Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 57

Devanagari script

व्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरात्सरहस्यकम् । अयोध्याया महापुर्या महिमानं गुणाधिकम्

Transliteration

vyāsa uvāca | bhagavanbrūhi tattvena vistarātsarahasyakam | ayodhyāyā mahāpuryā mahimānaṃ guṇādhikam

Translation

వ్యాసుడు పలికెను—ఓ భగవన్! తత్త్వముతో, విస్తారంగా, అంతర్మర్మములతో కూడి, గుణాధిక్యముగల మహాపురి అయోధ్య మహిమను చెప్పుము.

Word by Word

• व्यासः: Vyasa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• भगवन्: O venerable one!
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तत्त्वेन: truly, in accordance with reality
• तत्त्वेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावे (in truth)

• विस्तरात्: in detail
• विस्तरात्: Avyaya (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगः; पञ्चमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणम् (in detail)

• स-रहस्यकम्: with its secret (esoteric aspect)
• स-रहस्यकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गार्थ) + रहस्यक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (रहस्यकं सहितम्)

• अयोध्यायाः: of Ayodhya
• अयोध्यायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• महा-पुर्याः: of the great city
• महा-पुर्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महा (अव्यय/उपसर्गार्थ) + पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महती पुरी)

• महिमानम्: greatness, glory
• महिमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गुण-अधिकम्: abounding in virtues/superior in qualities
• गुण-अधिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (गुणैः अधिकम्/गुणाधिकम्)

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā Mahāpurī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Vyāsa, hands in añjali, respectfully requests Agastya to reveal Ayodhyā’s greatness with its hidden mysteries; the scene emphasizes humility and the sanctity of oral transmission.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Ayodhyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is not merely physical; it has an inner ‘rahasya’ that should be learned carefully from authoritative sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā Mahāpurī, introduced as supremely virtuous and worthy of detailed praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse requests a comprehensive explanation that will include practices and their meanings.