Adhyaya 1

Verse 1

अयोध्यामाहात्म्यं प्रारभ्यते । जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनंदनो व्यासः । यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत्पिबति

ఇప్పుడు అయోధ్యా-మాహాత్మ్యం ప్రారంభమగుచున్నది। పరాశరసుతుడు, సత్యవతీహృదయానందుడు వ్యాసమహర్షికి జయము; ఆయన ముఖకమలమునుండి ప్రవహించే వాఙ్మయామృతమును జగత్తు పానము చేయుచున్నది।

Verse 2

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्

నారాయణునకు నమస్కరించి, నరోత్తముడైన నరునకును, దేవి సరస్వతీకును వందనం చేసి, అనంతరం ‘జయము’ అని ఉద్ఘోషించవలెను।

Verse 3

व्यास उवाच । हिमवद्वासिनः सर्वे मुनयो वेदपारगाः । त्रिकालज्ञा महात्मानो नैमिषारण्यवासिनः

వ్యాసుడు పలికెను—హిమవంతమున నివసించు ఆ మునులందరు వేదపారగులు, త్రికాలజ్ఞులు, మహాత్ములు; వారు నైమిషారణ్యవాసులై యుండిరి।

Verse 4

येऽर्बुदारण्यनिरता दण्डकारण्यवासिनः । महेन्द्राद्रिरता ये वै ये च विन्ध्यनिवासिनः

అర్బుదారణ్యమున నిమగ్నులైనవారు, దండకారణ్యవాసులు, మహేంద్రపర్వతమున రమించువారు, మరియు వింధ్యపర్వతనివాసులు—(అందరూ అక్కడ ఉన్నారు)।

Verse 5

जंबूवनरता ये च ये गोदावरिवासिनः । वाराणसीश्रिता ये च मथुरावासिनस्तथा

మరియు జంబూవనమున రమించువారు, గోదావరీ తీరనివాసులు, వారాణసీని ఆశ్రయించినవారు, అలాగే మథురానివాసులు—(అందరూ అక్కడే ఉన్నారు)।

Verse 6

उज्जयिन्यां रता ये च प्रथमाश्रमवासिनः । द्वारावतीश्रिता ये च बदर्य्याश्रयिणस्तथा

ఉజ్జయినీలో భక్తితో రతులైనవారు, ప్రథమ ఆశ్రమంలో నివసించువారు, ద్వారావతీ శరణు పొందినవారు, అలాగే బదరీలో ఆశ్రయించినవారు—అందరూ అక్కడ సమవేతులయ్యారు.

Verse 7

मायापुरीश्रिता ये च ये च कान्तीनिवासिनः । एते चान्ये च मुनयः सशिष्या बहवोऽमलाः

మాయాపురీని ఆశ్రయించినవారు, అలాగే కాంతీలో నివసించువారు—వీరు మరియు ఇతర అనేక నిర్మల మునులు శిష్యులతో కూడ అక్కడ ఉన్నారు.

Verse 8

कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने च रामस्य क्षितीशस्य महात्मनः । समागताः समाहूताः सर्वे ते मुनयोऽमलाः

మహాక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో ద్వాదశవర్ష సత్రయాగం జరుగుచుండగా, మహాత్ముడైన భూపతి రాజా రాముని రాజ్యంలో—ఆహ్వానింపబడి ఆ నిర్మల మునులందరూ అక్కడ సమాగమించారు.

Verse 9

सर्वे ते शुद्धमनसो वेदवेदांगपारगाः । तत्र स्नात्वा यथान्यायं कृत्वा कर्म जपादिकम्

వారందరూ శుద్ధమనస్సు కలవారు, వేదవేదాంగాలలో పారంగతులు. అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం చేసి జపములు మొదలైన కర్మలను ఆచరించారు.

Verse 10

भारद्वाजं पुरस्कृत्य वेदवेदांगपारगम् । आसनेषु विचित्रेषु बृष्यादिषु ह्यनुक्रमात्

వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడైన భారద్వాజుని అగ్రస్థానంలో ఉంచి, వారు క్రమంగా వివిధ శోభన ఆసనాలపై—గద్దెలు మొదలైనవాటిపై—ఆసీనులయ్యారు.

Verse 11

उपविष्टाः कथाश्चक्रुर्नानातीर्थाश्रितास्तदा । कर्मांतरेषु सत्रस्य सुखासीनाः परस्परम्

అప్పుడు నానాతీర్థాశ్రితులైన వారు సత్రయాగ కర్మాంతరాలలో సుఖాసీనులై పరస్పరం కథలను చర్చించిరి।

Verse 12

कथांतेषु ततस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । आजगाम महातेजास्तत्र सूतो महामतिः

ఆ భావితాత్మ మునుల కథలు ముగియగానే అక్కడికి మహాతేజస్సు, మహామతి గల సూతుడు వచ్చెను.

Verse 13

व्यासशिष्यः पुराणज्ञो समः हर्षणसंज्ञकः । तान्प्रणम्य यथान्यायं मुनीनुपविवेश सः । उपविष्टो यथान्यायं मुनीनां वचनेन सः

అతడు వ్యాసశిష్యుడు, పురాణజ్ఞుడు, సమభావుడు, ‘హర్షణ’ అనే పేరుగలవాడు. మునులను యథావిధిగా నమస్కరించి వారి సమీపంలో కూర్చుండెను; మునుల వచనానుసారం యథోచితంగా ఆసీనుడయ్యెను.

Verse 14

व्यासशिष्यं मुनिवरं सूतं वै रोमहर्षणम् । तं पप्रच्छुर्मुनिवरा भारद्वाजादयोऽमलाः

వ్యాసశిష్యుడైన మునివరుడు, సూతుడు రోమహర్షణుని నిర్మల మునివరులు భారద్వాజాదులు ప్రశ్నించిరి.

Verse 15

ऋषय ऊचुः । त्वत्तः श्रुता महाभाग नानातीर्थाश्रिताः कथाः । सरहस्यानि सर्वाणि पुराणानि महामते

ఋషులు పలికిరి—హే మహాభాగ! మీ నుండి మేము నానాతీర్థసంబంధ కథలను విన్నాము; హే మహామతే! రహస్యాలతో కూడిన సమస్త పురాణములనూ విన్నాము.

Verse 16

सांप्रतं श्रोतुमिच्छामः सरहस्यं सनातनम् । अयोध्याया महापुर्या महिमानं गुणोज्ज्वलम्

ఇప్పుడు మేము రహస్యసహితమైన సనాతన ఉపదేశాన్ని వినదలిచాము—మహాపురి అయోధ్య యొక్క గుణోజ్జ్వలమైన, దివ్య మహిమను।

Verse 17

कीदृशी सा सदा मेध्याऽयोध्या विष्णुप्रियापुरी । आद्या सा गीयते वेदे पुरीणां मुक्तिदायिका

ఆ అయోధ్య ఏ విధమైనది—ఎల్లప్పుడూ పవిత్రమైన, విష్ణుప్రియ నగరి? వేదాలలో ఆమె ఆద్యపురిగా కీర్తింపబడింది; నగరాలలో మోక్షదాయిని।

Verse 18

संस्थानं कीदृशं तस्यास्तस्यां के च महीभुजः । कानि तीर्थानि पुण्यानि माहात्म्यं तेषु कीदृशम्

ఆమె నగర నిర్మాణం, రూపం ఏ విధంగా ఉంది? ఆ నగరంలో ఎవరు రాజులు? అక్కడ ఏ ఏ పుణ్యతీర్థాలు ఉన్నాయి, వాటి మహాత్మ్యం ఏ విధంగా ఉంది?

Verse 19

अयोध्यासेवनान्नृणां फलं स्यात्सूत कीदृशम् । किं चरित्रं सूत तस्याः का नद्यः के च संगमाः

హే సూతా, అయోధ్యను సేవించి దర్శించుటవలన మనుష్యులకు ఏ ఫలం కలుగుతుంది? ఆమె చరిత్ర ఏమిటి, అక్కడ ఏ నదులు, ఏ సంగమాలు ఉన్నాయి?

Verse 20

तत्र स्नानेन किं पुण्यं दानेन च महामते । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामस्त्वत्तः सूत गुणाधिक

హే మహామతీ, అక్కడ స్నానం చేయుటవలన, దానం చేయుటవలన ఎంత పుణ్యం కలుగుతుంది? హే గుణాధిక సూతా, అది అంతా మీ నుండి వినదలిచాము।

Verse 21

एतत्सर्वं क्रमेणैव तथ्यं त्वं वेत्थ सांप्रतम् । अयोध्याया महापुर्य्या माहात्म्यं वक्तुमर्हसि

నీవు ఈ సమస్త విషయాలను క్రమంగా, యథార్థంగా తెలిసికొన్నావు; కనుక అయోధ్య మహాపురి మహాత్మ్యాన్ని చెప్పుట నీకు యోగ్యం.

Verse 22

सूत उवाच । व्यासप्रसादाज्जानामि पुराणानि तपोधनाः । सेतिहासानि सर्वाणि सरहस्यानि तत्त्वतः

సూతుడు పలికెను—హే తపోధనులారా! వ్యాసప్రసాదముచేత నేను పురాణములు, సమస్త ఇతిహాసములు వాటి రహస్యములతో కూడ తత్త్వంగా తెలిసికొనుచున్నాను.

Verse 23

तं प्रणम्य प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भवदग्रतः । अयोध्याया महापुर्या यथावत्सरहस्यकम्

ఆయనను (వ్యాసుని) నమస్కరించి, మీ సమక్షంలో అయోధ్య మహాపురి మహాత్మ్యాన్ని యథావిధిగా రహస్యసహితంగా ప్రవచించెదను.

Verse 24

विद्यावन्तं विपुलमतिदं वेदवेदांगवेद्यं श्रेष्ठं शान्तं शमितविषयं शुद्धतेजोविशालम् । वेदव्यासं सततविनतं विश्ववेद्यैकयोनिं पाराशर्य्यं परमपुरुषं सर्वदाऽहं नमामि

విద్యాసంపన్నుడు, విస్తారమైన మేధస్సు గలవాడు, వేద-వేదాంగములచే జ్ఞేయుడు, శ్రేష్ఠుడు, శాంతుడు, ఇంద్రియనిగ్రహము కలవాడు, శుద్ధమైన విశాల తేజస్సు గలవాడు; సదా వినయశీలుడు, జగత్తు జ్ఞేయమగుటకు ఏకయోని అయిన పారాశర్య వేదవ్యాసుడు—ఆ పరమపురుషునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.

Verse 25

ॐ नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे । यस्य प्रसादाज्जानामि ह्ययोध्यामहिमामहम्

ॐ—అమిత తేజస్సు గల ఆ భగవాన్ వ్యాసునికి నమస్కారం; ఆయన కృపచేతనే నేను అయోధ్య మహిమను తెలిసికొనుచున్నాను.

Verse 26

शृण्वन्तु मुनयः सर्वे सावधानाः सशिष्यकाः । माहात्म्यं कथयिष्यामि अयोध्याया महोदयम्

సర్వ మునులు శిష్యులతో కూడి జాగ్రత్తగా వినండి. ఇప్పుడు నేను అయోధ్య యొక్క మంగళకరమైన, ఉద్ధారకమైన మహాత్మ్యాన్ని వివరిస్తాను।

Verse 27

उदीरितमगस्त्याय स्कन्देनाश्रावि नारदात् । अगस्त्येन पुरा प्रोक्तं कृष्णद्वैपायनाय तत्

నారదుని నుండి విని స్కందుడు దీనిని అగస్త్యునికి ప్రకటించాడు. పూర్వకాలంలో అగస్త్యుడు అదే విషయాన్ని కృష్ణద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) కు చెప్పాడు।

Verse 28

कृष्णद्वैपायनाच्चैतन्मया प्राप्तं तपोधनाः । तदहं वच्मि युष्मभ्यं श्रोतुकामेभ्य आदरात्

హే తపోధనులారా! ఇది నాకు కృష్ణద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) నుండి లభించింది. కనుక వినదలచిన మీకు నేను భక్తి-గౌరవాలతో చెప్పుచున్నాను।

Verse 29

नमामि परमात्मानं रामं राजीवलोचनम् । अतसीकुसुमश्यामं रावणांतकमव्ययम्

నేను పరమాత్ముడైన రామునికి నమస్కరిస్తాను—పద్మనేత్రుడు, అతసీ పుష్పంలా శ్యామవర్ణుడు, రావణాంతకుడు, అవ్యయుడు।

Verse 30

अयोध्या सा परा मेध्या पुरी दुष्कृतिदुर्ल्लभा । कस्य सेव्या च नाऽयोध्या यस्यां साक्षाद्धरिः स्वयम्

ఆ అయోధ్య పరమ పవిత్రమైన, పరమ మేధ్యమైన నగరం; దుష్కర్మభారితులకు అది దుర్లభం. ఎక్కడ సాక్షాత్తు హరి స్వయంగా విరాజిల్లుచున్నాడో, ఆ అయోధ్య ఎవరికీ సేవనీయము కాకపోదు?

Verse 31

सरयूतीरमासाद्य दिव्या परमशोभना । अमरावतीनिभा प्रायः श्रिता बहुतपोधनैः

సరయూ తీరాన్ని చేరగానే ఆ నగరం దివ్యమై పరమశోభతో ప్రకాశిస్తుంది; అది ప్రాయంగా అమరావతిని పోలి, అనేక తపోధన మహర్షుల ఆశ్రయంతో నిండివుంటుంది.

Verse 32

हस्त्यश्वरथपत्त्याढ्या संपदुच्चा च संस्थिता । प्राकाराढ्यप्रतोलीभिस्तोरणैः कांचनप्रभैः

ఆమె హస్తి, అశ్వ, రథ, పత్తి (పాదసేన)లతో సమృద్ధిగా ఉండి, ఉన్నత సంపదలో స్థిరంగా నిలిచింది; బలమైన ప్రాకారాలు, మహా ప్రతోళి ద్వారాలు, స్వర్ణప్రభ తోరణాలతో అలంకృతమైంది.

Verse 33

सानूपवेषैः सर्वत्र सुविभक्तचतुष्टया । अनेकभूमिप्रासादा बहुभित्तिसुविक्रिया

అది ఎక్కడికక్కడ తగిన నివాస-విన్యాసాలతో శోభించి, నాలుగు విభాగాలుగా సువ్యవస్థితమై ఉంది; అనేక అంతస్తుల ప్రాసాదాలు, అనేక గోడల సూక్ష్మ శిల్పకళతో నిర్మిత భవనాలతో సమృద్ధిగా ఉంది.

Verse 34

पद्मोत्फुल्लशुभोदाभिर्वापीभिरुपशोभिता । देवतायतनैर्दिव्यैर्वेदघोषैश्च मण्डिता

శుభజలాలతో నిండిన, పద్మాలు వికసించిన వాపీలు (చెరువులు) ఆమెను మరింత శోభింపజేస్తాయి; దివ్య దేవతాలయాలతో అలంకృతమై, వేదఘోష ధ్వనులతో మణ్డితమై ఉంది.

Verse 35

वीणावेणुमृदंगादिशब्दैरुत्कृष्टतां गता । शालैस्तालैर्नालिकेरैः पनसामलकैस्तथा

వీణ, వేణు, మృదంగాది వాద్యాల మధుర ధ్వనులతో ఆమె మహోన్నతిని పొందింది; అలాగే శాల, తాళ, నారికేళ, పనస, ఆమలక వృక్షాలతో కూడా శోభిల్లుతుంది.

Verse 36

तथैवाम्रकपित्थाद्यैरशोकैरुपशोभिता । आरामैर्विविधैर्युक्ता सर्वर्तुफलपादपैः

అదేవిధంగా ఆ పురి మామిడి, కపిత్థము మొదలైన వృక్షాలతోను, అశోక వృక్షాలతోను సుందరంగా వెలుగొందుతుంది. నానావిధ ఉద్యానాలతో యుక్తమై, ప్రతి ఋతువులో ఫలమిచ్చే వృక్షాలతో నిండివుంది।

Verse 37

मालतीजातिबकुलपाटलीनागचंपकैः । करवीरैः कर्णिकारैः केतकीभिरलंकृता

ఆ పురి మాలతి, జాతి, బకుల, పాటలి, నాగచంపక పుష్పాలతోను, అలాగే కరవీర, కర్ణికార, కేతకీ పువ్వులతోను అలంకృతమై ఉంది।

Verse 38

निम्बजंवीरकदलीमातुलिंगमहाफलैः । लसच्चंदनगंधाढ्यैर्नागरैरुपशोभिता

ఆ పురి వేప, జంబీరము/జామున, అరటి, మాతులింగము (పెద్ద నిమ్మ) మరియు మహాఫల వృక్షాలతో సుందరంగా ఉంది; మెరిసే చందన సువాసనతో నిండిన నాగర వృక్షాలతో మరింత శోభిస్తుంది।

Verse 39

देवतुल्यप्रभायुक्तैर्नृपपुत्रैश्च संयुता । सुरूपाभिर्वरस्त्रीभिर्देवस्त्रीभिरिवावृता

ఆ పురి దేవతుల సమానమైన కాంతి గల రాజకుమారులతో నిండివుంది; అలాగే సురూపమైన ఉత్తమ స్త్రీలచే—దేవస్త్రీలచే చుట్టుముట్టబడినట్లుగా—ఆవరించబడి ఉంది।

Verse 40

श्रेष्ठैः सत्कविभिर्युक्ता बृहस्पतिसमैर्द्विजैः । वणिग्जनैस्तथा पौरैः कल्पवृक्षैरिवावृता

ఆ పురి శ్రేష్ఠమైన సత్కవులతో యుక్తమై, బృహస్పతి సమానమైన ద్విజులతో సమృద్ధిగా ఉంది; అలాగే వణికులు, పౌరులతో—కల్పవృక్షాలతో చుట్టబడినట్లుగా—ఆవరించబడి ఉంది।

Verse 41

अश्वैरुच्चैःश्रवस्तुल्यैर्दंतिभिर्दिग्गजैरिव । इति नानाविधैर्भावैरुपेतेन्द्रपुरी समा

ఉచ్చైఃశ్రవసు సమానమైన అశ్వాలతోను, దిక్పాల గజాలవంటి గజాలతోను, నానావిధ గుణవైభవాలతో సంపన్నమైన ఆ నగరం ఇంద్రపురితో సమానంగా ఉండెను।

Verse 42

यस्यां जाता महीपालाः सूर्यवंशसमुद्भवाः । इक्ष्वाकुप्रमुखाः सर्वे प्रजापालनतत्पराः

ఆ నగరంలో సూర్యవంశసంభవులైన, ఇక్ష్వాకు మొదలైన భూపాలక రాజులు జన్మించారు; వారు అందరూ ప్రజాపాలన, లోకహితంలో నిత్యనిబద్ధులై ఉండిరి।

Verse 43

यस्यास्तीरे पुण्यतोया कूजद्भृंगविहंगमा । सरयूर्नाम तटिनी मानसप्रभवोल्लसा

దాని తీరమున పుణ్యజలములు గల సరయూ నది ప్రవహించుచున్నది; అక్కడ తేనెటీగల మ్రోగుడు, పక్షుల కూయుడు వినిపించును; మానసరోవరమునుంచి ఉద్భవించిందని ప్రసిద్ధి పొందిన ఆ తటిని ప్రకాశించుచున్నది।

Verse 44

धर्मद्रवपरीता सा घर्घरोत्तमसंगमा । मुनीश्वराश्रिततटा जागर्ति जगदुच्छ्रिता

ఆ నది ధర్మరస ప్రవాహంతో పరిపూర్ణమై, ఉత్తమ ఘర్ఘరాతో సంగమించుచున్నది; మహర్షులు ఆశ్రయించే తీరములు గలది—జగత్తును ధారించుచు సదా జాగరూకగా నిలుచున్నది।

Verse 45

दक्षिणाच्चरणांगुष्ठान्निःसृता जाह्नवी हरेः । वामांगुष्ठान्मुनिवराः सरयूर्निर्गता शुभा

హరి యొక్క కుడి పాదాంగుష్ఠమునుండి జాహ్నవి (గంగా) ప్రవహించింది; ఓ మునివరులారా, ఆయన ఎడమ పాదాంగుష్ఠమునుండి శుభమైన సరయూ ఉద్భవించింది।

Verse 46

तस्मादिमे पुण्यतमे नद्यौ देवनमस्कृते । एतयोः स्नानमात्रेण ब्रह्महत्यां व्यपोहति

అందుచేత, దేవతలచే నమస్కరింపబడిన మహాత్మా, ఈ రెండు నదులు పరమ పుణ్యమయమైనవి; వీటిలో కేవలం స్నానం చేయుటచేత బ్రహ్మహత్యాపాపమును కూడ తొలగించును।

Verse 47

तामयोध्यामथ प्राप्तोऽगस्त्यः कुम्भोद्भवो मुनिः । यात्रार्थं तीर्थमाहात्म्यं ज्ञात्वा स्कन्दप्रसादतः

అనంతరం కుంభోద్భవ ముని అగస్త్యుడు ఆ అయోధ్యకు చేరెను; స్కందప్రసాదముచేత యాత్రార్థంగా అక్కడి తీర్థమాహాత్మ్యమును తెలిసికొనెను।

Verse 48

आगत्य तु इतः सोऽपि कृऽत्वा यात्रां क्रमेण च । यथोक्तेन विधानेन स्नात्वा संतर्प्य तान्पितॄन्

అక్కడికి వచ్చి ఆయన కూడా క్రమంగా యాత్రను నిర్వహించెను; శాస్త్రోక్త విధానమున స్నానమాచరించి పితృదేవతలను తర్పణములతో సంతృప్తిపరచెను।

Verse 49

पूजयित्वा यथान्यायं देवताः सकला अपि । सर्वाण्यपि च तीर्थानि नमस्कृत्य यथाविधि

ఆయన యథాన్యాయంగా సమస్త దేవతలను పూజించెను; అలాగే యథావిధిగా అన్ని తీర్థాలకు నమస్కరించెను।

Verse 50

कृतकृत्योर्ज्जितानन्दस्तीर्थमाहात्म्यदर्शनात् । अभूदगस्त्यो रूपेण पुलकां चितविग्रहः

తీర్థమాహాత్మ్య దర్శనముచేత అగస్త్యుడు కృతకృత్యుడై పరమానందమును పొందెను; అతని దేహమంతటా రోమాంచము వ్యక్తమైంది।

Verse 51

स त्रिरात्रं स्थितस्तत्र यात्रां कृत्वा यथाविधि । स्तुवन्नयोध्यामाहात्म्यं प्रतस्थे मुनिसत्तमः

ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు అక్కడ మూడు రాత్రులు నివసించి, విధివిధానంగా యాత్రను నిర్వహించి, అయోధ్యా మహాత్మ్యాన్ని స్తుతిస్తూ బయలుదేరెను।

Verse 52

तमायांतं विलोक्याशु बहुलानन्दसुन्दरम् । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पप्रच्छानंदकारणम्

అతడు అపార ఆనందంతో ప్రకాశిస్తూ సుందరంగా వస్తున్నాడని చూసి, కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసుడు వెంటనే ఆ ఆనందకారణాన్ని అడిగెను।

Verse 53

व्यास उवाच । कुतः समागतो ब्रह्मन्सांप्रतं मुनिसत्तमः । परमानंदसंदोहः समभूत्सांप्रतं तव

వ్యాసుడు పలికెను—ఓ బ్రహ్మన్, మునిశ్రేష్ఠా! నీవు ఇప్పుడే ఎక్కడి నుండి వచ్చితివి? ఈ సమయంలో నీలో పరమానందపు మహాసమూహం ఎందుకు ఉద్భవించెను?

Verse 54

कस्मादानंदपोषोऽभूत्तव ब्रह्मन्वदस्व मे । ममापि भवदानंदात्प्रमोदो हृदि जायते

ఓ బ్రహ్మన్, నాకు చెప్పుము—నీ ఆనందం ఇలా ఎందుకు పెరిగెను? నీ ఆనందం వలన నా హృదయంలోనూ హర్షం జన్మించుచున్నది।

Verse 55

अगस्त्य उवाच । अहो महदथाश्चर्य्यं विस्मयो मुनिसत्तम । दृष्ट्वा प्रभावं मेऽद्याभूदयोध्यायास्तपोधन

అగస్త్యుడు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఇది మహా ఆశ్చర్యమే! ఓ తపోధనా, నేడు అయోధ్యా ప్రభావాన్ని చూచి నాలో విస్మయం కలిగెను।

Verse 56

तस्मादानंदसंदोहः समभून्मम सांप्रतम् । तच्छ्रुत्वागस्त्यवचनं व्यासः प्रोवाच तं मुनिम्

అందువల్ల ఈ క్షణమే నా హృదయంలో ఆనందసమూహం ఉప్పొంగింది. అగస్త్యుని వచనము విని వ్యాసుడు ఆ మునిని ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 57

व्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरात्सरहस्यकम् । अयोध्याया महापुर्या महिमानं गुणाधिकम्

వ్యాసుడు పలికెను—ఓ భగవన్! తత్త్వముతో, విస్తారంగా, అంతర్మర్మములతో కూడి, గుణాధిక్యముగల మహాపురి అయోధ్య మహిమను చెప్పుము.

Verse 58

कः क्रमस्तीर्थयात्रायाः कानि तीर्थानि को विधिः । कि फलं स्नानतस्तत्र दानस्य च महामुने । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तराद्वदतां वर

తీర్థయాత్రకు క్రమమేమి? ఏ ఏ తీర్థములు ఉన్నాయి, విధి ఏది? అక్కడ స్నానమునకు, దానమునకు ఫలమేమి, ఓ మహామునీ? వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, ఇవన్నీ విస్తారంగా వివరించుము.

Verse 59

अगस्त्य उवाच । अहो धन्यतमा बुद्धिस्तव जाता तपोधन । दृश्यते येन पृच्छा ते ह्ययोध्यामहिमाश्रिता

అగస్త్యుడు పలికెను—అహో! ఓ తపోధన, నీ బుద్ధి పరమ ధన్యమైనది; ఎందుకంటే నీ ప్రశ్న అయోధ్య మహిమపై ఆధారపడినదిగా కనబడుచున్నది.

Verse 60

अकारो ब्रह्म च प्रोक्तं यकारो विष्णुरुच्यते । धकारो रुद्ररूपश्च अयोध्यानाम राजते

‘అ’ బ్రహ్మగా ప్రకటించబడెను, ‘య’ విష్ణువని చెప్పబడెను, ‘ధ’ రుద్రస్వరూపము—ఇట్లు ‘అయోధ్య’ అనే నామము దివ్యంగా ప్రకాశించుచున్నది.

Verse 61

सर्वोपपातकैर्युक्तैर्ब्रह्महत्यादिपातकैः । नायोध्या शक्यते यस्मात्तामयोध्यां ततो विदुः

సర్వ ఉపపాతకములతో కూడి, బ్రహ్మహత్యాది మహాపాతకములతో భారపడినవారికైనా అయోధ్యను జయించుట గాని అధిగమించుట గాని సాధ్యం కాదు; అందుచేత ఆమె ‘అయోధ్యా’—అజేయ—అని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 62

विष्णोराद्या पुरी येयं क्षितिं न स्पृशति द्विज । विष्णोः सुदर्शने चक्रे स्थिता पुण्यकरी क्षितौ

హే ద్విజా! ఇది విష్ణువు యొక్క ఆద్య పురి; ఇది భూమిని స్పృశించదు. విష్ణువు సుదర్శన చక్రంపై స్థితమై, లోకానికి పుణ్యమును పుణ్యఫలమును ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 63

केन वर्णयितुं शक्यो महिमाऽस्यास्तपोधन । यत्र साक्षात्स्वयं देवो विष्णुर्वसति सादरः

హే తపోధనా! ఈ పురి మహిమను సమ్యకంగా ఎవరు వర్ణించగలరు? యక్కడ సాక్షాత్తుగా స్వయంగా దేవుడు విష్ణువు సాదరంగా నివసిస్తాడు।

Verse 64

सहस्रधारामारभ्य योजनं पूर्वतो दिशि । प्रतीचि दिशि तथैव योजनं समतोवधिः

సహస్రధార నుండి ప్రారంభించి తూర్పు దిశలో ఒక యోజన వరకు సీమ విస్తరిస్తుంది; అలాగే పడమర దిశలో కూడా ఒక యోజన వరకు సమాన పరిమితి ఉంది।

Verse 65

दक्षिणोत्तरभागे तु सरयूतमसावधिः । एतत्क्षेत्रस्य संस्थानं हरेरन्तर्गृहं स्थितम् । मत्स्याकृतिरियं विप्र पुरी विष्णोरुदीरिता

దక్షిణ, ఉత్తర భాగాలలో సరయూ మరియు తమసా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. ఈ క్షేత్ర నిర్మాణం హరి యొక్క అంతర్గృహంలా స్థితమై ఉంది. హే విప్రా! విష్ణువు యొక్క ఈ పురి మత్స్యాకారమని ప్రకటించబడింది।

Verse 66

पश्चिमे तस्य मूर्द्धा तु गोप्रतारासिता द्विज

హే ద్విజా! దాని పశ్చిమ భాగంలో దాని ‘శిరస్సు’ ఉంది; అది ‘గోప్రతారా’ అనే స్థలచిహ్నంతో గుర్తించబడింది.

Verse 67

पूर्वतः पृष्ठभागो हि दक्षिणोत्तरमध्यमः । तस्यां पुर्य्यां महाभाग नाम्ना विष्णुर्हरिः स्वयम् । पूर्वंदृष्टप्रभावोऽसौ प्राधान्येन वसत्यपि

తూర్పు వైపున దాని పృష్ఠభాగం ఉంది; మధ్యభాగం దక్షిణ-ఉత్తరాల మధ్యన ఉంటుంది. హే మహాభాగుడా! ఆ నగరంలో స్వయంగా హరి—విష్ణువు—‘విష్ణు’ అనే నామంతో నివసిస్తాడు. ప్రాచీనకాలం నుంచే దర్శితమైన మహిమగల ఆయన అక్కడ విశేష ప్రాధాన్యంతో విరాజిల్లుతాడు.

Verse 68

व्यास उवाच । भगवन्किं प्रभावोऽसौ योऽयं विष्णुहरिस्त्वया । कीर्तितो मुनिशार्दूल प्रसिद्धिं गतवान्कथम् । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण ममाग्रतः

వ్యాసుడు పలికెను—హే భగవన్! మీరు కీర్తించిన ఈ ‘విష్ణు-హరి’ యొక్క ప్రభావం ఏమిటి, హే మునిశార్దూలా? ఆయన ఎలా ప్రసిద్ధిని పొందెను? ఇవన్నీ నా ముందర విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 69

अगस्त्य उवाच । विष्णुशर्मेति विख्यातः पुराभूद्ब्राह्मणोत्तमः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञो धर्मकर्मसमाश्रितः

అగస్త్యుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో ‘విష్ణుశర్మ’ అని ప్రసిద్ధుడైన ఒక ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఉండెను. అతడు వేద-వేదాంగ తత్త్వజ్ఞుడు, ధర్మకర్మలలో స్థిరనిష్ఠుడు.

Verse 70

योगध्यानरतो नित्यं विष्णुभक्तिपरायणः । स कदाचित्तीर्थयात्रां कुर्वन्वैष्णवसत्तमः । अयोध्यामागतो विष्णुर्विष्णुःसाक्षाद्वसेदिति

అతడు నిత్యం యోగధ్యానంలో రమిస్తూ, విష్ణుభక్తికి పరాయణుడై ఉండెను. ఆ వైష్ణవసత్తముడు ఒకసారి తీర్థయాత్ర చేస్తూ అయోధ్యకు వచ్చెను—“ఇక్కడ సాక్షాత్తు విష్ణువు స్వయంగా నివసిస్తాడు” అని భావిస్తూ.

Verse 71

चिंतयन्मनसा वीरस्तपः कर्तुं समुद्यतः । स वै तत्र तपस्तेपे शाकमूलफलाशनः

మనసులో గాఢంగా చింతిస్తూ ఆ ధీరుడు తపస్సు చేయుటకు సిద్ధమయ్యాడు. అక్కడ శాకము, మూలము, ఫలములను ఆహారంగా తీసుకొని తపస్సు చేసెను.

Verse 72

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो ह्यतपत्स महातपाः । वार्षिके च निरालम्बो हेमन्ते च सरोवरे

గ్రీష్మంలో ఆ మహాతపస్వి పంచాగ్నుల మధ్య నిలిచి తపస్సు చేసెను. వర్షాకాలంలో ఆధారము లేక నిరాలంబుడై, హేమంతంలో సరస్సులో నివసించెను.

Verse 73

स्नात्वा यथोक्तविधिना कृत्वा विष्णोस्तथार्चनम् । वशीकृत्येन्द्रियग्रामं विशुद्धेनांतरात्मना

విధి ప్రకారం స్నానం చేసి, అలాగే విష్ణువును ఆరాధించి, శుద్ధ అంతరాత్మతో ఇంద్రియసమూహాన్ని వశపరచుకొన్నాడు.

Verse 74

मनो विष्णौ समावेश्य विधाय प्राणसंयमम् । ओंकारोच्चारणाद्धीमान्हृदि पद्मं विकासयन्

మనస్సును విష్ణువులో లీనముచేసి ప్రాణసంయమం చేసి, ఆ జ్ఞాని ఓంకారోచ్చారణతో హృదయపద్మాన్ని వికసింపజేసెను.

Verse 75

तन्मध्ये रविसोमाग्निमण्डलानि यथाविधि । कल्पयित्वा हरिं मूर्तं यस्मिन्देशे सनातनम्

ఆ హృదయపద్మమధ్యంలో విధిపూర్వకంగా రవి, సోమ, అగ్ని మండలాలను ధ్యానించి, ఆ పవిత్ర అంతర్దేశంలో సనాతన హరిని సాకారరూపంగా భావించెను.

Verse 76

पीतांबरधरं विष्णुं शंखचक्रगदाधरम् । तं च पुष्पैः समभ्यर्च्य मनस्तस्मिन्निवेश्य च

పీతాంబరధారి, శంఖ-చక్ర-గదాధారి అయిన విష్ణువును అతడు ధ్యానించాడు. పుష్పాలతో సమ్యకంగా అర్చించి, మనస్సును పూర్తిగా ఆయనలోనే నిలిపాడు.

Verse 77

ब्रह्मरूपं हरिं ध्यायञ्जपन्वै द्वादशाक्षरम् । वायुभक्षः स्थितस्तत्र विप्रस्त्रीन्वत्सरान्वसन्

బ్రహ్మస్వరూపుడైన హరిని ధ్యానిస్తూ, ద్వాదశాక్షర మంత్రాన్ని జపిస్తూ, ఆ బ్రాహ్మణుడు అక్కడ వాయుభక్షుడై మూడు సంవత్సరాలు నివసించాడు.

Verse 78

ततो द्विजवरो ध्यात्वा स्तुतिं चक्रे हरेरिमाम् । प्रणिपत्य जगन्नाथं चराचरगुरुं हरिम् । विष्णुशर्माथ तुष्टाव नारायणमतंद्रितः

అప్పుడు శ్రేష్ఠ ద్విజుడు ధ్యానించి హరికి ఈ స్తుతిని రచించాడు. జగన్నాథుడు, చరాచరగురువైన హరికి నమస్కరించి, విష్ణుశర్మ అలసట లేక నారాయణుని స్తుతించాడు.

Verse 79

विष्णुशर्म्मोवाच । प्रसीद भगवन्विष्णो प्रसीद पुरुषोत्तम । प्रसीद देवदेवेश प्रसीद कमलेक्षण

విష్ణుశర్మ అన్నాడు—ప్రసన్నుడవు, ఓ భగవాన్ విష్ణూ; ప్రసన్నుడవు, ఓ పురుషోత్తమా. ప్రసన్నుడవు, ఓ దేవదేవేశా; ప్రసన్నుడవు, ఓ కమలాక్షా.

Verse 80

जय कृष्ण जयाचिंत्य जय विष्णो जयाव्यय । जय यज्ञपते नाथ जय विष्णो पते विभो

జయము కృష్ణునికి, జయము అచింత్యునికి; జయము విష్ణువుకు, జయము అవ్యయునికి. జయము యజ్ఞపతే నాథా; జయము, ఓ ప్రభు విష్ణూ—ఓ సర్వవ్యాపి విభో.

Verse 81

जय पापहरानंत जय जन्मज्वरापह । नमः कमलनाभाय नमः कमलमालिने

పాపహర అనంతా, జయము; జన్మజ్వరాన్ని హరించువాడా, జయము. కమలనాభ ప్రభువుకు నమస్కారం; కమలమాలాధారికి నమస్కారం.

Verse 82

नमः सर्वेश भूतेश नमः कैटभसूदन । नमस्त्रैलोक्यनाथाय जगन्मूल जगत्पते

సర్వేశ్వరా, భూతేశ్వరా—నమస్కారం; కైటభసూదనా—నమస్కారం. త్రైలోక్యనాథా—నమస్కారం; జగన్మూలా, జగత్పతే—నమస్కారం.

Verse 83

नमो देवाधिदेवाय नमो नारायणाय वै । नमः कृष्णाय रामाय नमश्चक्रायुधाय च

దేవాధిదేవునికి నమస్కారం; నిజముగా నారాయణునికి నమస్కారం. కృష్ణునికి నమస్కారం, రామునికి నమస్కారం, చక్రాయుధునికీ నమస్కారం.

Verse 84

त्वं माता सर्वलोकानां त्वमेव जगतः पिता । भयार्त्तानां सुहृन्मित्रं त्वं पिता त्वं पितामहः

నీవే సమస్త లోకాల మాత; నీవే జగత్తుకు తండ్రి. భయంతో బాధపడువారికి నీవు హితైషి మిత్రుడు; నీవే తండ్రి, నీవే పితామహుడు.

Verse 85

त्वं हविस्त्वं वषट्कारस्त्वं प्रभुस्त्वं हुताशनः । करणं कारणं कर्त्ता त्वमेव परमेश्वरः

నీవే హవిస్సు, నీవే వషట్కారము; నీవే ప్రభువు, నీవే హుతాశనుడు (యజ్ఞాగ్ని). నీవే కరణము, కారణము, కర్త—నీవే పరమేశ్వరుడు.

Verse 86

शंखचक्रगदापाणे मां समुद्धर माधव

శంఖచక్రగదాధర మాధవా! నన్ను పైకి ఎత్తి ఈ సంసారసాగరము నుండి उद्धరించుము।

Verse 87

प्रसीद मंदरधर प्रसीद मधुसूदन । प्रसीद कमलाकान्त प्रसीद भुवनाधिप

మందరధరా, ప్రసన్నుడవు; మధుసూదనా, ప్రసన్నుడవు. కమలాకాంతా, ప్రసన్నుడవు; భువనాధిపా, ప్రసన్నుడవు.

Verse 88

अगस्त्य उवाच । इत्येवं स्तुवतस्तस्य मनोभक्त्या महात्मनः । आविर्बभूव विश्वात्मा विष्णुर्गरुडवाहनः

అగస్త్యుడు పలికెను—ఆ మహాత్ముడు హృదయభక్తితో ఇలా స్తుతించగా, విశ్వాత్ముడైన గరుడవాహన విష్ణువు అతని ముందర ప్రత్యక్షమయ్యెను।

Verse 89

शंखचक्रगदापाणिः पीतांबरधरोऽच्युतः । उवाच स प्रसन्नात्मा विष्णुशर्माणमव्ययः

శంఖచక్రగదాధరుడు, పీతాంబరధారి అచ్యుతుడు—అవ్యయుడైన విష్ణువు ప్రసన్నచిత్తంతో విష్ణుశర్మతో పలికెను।

Verse 90

श्रीभगवानुवाच । तुष्टोऽस्मि भवतो वत्स महता तपसाऽधुना । स्तोत्रेणानेन सुमते नष्टपापोऽसि सांप्रतम्

శ్రీభగవానుడు పలికెను—వత్సా, నీ మహత్తపస్సుతో నేను ఇప్పుడు సంతుష్టుడను. హే సుమతీ, ఈ స్తోత్రముచేత నీ పాపములు ఈ క్షణమే నశించెను।

Verse 91

वरं वरय विप्रेन्द्र वरदोऽहं तवाग्रतः । नाऽतप्ततपसा द्रष्टुं शक्यः केनाप्यहं द्विज

హే విప్రేంద్రా, వరం కోరుము; నీ ముందర నేను వరదాతను. హే ద్విజా, తపస్సు లేకుండా నన్నెవ్వరూ దర్శించలేరు.

Verse 92

विष्णुशर्म्मोवाच । कृतकृत्योऽस्मि देवेश सांप्रतं तव दर्शनात् । त्वद्भक्तिमचलामेकां मम देहि जगत्पते

విష్ణుశర్మ అన్నాడు— హే దేవేశా, ఇప్పుడే నీ దర్శనంతో నేను కృతకృత్యుడనయ్యాను. హే జగత్పతే, నాకు ఒక్కటే దయచేయి—నీపై అచల భక్తి.

Verse 93

श्रीभगवानुवाच । भक्तिरस्त्वचला मे वै वैष्णवी मुक्तिदायिनी । अत्रैवास्त्वचला मे वै जाह्नवी मुक्तिदायिनी

శ్రీభగవానుడు పలికెను— నా వైష్ణవీ భక్తి నీకు అచలంగా ఉండుగాక; అది ముక్తిదాయిని. అలాగే ఇక్కడే జాహ్నవీ (గంగా) కూడా అచలంగా ఉండుగాక—ముక్తిదాయిని.

Verse 94

इदं स्थानं महाभाग त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति

హే మహాభాగా, ఈ స్థలం నీ నామంతోనే ఖ్యాతిని పొందును.

Verse 95

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा देवदेवेशश्चक्रेणोत्खाय तत्स्थलम् । जलं प्रकटयामास गांगं पातालमंडलात्

అగస్త్యుడు అన్నాడు— ఇలా చెప్పి దేవదేవేశుడు చక్రంతో ఆ స్థలాన్ని త్రవ్వి, పాతాళమండలమునుండి గంగాజలాన్ని ప్రकटింపజేశాడు.

Verse 96

जलेन तेन भगवान्पवित्रेण दयांबुधिः । नीरजस्तु भूमितलं क्षणाच्चक्रे कृपावशात्

ఆ పవిత్ర జలంతో కరుణాసముద్రుడైన భగవంతుడు కృపావశమై క్షణమాత్రంలోనే భూమితలాన్ని నిర్మలముగా చేసెను।

Verse 97

चक्रतीर्थमिति ख्यातं ततः प्रभृति तद्द्विज । जातं त्रैलोक्यविख्यातमघौघध्वंसकृच्छुभम्

అప్పటినుంచి, ఓ ద్విజా, అది ‘చక్రతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది—త్రిలోకమంతటా విఖ్యాతం, శుభప్రదం, పాపప్రవాహనాశకరం।

Verse 98

तत्र स्नानेन दानेन विष्णुलोकं व्रजेन्नरः

అక్కడ స్నానం చేసి దానం చేయుటవలన మనిషి విష్ణులోకాన్ని పొందును।

Verse 99

ततः स भगवान्भूयो विष्णुशर्माणमच्युतः । कृपया परया युक्त उवाच द्विजवत्सलः

అనంతరం ద్విజవత్సలుడైన, పరమకృపాయుతుడైన భగవాన్ అచ్యుతుడు మళ్లీ విష్ణుశర్మతో పలికెను।

Verse 100

श्रीभगवानुवाच । त्वन्नामपूर्विका विप्र मन्मूर्तिरिह तिष्ठतु । विष्णुहरीति विख्याता भक्तानां मुक्तिदायिनी

శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఓ విప్రా, నీ నామాన్ని ముందుగా ధరించి నా మూర్తి ఇక్కడ నిలిచియుండుగాక. ‘విష్ణు-హరి’ అని విఖ్యాతమై ఇది భక్తులకు ముక్తిని ప్రసాదించును।

Verse 101

अगस्त्य उवाच । इति श्रुत्वा वचो विप्रो वासुदेवस्य बुद्धिमान् । स्वनामपूर्विकां मूर्तिं स्थापयामास चक्रिणः

అగస్త్యుడు పలికెను—వాసుదేవుని వచనములు విని ఆ బుద్ధిమంతుడైన బ్రాహ్మణుడు తన నామాన్ని ముందుపదంగా చేసి చక్రధారి భగవానుని మూర్తిని ప్రతిష్ఠించాడు।

Verse 102

ततः प्रभति विप्रेश शंखचक्रगदाधरः । पीतवासाश्चतुर्बाहुर्नाम्ना विष्णुहरिः स्थितः

అప్పటినుండి, ఓ విప్రశ్రేష్ఠా, శంఖ-చక్ర-గదాధారి, పీతాంబరధారి చతుర్భుజ ప్రభువు అక్కడ ‘విష్ణు-హరి’ అనే నామంతో స్థిరంగా నిలిచెను।

Verse 103

कार्तिके शुक्लपक्षस्य प्रारभ्य दशमी तिथिम् । पूर्णिमामवधिं कृत्वा यात्रा सांवत्सरी भवेत्

కార్తీక శుక్లపక్ష దశమి తిథి నుండి ప్రారంభించి పౌర్ణమి వరకు కొనసాగించే యాత్ర వార్షిక వ్రతయాత్రగా అవుతుంది।

Verse 104

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । बहुवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते

చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; వేల వేల సంవత్సరాలు స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 105

पितॄनुद्दिश्य यस्तत्र पिंडान्निर्वापयिष्यति । तृप्तास्तु पितरो यान्ति विष्णुलोकं न संशयः

అక్కడ పితృదేవతలను ఉద్దేశించి ఎవడు పిండప్రదానం చేస్తాడో, తృప్తులైన పితరులు విష్ణులోకానికి చేరుతారు—సందేహం లేదు।

Verse 106

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा विष्णुहरिं विभुम् । सर्वपापक्षयं प्राप्य नाकपृष्ठे महीयते

చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసి, సర్వవ్యాపి ప్రభువు విష్ణు-హరిని దర్శించినవాడు సమస్త పాపక్షయాన్ని పొందీ స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడును।

Verse 107

स्वशक्त्या तत्र दानानि दत्त्वा निष्कल्मषो नरः । विष्णुलोके वसेद्धीमान्यावदिन्द्राश्चतुर्दश

అక్కడ తన శక్తి మేరకు దానాలు ఇచ్చినవాడు కల్మషరహితుడగును; జ్ఞాని చతుర్దశ ఇంద్రుల కాలమంతా విష్ణులోకంలో నివసించును।

Verse 108

अन्यदापि नरस्तत्र चक्रतीथे जितेंद्रियः । दृष्ट्वा सकृद्धरिं देवं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ఇంకొక సమయంలోనైనా అక్కడ చక్రతీర్థంలో ఇంద్రియనిగ్రహం గలవాడు దేవ హరిని ఒక్కసారి దర్శించగానే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 109

इति सकलगुणाब्धिर्ध्येयमूर्तिश्चिदात्मा हरिरिह परमूर्त्या तस्थिवान्मुक्तिहेतोः । तमिह बहुलभक्त्या चक्रतीर्थाभिषेकी वसति सुकृतिमूर्त्तिर्योऽर्चयेद्विष्णुलोके

ఇట్లు సమస్త గుణాల సముద్రమైన, ధ్యానయోగ్య మూర్తియైన, చైతన్యాత్మస్వరూపుడైన హరి ఇక్కడ మోక్షహేతువుగా పరమమూర్తిగా నిలిచియున్నాడు. చక్రతీర్థస్నానం చేసి మహాభక్తితో ఇక్కడ ఆయనను ఆరాధించువాడు పుణ్యమూర్తిగా విష్ణులోకంలో నివసించును।