्तु गदया विशोको मुसलेन तु बन्धुदत्तस्तु शूलेन मूर्ध्नि दैत्यमताडयत्

శ్రుతాయుధుడు గదతో దైత్యుని తలపై బలంగా కొట్టాడు; విశోకుడు ముసలంతో, బంధుదత్తుడు శూలంతో అతని శిరస్సును మోదాడు।

Verse 68

तथान्यैः पार्षदैर्युद्धे शूलशक्त्यृष्टिपट्टिशैः नाकम्पत् ताड्यमानो ऽपि मैनाक इव पर्वतः

అదేవిధంగా యుద్ధంలో ఇతర పార్షదులు శూలం, శక్తి, ఋష్టి, పట్టిశాలతో కొట్టినా అతడు మైనాక పర్వతంలా కదలక నిలిచెను।

Verse 69

तारको भद्रकाल्या च तथोलूखलया रणे वध्यते चैकचूडाया दार्यते परमायुधैः

రణంలో భద్రకాళి తారకుని సంహరించింది; అలాగే ఉలూఖలా (మరో శత్రువును), ఏకచూడా (ఇంకొకడిని) పరమాయుధాలతో చీల్చివేసింది।

Verse 70

तौ ताड्यमानौ प्रमथैर्मातृभिश्च महासुरौ न क्षोभं जग्मतुर्विरौ क्षोभयन्तौ गणानपि

ప్రమథులు మరియు మాతృలు కొట్టినా ఆ ఇద్దరు మహావీర మహాసురులు కదలలేదు; పైగా వారు గణులనికూడా కలవరపెట్టారు।

Verse 71

महिषो गदया तूर्णं प्रहारैः प्रमथानथ पराजित्य पराधावत् कुमारं प्रति सायुधः

అప్పుడు మహిషుడు గదా వేగమైన దెబ్బలతో ప్రమథులను ఓడించి, ఆయుధధారిగా కుమారుడు (స్కందుడు) వైపు దూసుకెళ్లెను।

Verse 72

तमापतन्तं महिषं सुचक्राक्षो निरीक्ष्य हि चक्रमुद्यम्य संक्रुद्धो रुरोध दनुनन्दनम्

దూసుకొస్తున్న మహిషుణ్ని చూసిన సుచక్రాక్షుడు కోపంతో చక్రాన్ని ఎత్తి దనునందనుని అడ్డగించాడు।

Verse 73

गदाचक्राङ्कितकरौ गणासुरमहारथै अयुध्येतां तद ब्रह्मन् लघु चित्रं च सुष्ठु च

అప్పుడు గదా, చక్రాలతో అలంకృతమైన చేతులు గల ఆ ఇద్దరు గణులూ అసురులూ అయిన మహారథులతో యుద్ధం చేశారు. ఓ బ్రాహ్మణా, ఆ సమరం శీఘ్రముగా, ఆశ్చర్యకరముగా, సుస్పర్ధతో సాగింది.

Verse 74

गदां मुमोच महिषः समाविध्य गणाय तु सुचक्राक्षो निजं चक्रमुत्ससर्जासुरं प्रति

మహిషుడు వేగంగా తిప్పి గదను విసిరి ఒక గణుని తాకించాడు. ఆపై సుచక్రాక్షుడు తన స్వచక్రాయుధాన్ని అసురుని వైపు ప్రయోగించాడు.

Verse 75

गदां छित्त्वा सुतीक्ष्णारं चक्रं महिषमाद्रवत् तत उच्चुक्रुशुर्दैत्या हा हतो महिषस्तिवति

అత్యంత పదునైన అంచుగల చక్రం గదను కోసి మహిషుని మీదికి దూసుకెళ్లింది. అప్పుడు దైత్యులు ‘హా! మహిషుడు హతుడయ్యాడు!’ అని కేకలు వేశారు.

Verse 76

तच्छ्रुत्वाभ्यद्रवद् बाणः प्रासमाविध्य वेगवान् जघान चक्रं रक्ताक्षः पञ्जमुष्टिशतेन हि

అది విని బాణుడు ముందుకు దూసుకొచ్చి వేగంగా ప్రాసాన్ని (భాలాన్ని) విసిరాడు. రక్తాక్షుడు ఐదు వందల ముష్టిఘాతాలతో చక్రాన్ని కూల్చివేశాడు.

Verse 77

पञ्चबाहुशतेनापि सुचक्राक्षं बबन्ध सः बलवानपि बाणेन निष्प्रयत्नगतिः कृतः

అతడు ఐదు వందల భుజాలతో కూడ సుచక్రాక్షుని బంధించాడు. బలవంతుడైనప్పటికీ సుచక్రాక్షుడు బాణుని చేత గమనంలో అసహాయుడయ్యాడు.

Verse 78

सुचक्राक्षं सचक्रं हि बद्धं बाणासुरेण हि दृष्ट्वाद्रवद्गदापाणिर्मकराक्षो महाबलः

బాణాసురుడు చక్రంతో కూడిన సుచక్రాక్షుణ్ణి బంధించినదాన్ని చూసి, గదను చేతబట్టి మహాబలుడు మకరాక్షుడు వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లాడు।

Verse 79

गदया मूर्ध्नि बाणं हि निजघान महाबलः वेदनार्त्तो मुमोचाथ सुचक्राक्षं महासुरः स चापि तेन संयुक्तो व्रीडायुक्तो महामनाः

అప్పుడు ఆ మహాబలుడు గదతో బాణుని తలపై బలంగా కొట్టాడు। వేదనతో బాధపడిన ఆ మహాసురుడు సుచక్రాక్షుణ్ణి విడిచిపెట్టాడు; అతడూ ఇలా దెబ్బతిని, మహామనస్కుడైనా లజ్జతో నిండిపోయాడు।

Verse 80

स संग्रामं परित्यज्य सालिग्राममुपाययौ बाणो ऽपि मकाराक्षेण ताडितो ऽभूत्पराङ्मुखः

అతడు యుద్ధాన్ని విడిచి శాలిగ్రామానికి వెళ్లిపోయాడు; మకరాక్షుడి దెబ్బకు బాణుడూ ముఖం తిప్పి రణం నుండి వెనుదిరిగాడు।

Verse 81

प्रभज्यत बलं सर्वं दैत्यानां सुरतापस ततः स्वबलमीक्ष्यैव प्रभग्नं तारको बली खड्गोद्यतकरो दैत्यः प्रदुद्राव गणेश्वरान्

ఓ దేవతల తపస్వీ, దైత్యుల సమస్త సైన్యం ఛిన్నభిన్నమైంది. అప్పుడు బలవంతుడైన తారక దైత్యుడు తన సైన్యం భగ్నమైందని చూసి, చేతిలో ఎత్తిన ఖడ్గంతో గణేశ్వరులపై దూసుకెళ్లాడు।

Verse 82

ततस्तु तेनाप्रतिमेन सासिना ते हंसवक्त्रप्रमुखा गणेश्वराः समातरश्चापि पराजिता रणे स्कन्दं भयार्त्ताः शरणं प्रपेदिरे

అప్పుడు ఆ అపరిమిత ఖడ్గధారి చేత యుద్ధంలో ఓడిపోయిన హంసవక్త్రాది గణేశ్వరులు మరియు వారి మాతృగణమూ భయంతో ఆర్తులై స్కందుని శరణు పొందారు।

Verse 83

भगनान् गणान् वीक्ष्य महेश्वरात्मजस्तं तारकं सासिनमापतन्तम् दृष्ट्वैव शक्त्या हृदये बिभेद स भिन्नमर्मा न्यपतत् पृथिव्याम्

గణులు భగ్నమై పారిపోతుండగా మహేశ్వరపుత్రుడు కుమారుడు, ఖడ్గధారి తారకుడు వేగంగా దూసుకొస్తున్నాడని చూచి, వెంటనే శక్తితో అతని హృదయంలో బేధించాడు; మర్మస్థానాలు ఛిన్నమై అతడు భూమిపై పడిపోయాడు।

Verse 84

तस्मिन्हते भ्रातरि भग्नदर्पो भयातुरो ऽभून्महिषो महर्षे संत्यज्य संग्रामशिरो दुरात्मा जगाम शैलं स दिमाचलाख्यम्

ఆ సోదరుడు హతుడైనప్పుడు, ఓ మహర్షీ, మహిషుని గర్వం భగ్నమై అతడు భయాక్రాంతుడయ్యాడు. యుద్ధముందుభాగాన్ని విడిచి, ఆ దురాత్ముడు ‘దిమాచల’ అనే పర్వతానికి వెళ్లాడు।

Verse 85

बाणो ऽपि वीरे निहते ऽथ तारके गते हिमाद्रिं महिषे भयात्ते भयाद् विवेशोग्रमपां निधानं गर्णैर्बले वध्यति सापराधे

వీరుడు తారకుడు హతుడై, మహిషుడు హిమాద్రికి వెళ్లినప్పుడు, బాణుడు కూడా భయంతో ఉగ్ర జలనిధి అయిన హిమాలయంలో ప్రవేశించాడు. అక్కడ గణులు తమ బలంతో అపరాధులను సంహరిస్తున్నారు।

Verse 86

हत्वा कुमारो रणमुर्ध्नि तारकं प्रगृह्य शक्तिं महता जवेन मयूरमारुह्य शिखण्डमण्डितं ययौ निहन्तुं महिषासुरस्य

యుద్ధ శిఖరంలో తారకుణ్ని సంహరించి, కుమారుడు శక్తిని పట్టుకొని మహా వేగంతో, శిఖతో అలంకరించబడిన నెమలిపై ఎక్కి, మహిషాసురుని సంహరించుటకు బయలుదేరాడు।

Verse 87

स पृष्ठतः प्रेक्ष्य शिकण्डिकेतनं समापतन्तं वरशक्तिपाणिनम् कैलासमुत्सृज्य हिमाचलं तथा क्रौञ्चं समभ्येत्व गुहं विवेश

వెనుకకు తిరిగి చూసి, నెమలి-ధ్వజధారి, ఉత్తమ శక్తిని చేతబట్టి తనపై దూసుకొస్తున్న కుమారుణ్ని అతడు చూశాడు. కైలాసాన్ని విడిచి హిమాచలానికి చేరి, క్రౌంచ పర్వతాన్ని సమీపించి ఒక గుహలో ప్రవేశించాడు।

Verse 89

दैत्यं प्रविष्टं स पिनाकिसूनुर्जुगोप यत्नाद् भगवान् सुहो ऽपि स्वबन्धुहन्ता भविता कथं त्वहं संचिन्तयन्नेव ततः स्थितो ऽभूत् // वम्प्_32.88 ततो ऽभ्यगात् पुष्करसंभवस्तु हरो मुरारिस्त्रिदसेश्वरश्च अभ्येत्य चोचुर्महिषं सशैलं भिन्दस्व शक्त्या कुरु देवकार्यम्

దైత్యుడు ప్రవేశించినప్పుడు పినాకధారి కుమారుడు స్కందుడు, తాను వీరుడూ పవిత్రుడూ అయినప్పటికీ, “నేను నా స్వబంధువులను హతమార్చేవాడిని ఎలా అవుతాను?” అని ఆలోచిస్తూ జాగ్రత్తగా తన శక్తిని నియంత్రించి నిలిచిపోయాడు. అప్పుడు పద్మజ బ్రహ్మ, హరుడు (శివుడు), మురారి (విష్ణువు) మరియు దేవాధిపతి ఇంద్రుడు వచ్చి ఇలా అన్నారు—“నీ శక్తి బలంతో పర్వతంతో కూడిన ఈ మహిషాసురుణ్ని చీల్చి, దేవకార్యాన్ని నెరవేర్చు।”

Verse 90

तत् कार्तिकेयः प्रियमेव तथ्यं श्रुत्वा वचः प्राह सुरान् विहस्य कथं हि मातामहनप्तृकं वधे स्वभ्रातरं भ्रातृसुतं च मातुः

వారికి ప్రియమైనదిగా, అయినా సత్యమని చెప్పబడిన ఆ మాటలు విని కార్తికేయుడు దేవులను చూసి స్వల్ప వ్యంగ్యహాసంతో ఇలా అన్నాడు—“ఈ వధలో నేను నా స్వంత సోదరుణ్ని, అలాగే నా తల్లి వైపు మేనల్లుడు—అంటే సోదరుని కుమారుణ్ని—ఎలా హతమార్చగలను?”

Verse 91

एषा श्रुतिश्चापि पुरातनी किल गायन्ति यां वेदविदो महर्षयः कृत्वा च यस्या मतमुत्तमायाः स्वर्गं व्रजन्ति त्वतिपापिनो ऽपि

ఇది పురాతన శ్రుతి అని కూడా చెప్పబడుతుంది; వేదవిదులైన మహర్షులు దీనిని గానంచేస్తారు. ఆ పరమ విధానాన్ని అనుసరించి ఆచరించినవారు, అత్యంత పాపభారంతో ఉన్నవారైనా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.

Verse 92

गां ब्राह्मणं वृद्धमथाप्तवाक्यं बालं स्वबन्धुं ललनामदुष्टाम् कृतापराधा अपि नैव वध्या आचार्यमुख्या गुरवस्तथैव

ఆవు, బ్రాహ్మణుడు, వృద్ధుడు, విశ్వసనీయ వాక్యమున్నవాడు, బాలుడు, స్వబంధువు, మరియు నిర్దోషిణి స్త్రీ—ఇవారు అపరాధం చేసినా వధించరాదు. అలాగే ఆచార్యులలో ప్రధానులు మరియు స్వగురువులు కూడా వధయోగ్యులు కారు.

Verse 93

एवं जानन् धर्ममग्र्यं सुरेन्द्रा नाहं हन्यां भातरं मातुलेयम् यदा दैत्यो निर्गामिष्यद् गुहान्तः तदा शक्त्या घातायिष्यामि शत्रुम्

ఇలా శ్రేష్ఠ ధర్మాన్ని తెలిసికొని, ఓ సురేంద్రా, నేను నా సోదరుణ్ని మరియు మాతులేయుణ్ని (మామ కుమారుణ్ని) హతమార్చను. దైత్యుడు గుహలోనుండి బయటకు వచ్చినప్పుడు, నేను నా శక్తితో ఆ శత్రువును సంహరిస్తాను.

Verse 96

श्रुत्वा कुमारवचनं भगवान्महर्षे कृत्वा मतिं स्वहृदये गुहमाह शक्रः मत्तो भवान् न मतिमान् वदसे किमर्थं वाक्यं शृणुष्व हरिणा गदितं हि पूर्वम् वम्प्_32.94 नैकस्यार्थे बहून् हन्यादिति शास्त्रेषु निश्चयः एकं हन्याद् बहुभ्योर्ऽथे न पापी तेन जायते 32.95 एतच्छ्रुत्वा मया पूर्वं समयस्थेन चाग्निज निहतो नमुचिः पूर्वं सोदरो ऽपि ममानुजः

కుమారుని మాటలు విని శక్రుడు హృదయంలో ఆలోచించి మహర్షి గుహునితో ఇలా అన్నాడు—“నీవు నాకంటే బుద్ధిమంతుడవై ఉండి కూడా ఎందుకు ఇలా పలుకుతున్నావు? హరి పూర్వం చెప్పిన వాక్యాన్ని విను. శాస్త్రాలలో నిర్ణయం—ఒకరి కోసం అనేకులను హతమార్చకూడదు; కానీ అనేకుల హితార్థం ఒకరిని హతమార్చవచ్చు, దానివల్ల పాపం కలగదు. ఈ మాటను నేను ముందే విన్నాను; ఒప్పందాన్ని పాటిస్తూ, ఓ అగ్నిపుత్రా, నేను పూర్వం నముచిని సంహరించాను; అంతకుముందు నా స్వంత తమ్ముడైన సహోదరునినీ.”

Verse 97

तस्मात् बहूनामर्थाय सक्रोञ्चं महिषासुरम् घातयस्व पराक्रम्य शक्त्या पावकदत्तया

కాబట్టి అనేకుల హితార్థం, ఓ శక్రా, పరాక్రమించి పావకుడు (అగ్ని) ప్రసాదించిన శక్తి ఆయుధంతో మహిషాసురుణ్ని సంహరించు।

Verse 98

पुरन्दरवचः श्रुत्वा क्रोधादारक्तलोचनः कुमारः प्राह वचनं कम्पमानः शतक्रतुम्

పురందరుని మాటలు విని, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో ఉన్న కుమారుడు, వణుకుతున్న శతక్రతు (ఇంద్రుడు)ను ఉద్దేశించి మాట పలికాడు।

Verse 99

मूढ किं ते बलं बाह्वोः शारीरं चापि वृत्रहन् येनाधिक्षिपसे मां त्वं ध्रुवं न मतिमानसि

మూఢుడా! ఓ వృత్రహా, నీ భుజబలం ఏమిటి, నీ శారీరక శక్తి ఏమిటి, దానితో నన్ను సవాలు చేస్తున్నావు? నీవు నిశ్చయంగా బుద్ధిమంతుడు కావు।

Verse 100

तमुवाच सहस्राक्षस्त्वत्तो ऽहं बलवान् गुह तं गृहः प्राह एह्येहि युद्ध्यस्व बलवान् यदि

అప్పుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) అతనితో అన్నాడు—“ఓ గుహా, నేను నీకంటే బలవంతుడను.” గుహుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు—“అయితే రా రా; బలవంతుడవైతే యుద్ధం చేయి.”

Verse 101

शक्रः प्राहाथ बलवान् ज्ञायते कृत्तिकासुत प्रदक्षिणं शीघ्रतरं यः कुर्यात् क्रौञ्चमेव हि

శక్రుడు (ఇంద్రుడు) అన్నాడు—“హే కృత్తికాసుతా! దీనివల్ల బలవంతుడు ఎవరో తెలిసిపోతాడు; క్రౌంచాన్ని చుట్టూ ప్రదక్షిణను మరింత వేగంగా చేసేవాడే (శ్రేష్ఠుడు).”

Verse 102

श्रुत्वा तद्वचनं स्कन्दो मयूरं प्रोह्य वेगवान् प्रदक्षिणं पादचारी कर्त्तु तूर्णतरो ऽब्यगात्

ఆ మాటలు విని వేగవంతుడైన స్కందుడు మయూరంపై ఎక్కాడు; అయినా పాదచారిగా ఉండి ప్రదక్షిణ చేయుటకు మరింత త్వరగా బయలుదేరాడు.

Verse 103

शक्रो ऽवतीर्य नागेन्द्रात् पादेनाथ प्रदक्षिणम् कृत्वा तस्थौगुहो ऽभ्येत्य मूढङ्किं संस्थितो भवान्

శక్రుడు (ఇంద్రుడు) నాగేంద్రుని నుండి దిగివచ్చి పాదంతో ప్రదక్షిణ చేసి అక్కడే నిలిచాడు. గుహ సమీపించి అన్నాడు—“మూఢుడా! నీవెందుకు ఇక్కడ నిలిచివున్నావు?”

Verse 104

तमिन्द्रः प्राह कौटिल्यं मया पूर्वं प्रदक्षिणः कृतो ऽस्य न त्वया पूर्वं कुमारः शक्रमब्रवीत्

ఇంద్రుడు అతనితో అన్నాడు—“హే కౌటిల్యా! దీని ప్రదక్షిణను నేను ముందే చేశాను; నీవు కాదు.” అప్పుడు కుమారుడు (స్కందుడు) శక్రునితో పలికాడు.

Verse 105

मया पूर्वं मया पूर्वं विवदनतौ परस्परम् प्राप्योचतुर्महेशाय ब्रह्मणे माधवाय च

“నేనే ముందుగా, నేనే ముందుగా” అని ఇద్దరూ పరస్పరం వాదించుకున్నారు; తరువాత మహేశుని, బ్రహ్మను, మాధవుని (విష్ణువును) సమీపించి ఆ విషయాన్ని తెలియజేశారు.

Verse 106

अथोवाच हरिः स्कन्दं प्रष्टुमर्हसि पर्वतम् यो ऽयं वचक्ष्यति पूर्वं क्रौञ्चमभ्येत्य पावकिः पप्रच्छाद्रिमिदं केन कृतं पूर्वं प्रदक्षिणम्

అప్పుడు హరి స్కందునితో అన్నాడు— “పర్వతాన్ని ప్రశ్నించవలసినది. పూర్వం పావకి (అగ్ని) క్రౌంచుని సమీపించి ఆ పర్వతాన్ని అడిగాడు— ‘ఈ ప్రదక్షిణను మొదట ఎవరు చేశారు?’”

Verse 107

तन्माधववचः श्रुत्वा क्रौञ्चमभ्येत्य पावकिः पप्रच्छाद्रिमिदं केन कृतं पूर्वं प्रदक्षिणम्

మాధవుని మాటలు విని పావకి (అగ్ని) క్రౌంచుని సమీపించి ఆ పర్వతాన్ని అడిగాడు— ‘ఈ ప్రదక్షిణను పూర్వం ఎవరు చేశారు?’”

Verse 108

इत्येवमुक्तः क्रौञ्चस्तु प्राह पूर्वं महामतिः चकार गोत्रभित् पश्चात्त्वाया कृतमथो गुह

ఇలా అడిగినప్పుడు క్రౌంచుడు అన్నాడు— “పూర్వం ‘గోత్రభిత్’ ఇంద్రుడు దీనిని చేశాడు; తరువాత, ఓ గుహ (స్కందా), నీవు చేశావు।”

Verse 109

एवं ब्रुवन्तं क्रौञ्चं स क्रोधात्प्रस्फुरिताधरः बिभेद शक्त्या कौटिल्यो महिषेण समं तदा

క్రౌంచుడు ఇలా చెప్పుతుండగా కౌటిల్యుడు కోపంతో పెదవి కంపిస్తూ శక్తితో అతనిని, అతని మహిషవాహనంతో సహా, చీల్చివేశాడు.

Verse 111

तस्मिन्हते ऽथ तनये बलवान् सुनाभो वेगेन भूमिधरपार्थिवस्तथागात् ब्रह्मेन्द्ररुद्रश्विवसुप्रधाना जग्मुर्दिवं महिषमीक्ष्य हतं गुहेन // वम्प्_32.110 स्वमातुलं बीक्ष्य बली कुमारः शक्तिं समुत्पाट्य निहन्तुकामः निवारितश्चक्रधरेण वेगादालिङ्ग्य दोर्भ्या गुरुरित्युदीर्य

ఆ కుమారుడు హతుడైనప్పుడు బలవంతుడైన సునాభ వేగంగా—పర్వతధారులలో రాజువలె—అక్కడికి వచ్చాడు. గుహ (స్కంద) చేత మహిషం హతమైనదాన్ని చూసి బ్రహ్మ, ఇంద్ర, రుద్ర, అశ్వినులు, వసువులలో ప్రధానులు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు. అప్పుడు యువ బలి తన మేనమామను చూసి చంపాలనే కోరికతో శక్తిని పెకలించాడు; కాని చక్రధారి వెంటనే అతన్ని ఆపి, రెండు భుజాలతో ఆలింగనం చేసి— “ఇతడే నీ గురువు” అని పలికాడు.

Verse 112

सुनाभमभ्येत्य हिमाचलस्तु प्रगृह्य हस्ते ऽन्यत एव नीतवान् हरिः कुमारं सशिखण्डिनं नयद्वेगाद्दिवं पन्नगशत्रुपत्रः

సునాభుని సమీపించి హిమాచలుడు అతని చేతిని పట్టుకొని అతన్ని మరొక చోటికి తీసుకెళ్లాడు. సర్పశత్రువు, గరుడధ్వజధారి హరి శిఖాధారుడైన యువకుణ్ని వేగంగా స్వర్గానికి తీసుకెళ్లాడు.

Verse 113

ततो गुहः प्राह हरिं सुरेशं मोहेन नष्टो भगवन् विवेकः भ्राता मया मातुलजो निरस्तस्तस्मात् करिष्ये स्वशरीरशोषम्

అప్పుడు గుహ దేవేశుడైన హరితో అన్నాడు— “భగవన్, మోహం వల్ల నా వివేకం నశించింది. మేనమామ కుమారుడైన నా సోదరుణ్ని నేను త్రోసివేశాను. అందుకే నేను నా శరీరాన్ని క్షీణింపజేసే తపస్సు చేస్తాను.”

Verse 114

तं प्राह विष्णुर्व्रज तीर्थवर्थं पृथूदकं पापतरोः कुठारम् स्नात्वौघवत्यां हरमीक्ष्य भक्त्या भविष्यसे सूर्यसमप्रभावः

విష్ణువు అతనితో అన్నాడు— “పాపవృక్షాన్ని నరికే గొడ్డలిలాంటి శ్రేష్ఠ తీర్థం పృథూదకానికి వెళ్లు. ఓఘవతీ నదిలో స్నానం చేసి, భక్తితో హరుని దర్శించి, నీవు సూర్యసమాన ప్రభావంతో ప్రకాశిస్తావు.”

Verse 115

इत्येवमुक्तो हरिणा कुमारस्त्वभ्येत्य तीर्थं प्रसमीक्ष्य शंभुम् स्नात्वार्च्य देवान् स रविप्रकाशो जगाम शैलं सदनं हरस्य

హరి ఇలా ఉపదేశించగా ఆ యువకుడు తీర్థానికి వెళ్లి శంభువును యథావిధిగా దర్శించాడు. స్నానం చేసి దేవతలను ఆరాధించి, సూర్యప్రకాశంలా ప్రకాశిస్తూ హరుని నివాసమైన పర్వతానికి వెళ్లాడు.

Verse 116

सुचक्रनेत्रो ऽपि महाश्रमे तपश्चचार शैले पवनाशनस्तु आराधयानो वृषभध्वजं तदा हरो ऽस्य तुष्टो वरदो बभूव

సుచక్రనేత్రుడు కూడా మహాశ్రమంలో పర్వతంపై తపస్సు చేశాడు, వాయువే ఆహారంగా జీవించాడు. వృషభధ్వజధారిని ఆరాధిస్తూ ఉండగా హరుడు సంతోషించి వరదాతగా అయ్యాడు.

Verse 117

देवात् स वव्रे वरमायुधार्थे चक्रं तथा वै रिपुबाहुषण्डम् छिन्द्याद्यथा त्वप्रतिमं करेण बाणस्य तन्मे भगवान् ददातु

అతడు దేవుని వద్ద ఆయుధార్థంగా వరం కోరెను—నీ అప్రమేయమైన చేతితో బాణుని శత్రువుల భుజసమూహం ఛేదింపబడునట్లు ఒక చక్రం. ఆ వరాన్ని భగవంతుడు నాకు దయచేయుగాక.

Verse 118

तमाह शंभुर्व्रज दत्तमेतद् वरं हि चक्रस्य तवायुधास्य बाणस्य तद्बाहुबलं प्रवृद्धं संछेत्स्यते नात्र विचारणास्ति

శంభువు అతనితో అన్నాడు—“వెళ్ళు; నీ ఆయుధమైన చక్రానికి సంబంధించిన ఈ వరం మంజూరైంది. బాణుని భుజబలం ఎంతో పెరిగినదైనా ఛేదింపబడును; ఇందులో సందేహం లేదు.”

Verse 119

वरे प्रदत्ते त्रिपुरान्तकेन गणेश्वरः स्कन्दमुपाजगाम निपत्य पादौ प्रतिवन्द्य हृष्टो निवेदयामास हरप्रसादम्

త్రిపురాంతకుడు (శివుడు) వరం ప్రసాదించిన తరువాత గణాధిపతి (గణేశుడు) స్కందుని సమీపించాడు. ఆనందంతో పాదాలపై పడి, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి, హరుని (శివుని) ప్రసాదాన్ని నివేదించాడు.

Verse 120

एवं तवोक्तं महिषासुरस्य वधं त्रिनेत्रात्मजशक्तिभेदात् क्रौञ्चस्य मृत्युः शरणागतार्थं पापापहं पुण्यविवर्धनं च

ఇట్లు నీకు ప్రకటించబడింది—త్రినేత్రుని కుమారుడు (స్కందుడు) ఆయుధభేదశక్తి ద్వారా మహిషాసుర వధ; అలాగే శరణాగతుని హితార్థం క్రౌంచుని మృతి—ఇవి పాపనాశకాలు, పుణ్యవర్ధకాలు.