Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 69

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । विष्णुशर्मेति विख्यातः पुराभूद्ब्राह्मणोत्तमः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञो धर्मकर्मसमाश्रितः

Transliteration

agastya uvāca | viṣṇuśarmeti vikhyātaḥ purābhūdbrāhmaṇottamaḥ | vedavedāṃgatattvajño dharmakarmasamāśritaḥ

Translation

అగస్త్యుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో ‘విష్ణుశర్మ’ అని ప్రసిద్ధుడైన ఒక ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఉండెను. అతడు వేద-వేదాంగ తత్త్వజ్ఞుడు, ధర్మకర్మలలో స్థిరనిష్ఠుడు.

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• विष्णुशर्म: Viṣṇuśarman
• विष्णुशर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + शर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; नाम (proper noun)

• इति: thus/so-called
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)

• विख्यातः: renowned
• विख्यातः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• अभूत्: was/became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist/Imperfective past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ब्राह्मणोत्तमः: the best of Brahmins
• ब्राह्मणोत्तमः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (श्रेष्ठः ब्राह्मणः)

• वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः: knower of the truths of the Vedas and Vedāṅgas
• वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद + वेदाङ्ग + तत्त्व + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/समाहारार्थ (वेद-वेदाङ्ग-तत्त्वं जानाति इति)

• धर्मकर्मसमाश्रितः: devoted to dharma and (ritual) action
• धर्मकर्मसमाश्रितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + कर्म + सम् + आ + श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (धर्म-कर्म) इति द्वन्द्व-समाहारस्य तत्पुरुष-समासः, तदाश्रितः

Speaker

Agastya

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: Agastya narrates the life of Viṣṇuśarman: a serene brāhmaṇa scholar with Vedic implements, seated in study and ritual discipline, embodying dharma and sacred conduct.

Characters & Entities

• Agastya
• Viṣṇuśarman
• Veda
• Vedāṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma honors harmony of knowledge and conduct: scriptural understanding (Veda/Vedāṅga) culminates in dharma lived through right action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is set up within Ayodhyāmāhātmya; the saintly figure introduced will connect his tapas and devotion to Ayodhyā’s sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; it characterizes a dhārmic life grounded in prescribed duties.