Adhyaya 99

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र चक्रधरः स्थितः । दंडपाणिश्च देवेशि यत्रैकस्थानसंस्थितः

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహాదేవీ, చక్రధరుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లవలెను; ఓ దేవేశీ, అదే స్థలమున దండపాణి కూడా ఏకస్థానముగా స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 2

चंद्रेशात्पूर्वदिग्भागे ।सोमेशादुत्तरेस्थितः । धनुषां पंचसंस्थाने गंधर्वेशात्समीपतः

చంద్రేశుని తూర్పు దిక్భాగంలో, సోమేశునికి ఉత్తరంగా—ఐదు ధనుస్సుల దూరంలో—గంధర్వేశుని సమీపంలో అది స్థితమై ఉంది।

Verse 3

उमाया नैरृते भागे ब्रह्मदेवर्षिसंस्थितः । तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम्

ఉమాదేవి ఆలయానికి నైరృత (దక్షిణ-పడమర) భాగంలో బ్రహ్మదేవర్షి స్థితుడై ఉన్నాడు। ఇప్పుడు అతని ఉద్భవకథను చెప్పుదును—అది సమస్త పాపనాశిని।

Verse 4

पौंड्रको वासुदेवस्तु वाराणस्यां पुराऽभवत् । तेन श्रुतं पुराणं तु पठ्यमानं द्विजातिभिः

పూర్వకాలంలో పౌండ్రక వాసుదేవుడు వారాణసీలో నివసించేవాడు। అక్కడ ద్విజులు పఠిస్తున్న పురాణాన్ని అతడు శ్రవణం చేశాడు।

Verse 5

कल्पादौ द्वापरांते तु क्षत्रियाणां निवेशने । अवतारं महाबाहुवासुदेवः करिष्यति

కల్పారంభంలోను, ద్వాపరాంతంలోను, క్షత్రియుల నివాసాలలో మహాబాహు వాసుదేవుడు అవతారాన్ని ధరించును।

Verse 6

स तु मूढमतिर्मेने अहं विष्णुरिति प्रिये । चिह्नानि धारयामास चक्रादीनि वरानने

కాని అతడు మోహితబుద్ధితో, హే ప్రియే, ‘నేనే విష్ణువును’ అని భావించాడు। హే వరాననే, చక్రాది చిహ్నాలను ధరించసాగాడు।

Verse 7

स दूतं प्रेषयामास द्वारकायां महोदरम् । स गत्वा प्राह विष्णुं वै चक्रादीनि परित्यज

అతడు మహోదరుడనే దూతను ద్వారకకు పంపించాడు. అతడు అక్కడికి వెళ్లి విష్ణువుతో—“చక్రాది ఆయుధాలను విడిచిపెట్టు” అని చెప్పాడు.

Verse 8

इत्याह पौंड्रको राजा नचेद्वधमवा प्स्यसि । ततश्च भगवान्विष्णुः प्राहास्य रुचिरं वचः

ఇలా పౌండ్రక రాజు అన్నాడు—“లేకపోతే నీవు నిశ్చయంగా వధను పొందుతావు.” అప్పుడు భగవాన్ విష్ణువు చిరునవ్వుతో రుచికరమైన వాక్యాలు పలికాడు.

Verse 9

वाच्यः स पौंड्रको राजा त्वया हंत वचो मम । गृहीतचक्र एवाहं काशीमागम्य ते पुरीम्

నీవు ఆ పౌండ్రక రాజుకు నా ఈ మాట చెప్పు—“నేను చక్రాన్ని చేతబట్టి కాశీకి వచ్చి నీ నగరానికి చేరుతాను.”

Verse 10

संत्यक्ष्यामि ततश्चक्रं गदां चेमामसंशयम् । तद्ग्राह्यं भवता चक्रमन्यद्वा यत्तवेप्सितम्

తర్వాత నేను నిస్సందేహంగా ఈ చక్రాన్ని, ఈ గదను విడిచిపెడతాను. ఆ చక్రాన్ని నీవు గ్రహించు—లేదా నీకు ఇష్టమైన మరే ఆయుధమైనా తీసుకో.

Verse 11

इत्युक्तेऽथ गते दूते संस्मृत्याऽभ्या गतं हरिः । गरुत्मन्तं समारुह्य त्वरितस्तत्पुरं ययौ

ఇలా చెప్పి దూత వెళ్లిన తరువాత, హరి తన కార్యాన్ని స్మరించి సిద్ధమయ్యాడు. గరుడుని అధిరోహించి వేగంగా ఆ నగరానికి వెళ్లాడు.

Verse 12

मित्रस्नेहात्ततस्तस्य काशिराजः सहानुगः । सर्वसैन्यपरीवारस्ततः पौंड्रमुपाययौ

అప్పుడు అతనిపై మిత్రస్నేహంతో కాశీరాజు అనుచరులతో కూడి, సమస్త సేనాపరివారంతో, పౌండ్రునకు సహాయార్థం బయలుదేరెను।

Verse 13

ततो बलेन महता काशिराजबलेन च । पौंड्रको वासुदेवोऽसौ केशवाभिमुखो ययौ

తర్వాత తన మహాబలంతోను, కాశీరాజు బలంతోను కూడి, ‘వాసుదేవుడు’ అని చెప్పుకొనిన ఆ పౌండ్రకుడు కేశవుని ఎదుర్కొనుటకు ముందుకు సాగెను।

Verse 14

तं ददर्श हरिर्दूराद्दुर्वारे स्यंदने स्थितम् । चक्रहस्तं गदाशार्ङ्गसंयुतं गरुडध्वजम्

దూరమునుండి హరి అతనిని దుర్భేద్య రథములో నిలిచినవాడిగా చూచెను—చక్రహస్తుడై, గదా మరియు శార్ఙ్గధనుస్సుతో యుక్తుడై, గరుడధ్వజధారిగా।

Verse 15

तं दृष्ट्वा भावगंभीरं जहास गरुडध्वजः । उवाच पौंड्रकं मूढमात्मचिह्नोपलक्षितम्

అతని గంభీర భావాన్ని చూచి గరుడధ్వజధారి ప్రభువు నవ్వి, తన స్వచిహ్నాలతో చిహ్నితుడైన ఆ మూఢ పౌండ్రకునితో పలికెను।

Verse 16

पौंड्रकोक्तं त्वया यत्तु दूतवक्त्रेण मां प्रति । समुत्सृजेति चिह्नानि तच्च सर्वं त्यजाम्यहम्

దూత ముఖమున ద్వారా నీవు నాకు చెప్పిన పౌండ్రకుని మాట—‘చిహ్నాలను విడిచిపెట్టు’—అది అంతటినీ నేను ఇప్పుడు త్యజించుచున్నాను।

Verse 17

चक्रमेतत्समुत्सृष्टं गदेयं च विस र्जिता । गरुत्मानेष ते गत्वा समारोहतु वै ध्वजम्

ఇదిగో ఈ చక్రం విడువబడింది, ఈ గద కూడా విసిరివేయబడింది. నీ ఈ గరుత్మంతుడు వెళ్లి నీ ధ్వజమును అధిరోహించుగాక!

Verse 18

इत्युच्चार्य विमुक्तेन चक्रेणासौ निपातितः । रथश्च गदया भग्नो गजाश्चा श्वाश्च चूर्णिताः

అని పలికి విడిచిన చక్రముచే అతడు పడగొట్టబడెను. గదచే రథము విరిగిపోయెను, ఏనుగులు మరియు గుర్రములు నుగ్గునుగ్గు చేయబడెను.

Verse 19

ततो हाहाकृते लोके काशिनाथो महाबली । युयुधे वासुदेवेन मित्रदुःखेन दुःखितः

అప్పుడు లోకమంతా హాహాకారాలు చేస్తుండగా, మిత్రుని దుఃఖముతో బాధపడిన మహాబలుడైన కాశీరాజు వాసుదేవునితో యుద్ధము చేసెను.

Verse 20

ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैश्छित्त्वा तस्य शरैः शिरः । काशीपुर्यां स चिक्षेप कुर्वंल्लोकस्य विस्मयम्

అంతట శార్ఙ్గ ధనుస్సు నుండి విడువబడిన బాణములతో అతని శిరస్సును ఖండించి, లోకమునకు ఆశ్చర్యము కలిగించుచు దానిని కాశీపురములో విసిరెను.

Verse 21

हत्वा तु पौंड्रकं शौरिः काशिराजं च सानु गम् । पुनर्द्वारवतीं प्राप्तो मृगयाया गतो यथा

పౌండ్రకుని మరియు అనుచరులతో కూడిన కాశీరాజును సంహరించి, వేటకు వెళ్ళి వచ్చినవాని వలె శౌరి (కృష్ణుడు) తిరిగి ద్వారకకు చేరుకొనెను.

Verse 22

ततः काशिपतेः पुत्रः पितुर्दुःखेन दुःखितः । शंकरं तोषयामास स च तस्मै वरं ददौ

అప్పుడు కాశీపతి కుమారుడు తండ్రి దుఃఖంతో దుఃఖితుడై శంకరుని ప్రసన్నం చేసెను; శంకరుడు అతనికి వరం ప్రసాదించెను।

Verse 23

स वव्रे भगवन्कृत्या पितुर्हंतुर्वधाय मे । समुत्तिष्ठतु कृष्णस्य त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर

అతడు వరం కోరెను—“భగవన్, సురేశ్వరా! మీ ప్రసాదంతో నా తండ్రి హంతకుడైన కృష్ణుని వధించుటకు కృత్యా ఉద్భవించుగాక।”

Verse 24

एवं भविष्यतीत्युक्ते दक्षिणाग्नेस्तु मध्यतः । महाकृत्या समुत्तस्थौ प्रस्थिता द्वारकां प्रति

“అట్లే జరుగును” అని (శివుడు) పలికిన వెంటనే దక్షిణాగ్ని మధ్యనుండి మహాకృత్యా లేచి, ద్వారక వైపు బయలుదేరెను।

Verse 25

ज्वालामालाकरालां तां यादवा भयविह्वलाः । दृष्ट्वा जनार्द्दनं सर्वे शरणार्थमुपागताः

జ్వాలామాలలతో భయంకరంగా ఉన్న ఆమెను చూచి యాదవులు భయవిహ్వలులై, అందరూ శరణార్థంగా జనార్దనుని ఆశ్రయించిరి।

Verse 26

ततः सुदर्शनं तस्या मुमोच गरुडध्वजः । वधाय सा ततो भग्ना चक्रतेजोऽभिपीडिता

అప్పుడు గరుడధ్వజుడు (కృష్ణుడు) ఆమె వధార్థం సుదర్శన చక్రాన్ని ప్రయోగించెను; చక్రతేజస్సుతో నలిగిపోయి ఆమె ఛిన్నభిన్నమై నశించెను।

Verse 27

कृत्यामनुजगामाशु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् । कृत्या वाराणसीं प्राप्ता तस्याश्चक्रं तु पृष्ठतः

విష్ణువు సుదర్శనచక్రం కృత్యను వేగంగా వెంబడించింది. కృత్య వారాణసికి చేరగా, చక్రం కూడా ఆమె వెనుకనే చేరింది.

Verse 28

ततः सा भयसंत्रस्ता शंकरं शरणं गता । सोमनाथं जगन्नाथं नान्यः शक्तो हि रक्षितुम्

అప్పుడు భయంతో వణికిపోయిన ఆమె శంకరుని శరణు కోరింది—సోమనాథుడు, జగన్నాథుడు; ఆయన తప్ప మరెవ్వరూ రక్షించలేరు.

Verse 29

ततश्चक्रं वरैर्बाणैस्ताडयामास शंकरः । तच्च द्वारवतीं प्राप्तं शिवसायकमिश्रितम्

తర్వాత శంకరుడు ఉత్తమ బాణాలతో ఆ చక్రాన్ని కొట్టాడు; అది శివుని శాయకాలతో కలసి ద్వారవతికి చేరింది.

Verse 30

तद्दृष्ट्वा शिवनामांकैस्ताडितं भगवान्हरिः । चक्रं शरैस्ततः कुद्धो गृहीत्वा च करेण तत् । जगाम तत्र यत्रास्ते सोमेशः कालभैरवः

శివనామాంకిత బాణాలతో తన చక్రం దెబ్బతిన్నదని చూసి భగవాన్ హరి కోపించాడు. ఆ చక్రాన్ని చేతిలో పట్టుకొని, సోమేశుడు—కాలభైరవుడు—నివసించే చోటుకు వెళ్లాడు.

Verse 31

स गत्वा रोष ताम्राक्षश्चक्रोद्यतकरः स्थितः । कृत्यां हंतुं मतिं चक्रे कालभैरवनिर्मिताम्

అక్కడికి వెళ్లి కోపంతో ఎర్రని కళ్లతో, చక్రాన్ని విసరడానికి చేతిని ఎత్తి నిలబడ్డాడు; కాలభైరవుడు సృష్టించిన కృత్యను సంహరించాలని సంకల్పించాడు.

Verse 32

दृष्टो देवैस्ततः सर्वैदंडपाणिगणेन च । देवानां प्रेक्षतां तत्र दण्डपाणिर्महागणः । चक्रोद्यतकरं दृष्ट्वा विष्णुं प्राहाब्जलोचनम्

అప్పుడు అతడు సమస్త దేవతలచేతను దండపాణి గణములచేతను దర్శింపబడెను. దేవులు చూస్తుండగా అక్కడ మహాగణుడైన దండపాణి, చక్రాన్ని విసరుటకు చేతి ఎత్తిన విష్ణువును చూచి, పద్మనేత్రుడైన ప్రభువుతో పలికెను।

Verse 33

दंडपाणिरुवाच । मा क्रोधं कुरु देवेश कृत्यां प्रति जगत्प्रभो

దండపాణి పలికెను— ఓ దేవేశా, ఓ జగత్ప్రభో, ఈ కృత్య విషయమున క్రోధము చేయకుము।

Verse 34

अमोघं युधि ते चक्रं कृत्या चापि च शांकरी । एवं चक्र विनिर्मुक्ते भवेत्कोधो हरे यदि । भविष्यति महद्दुःखं लोकानां संक्षयो हि वा

యుద్ధమున నీ చక్రము అమోఘము; ఈ శాంకరీ కృత్యయు మహాబలము. హే హరి, చక్రము విడిచినపుడు క్రోధము నిలిచియుంటే, లోకములకు మహాదుఃఖము కలుగును—లేదా వినాశమునకే దారి తీయును।

Verse 35

न मोक्तव्यमतश्चक्र शृणु भूयो वचश्च नः । अत्र स्थाने नियुक्तोऽहं शंकरेण पुरा हरे

కాబట్టి చక్రమును విడువకుము; నా మాటను మరల వినుము. హే హరి, ఈ స్థలముననే పూర్వము శంకరుడు నన్ను నియమించెను।

Verse 36

पापिनां रक्षणार्थं वै विघ्नार्थं दुष्टचेतसाम् । तस्मात्त्वं मम सांनिध्ये तिष्ठ चक्रधरो हरे

నిజముగా (నన్ను) పాపుల రక్షణార్థమునకును, దుష్టచిత్తుల విఘ్నార్థమునకును నియమించిరి. కావున, హే చక్రధర హరి, నా సాన్నిధ్యమున ఇక్కడనే నిలుచుము।

Verse 37

अत्र चक्रधरं देवं पूजयिष्यंति मानवाः । धूपमाल्योपहारैश्च नैवेद्यैर्विवि धैरपि

ఇక్కడ ప్రజలు చక్రధర దేవుని ధూపం, మాలలు, ఉపహారాలు మరియు నానావిధ నైవేద్యాలతో పూజిస్తారు।

Verse 38

विष्णुरुवाच । एष एव निवृत्तोहं तव वाक्यांकुशेन वै । अत्र चक्रोद्यतकरः स्थास्ये तव समीपतः

విష్ణువు పలికెను—నీ వాక్యాంకుశముచేతనే నేను నిజంగా నివృత్తుడనయ్యాను. ఇక్కడ చేతిలో చక్రం ఎత్తుకొని నీ సమీపంలో నిలిచెదను।

Verse 39

एवं हि स्थितोदेवस्तत्र चक्रधरः प्रिये । दंडपाणिश्च भगवान्मम रूपी गणेश्वरः

ప్రియే, ఈ విధంగా అక్కడ చక్రధర దేవుడు స్థితుడై ఉన్నాడు; అలాగే నా స్వరూపమైన భగవాన్ గణేశ్వరుడు దండపాణి కూడా అక్కడే నిలిచియున్నాడు।

Verse 40

यस्तौ पूजयते भक्त्या दंडपाणिहरी क्रमात् । स पाप कंचुकैर्मुक्तो गच्छेच्छिवपुरं नरः

ఎవడు భక్తితో క్రమంగా దండపాణి మరియు హరిని పూజించునో, వాడు పాపరూప కంచుకాల నుండి విముక్తుడై శివపురానికి చేరును।

Verse 41

माघे मासि चतुर्द्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः । गंधधूपोपहारैर्यः पूजयेद्दण्डनायकम् । तस्य क्षेत्रे निवसतो न विघ्नं जायते क्वचित्

మాఘమాసంలో, ముఖ్యంగా చతుర్దశి మరియు కృష్ణాష్టమి నాడు, గంధం, ధూపం, ఉపహారాలతో దండనాయకుని పూజించువానికి—ఈ క్షేత్రంలో నివసించునపుడు ఎక్కడా విఘ్నం కలుగదు।

Verse 42

एकादश्यां जिताहारो योऽर्चयेच्चक्रपाणिनम् । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्याति विष्णोः सलोकताम्

ఏకాదశీనాడు ఆహార నియమంతో చక్రపాణి భగవానుని ఆరాధించువాడు, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై విష్ణులోకంలో సలోకతను పొందును।

Verse 43

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चक्रपाणिनः । दण्डपाणिगणस्यापि श्रुतं पापौघनाशनम्

ఇట్లు సంక్షేపంగా చక్రపాణి మహాత్మ్యం ప్రకటించబడింది; అలాగే దండపాణి గణముల పాపప్రవాహనాశక కథనమును కూడా వినబడినది।