Adhyaya 347

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं वै हाटकेश्वरम् । नलेश्वरात्पूर्वभागे शतधन्वंतरद्वये

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహాదేవీ, నలేశ్వరానికి తూర్పు భాగంలో రెండు వందల ధనుస్సుల దూరంలో ఉన్న ‘హాటకేశ్వర’ లింగానికి వెళ్లవలెను।

Verse 2

अगस्त्याम्रवनंनाम तत्र स्थाने तु संस्थितम् । चिंतामणेस्तु पूर्वेण ईशाने त्रिशतंधनुः । तत्र पूर्वं तपस्तप्तमगस्त्येन महात्मना

అక్కడ ‘అగస్త్యామ్రవనం’ అనే స్థలం ఉంది. చింతామణికి ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) దిశగా మూడు వందల ధనుస్సుల దూరంలో, మహాత్ముడు అగస్త్యుడు పూర్వం తపస్సు చేసిన స్థలం అదే।

Verse 3

देव्युवाच । कस्मिन्काले महादेव सर्वं विस्तरतो वद

దేవి పలికెను—ఓ మహాదేవా, ఇది ఏ కాలంలో జరిగింది? సమస్తాన్ని విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 4

ईश्वर उवाच । पुरा दैत्यगणा रौद्रा बभूवुर्वरवर्णिनि । कालकेया इति ख्यातास्त्रैलोक्योच्छेदकारकाः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ వరవర్ణినీ, పూర్వకాలంలో భయంకరమైన దైత్యగణాలు ఉద్భవించాయి; వారు ‘కాలకేయులు’ అని ప్రసిద్ధులు, త్రిలోక నాశనకారులు।

Verse 5

अथ ते निहताः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना । दैत्यसूदननाम्ना तु प्रभासक्षेत्रवासिना

అప్పుడు వారు అందరూ ప్రభువైన విష్ణువిచే సంహరింపబడ్డారు; ప్రభాసక్షేత్రంలో నివసించే ఆయన అక్కడ ‘దైత్యసూదనుడు’—దైత్య సంహారకుడు అని ప్రసిద్ధుడు।

Verse 6

कृत्वा व्याघ्रस्य रूपं तु नाम्ना चक्रमुखीति च । हता वै तेन रूपेण ततोऽभूद्दैत्यसूदनः

అతడు వ్యాఘ్రరూపాన్ని ధరించి ‘చక్రముఖీ’ అనే నామంతోనూ ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. అదే రూపంలో వారిని సంహరించాడు; ఆ కర్మవల్ల ‘దైత్యసూదనుడు’ అని ఖ్యాతి పొందాడు.

Verse 7

हतशेषाः समुद्रांते प्रविष्टा भयविह्वलाः । ततस्ते मंत्रयामासुः पीड्यंते देवताः कथम्

వధ నుంచి మిగిలినవారు భయవిహ్వలులై సముద్రతీరంలోకి ప్రవేశించారు. ఆపై వారు ఆలోచించారు—“దేవతలను మళ్లీ ఎలా పీడించగలం?”

Verse 9

अथ ते समयं कृत्वा रात्रौ निष्क्रम्य सागरात् । निर्जघ्नुस्तापसांस्तत्र यज्ञदानरतान्प्रिये

ఆపై వారు ఒప్పందం చేసుకొని, రాత్రి సముద్రం నుంచి బయటికి వచ్చారు. అక్కడ యజ్ఞదానాలలో నిమగ్నమైన తపస్వులను, ఓ ప్రియే, వారు సంహరించారు.

Verse 10

प्रभासे तु महादेवि तत्र द्वादशयोजने । वसिष्ठस्याश्रमे तत्र महर्षीणां महात्मनाम्

ఓ మహాదేవీ! ప్రభాసంలో ద్వాదశ యోజనాల పరిధిలో అక్కడ వసిష్ఠుని ఆశ్రమం ఉండేది—మహాత్మ మహర్షుల నివాసస్థానం.

Verse 11

भक्षितानि सहस्राणि पंच सप्त च तापसान् । शतानि पंच रैभ्यस्य विश्वामित्रस्य षोडश

వారు తపస్వులలో వేల మందిని భక్షించారు—ఐదు వేలమంది, ఇంకా ఏడు. అలాగే రైభ్యుని ఐదు వందలు, విశ్వామిత్రుని పదహారు మందినీ గ్రసించారు.

Verse 12

च्यवनस्य च सप्तैव जाबालेर्द्विशतं मुनेः । वालखिल्याश्रमे पुण्ये षट्छतानि दुरात्मभिः

ఆ దుర్మార్గులు చ్యవన మహర్షికి చెందిన ఏడుగురిని, జాబాలి ముని యొక్క రెండు వందల మందిని భక్షించారు. పవిత్రమైన వాలఖిల్య ఆశ్రమంలో ఆరు వందల మందిని చంపి తిన్నారు.

Verse 13

यत्र क्वचिद्भवेद्यज्ञस्तत्र गत्वा निशागमे । यज्ञदानसमायुक्तानृत्विजो भक्षयंति च

ఎక్కడ యజ్ఞం జరుగుతుందో, అక్కడికి రాత్రి వేళలో వెళ్లి, యజ్ఞదానాది కార్యాలలో నిమగ్నమై ఉన్న ఋత్విక్కులను (పురోహితులను) వారు భక్షించేవారు.

Verse 14

ततो भयाकुलाः सर्वे बभूवुर्जगती तले । न च कश्चिद्विजानाति दैत्यानां तु विचेष्टितम्

ఆ తరువాత భూమిపై ఉన్నవారందరూ భయంతో వణికిపోయారు. కానీ దైత్యుల ఆ రహస్య చేష్టలను ఎవరూ తెలుసుకోలేకపోయారు.

Verse 15

रात्रौ स्वपंति मुनयः सुखशय्यागताश्च ते । प्रभाते त्वध्वरे तेषामस्थिसंघाश्च केवलम्

రాత్రి వేళ మునులు సుఖంగా పడకలపై నిద్రించేవారు, కానీ ఉదయానికి యజ్ఞశాలలో వారి ఎముకల కుప్పలు మాత్రమే మిగిలి ఉండేవి.

Verse 16

ततो धर्मक्रियास्त्यक्ता भूतले सर्वमानवैः । निःस्वाध्यायवषट्कारं भूतलं समपद्यत

ఆ తరువాత భూమిపై మానవులందరూ ధార్మిక క్రియలను విడిచిపెట్టారు. లోకమంతా వేదాధ్యయనం మరియు వషట్కార ధ్వనులు లేనిదిగా మారిపోయింది.

Verse 17

अथान्ये तापसा रात्रौ संयुताश्च च धृतायुधाः । अथोच्छेदं गते धर्मे पीडितास्त्रिदिवौकसः

అప్పుడు ఇతర తపస్వులు రాత్రివేళ సమవేతులై ఆయుధాలు ధరించి లేచిరి; ధర్మం నిర్మూలమవుచుండగా త్రిదివవాసులు ఘోరంగా బాధపడిరి।

Verse 18

किमेतदिति जल्पंतो ब्रह्माणं शरणं गताः । भगवंस्तापसाः सर्वे तथा ये ज्ञानशीलिनः

“ఇది ఏమిటి?” అని పలుకుచూ, సమస్త తపస్వులు మరియు జ్ఞాననిష్ఠులు ‘ఓ భగవన్’ అని బ్రహ్మను శరణు పొందిరి।

Verse 19

भक्ष्यन्ते केनचिद्रात्रौ मृत्युमेव प्रयान्ति च । नष्टधर्मक्रियाः सर्वे भूतले प्रपितामह

“రాత్రివేళ ఎవరో అజ్ఞాతుడు వారిని భక్షించుచున్నాడు; వారు మరణానికే చేరుచున్నారు. ఓ ప్రపితామహా! భూతలమందు సమస్త ధర్మక్రియలు నశించెను।”

Verse 20

यो धर्ममाचरेदह्नि स रात्रौ मृत्युमेति च । न स्वाध्यायवषट्कारं समस्ते भूतले विभो

“పగలు ధర్మమాచరించువాడు రాత్రి మరణమునకు లోనగుచున్నాడు. ఓ విభో! సమస్త భూతలమందు స్వాధ్యాయమూ లేదు, వషట్కారమూ లేదు।”

Verse 21

धर्माभावाद्वयं सर्वे संदेहं परमं गताः । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा देवः पितामहः । अब्रवीत्त्रिदशान्सर्वान्सन्देहं परमं गतान्

“ధర్మాభావముచేత మేమందరం పరమ సందేహమున పడితిమి।” వారి మాటలు విని ధ్యానించి దేవపితామహుడు బ్రహ్మ, పరమ సందేహమున ఉన్న సమస్త దేవతలతో పలికెను।

Verse 22

कालेया इति विख्याता दानवा रौद्रकारिणः । ते समुद्रं समासाद्य तापसान्भक्षयंति च

'కాలేయులు' అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఆ దానవులు భయంకరమైన పనులు చేసేవారు. వారు సముద్రాన్ని ఆశ్రయించి తపస్వులను భక్షిస్తున్నారు.

Verse 23

युष्माकं च विनाशाय ते न शक्या निषूदितुम् । यतध्वमेषां नाशाय नो चेन्नाशो भविष्यति

వారు మీ వినాశనానికి కారణమవుతారు, వారిని చంపడం కష్టం. వారి నాశనానికి ప్రయత్నించండి, లేకపోతే మీరే నశించిపోతారు.

Verse 24

व्रजध्वं भूतले शीघ्रमगस्त्यो यत्र तिष्ठति । व्रतचर्यारतो नित्यं प्रभासे क्षेत्र उत्तमे

అగస్త్య మహర్షి నివసించే భూలోకానికి త్వరగా వెళ్ళండి. ఆయన ఉత్తమమైన ప్రభాస క్షేత్రంలో నిత్యం వ్రత దీక్షలో ఉంటారు.

Verse 25

स शक्तः सागरं पातुं मित्रावरुणसंभवः । प्रसाद्यश्च स युष्माभिः समुद्रं पिब सत्तम

మిత్రావరుణుల పుత్రుడైన అగస్త్యుడు సముద్రాన్ని తాగడానికి సమర్థుడు. మీరు ఆయనను ప్రసన్నం చేసుకుని, 'ఓ సత్తమా! సముద్రాన్ని పానం చేయండి' అని కోరండి.

Verse 26

ततस्तथा कृते तेन ते सर्वे दानवाधमाः । वध्या युष्माकं भविष्यंति एवं च त्रिदिवेश्वराः

ఆయన అలా చేసినప్పుడు, ఆ నీచ దానవులందరూ మీ చేతిలో వధించబడతారు. ఓ దేవతలారా! ఇది తథ్యం.

Verse 27

ईश्वर उवाच । एवमुक्ताः सुराः सर्वे ब्रह्मणा लोककारिणा । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य अगस्त्यं शरणं गताः

ఈశ్వరుడు పలికెను—లోకహితకారి బ్రహ్మ ఇలా చెప్పగా సమస్త దేవతలు ప్రభాసక్షేత్రానికి చేరి అగస్త్య మునిని శరణు పొందిరి।

Verse 28

देवा ऊचुः । रक्षरक्ष द्विजश्रेष्ठ त्रैलोक्यं संशयं गतम् । कालकेयैः प्रतिध्वस्तं समुद्रं समुपाश्रितैः

దేవులు పలికిరి—రక్షించు, రక్షించు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! త్రిలోకం సందేహభీతిలో పడింది; సముద్రాన్ని ఆశ్రయించిన కాలకేయులు దానిని ధ్వంసం చేస్తున్నారు।

Verse 29

तं शोषय द्विजश्रेष्ठ हितार्थं त्रिदिवौकसाम् । नान्यः शक्तः पुमान्कश्चित्कर्तुमीदृक्क्रिया विभो

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, త్రిదివవాసుల హితార్థం ఆ సముద్రాన్ని శోషింపుము. ఓ విభో, ఇలాంటి కార్యం చేయగలవాడు మీ తప్ప మరెవ్వరూ లేరు।

Verse 30

ईश्वर उवाच । एवमुक्तः सुरगणैरगस्त्यो मुनिपुङ्गवः । जगाम त्रिदशैः सार्धं समुद्रं प्रति हर्षितः

ఈశ్వరుడు పలికెను—దేవగణాలు ఇలా చెప్పగా మునిపుంగవుడైన అగస్త్యుడు ఆనందించి దేవులతో కలిసి సముద్రం వైపు బయలుదేరెను।

Verse 31

गीयमानस्तु गंधर्वैः स्तूयमानस्तु किन्नरैः । श्लाघ्यमानस्तु विबुधैर्वाक्यमेतदुवाच ह

గంధర్వులు గానముచేసి, కిన్నరులు స్తుతించి, దేవతలు శ్లాఘించి ఉండగా ఆయన అప్పుడు ఈ వాక్యమును పలికెను।

Verse 32

एष त्रैलोक्यरक्षार्थं शोषयामि महार्णवम् । द्रक्ष्यध्वं कौतुकं देवाः समीनमकरैर्महत्

త్రిలోక రక్షణార్థం నేను ఈ మహాసముద్రాన్ని శోషింపజేస్తాను. ఓ దేవతలారా, చేపలు మకరాదులతో నిండిన ఈ మహద్భుత దృశ్యాన్ని చూడండి।

Verse 33

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो ह्यगस्त्यो भगवान्मुनिः । गंडूषमकरोत्सर्वं सागरं सरितांपतिम्

ఇలా పలికి ద్విజశ్రేష్ఠుడైన భగవాన్ ముని అగస్త్యుడు, నదుల అధిపతియైన సమస్త సాగరాన్ని గండూషమాత్రంగా చేసి త్రాగివేశాడు।

Verse 34

पीते तत्र महासिन्धावगत्स्ये न महात्मना । दानवा भयसंत्रस्ता इतश्चेतश्च बभ्रमुः

అక్కడ మహాత్ముడైన అగస్త్యుడు మహాసింధువును త్రాగివేయగానే దానవులు భయసంత్రస్తులై ఇటూ అటూ పరుగెత్తారు।

Verse 35

वध्यमानाः सुरैस्तत्र शस्त्रैः सुनिशितैस्तथा । कांतारमन्ये गच्छंतः पलायनपरायणा

అక్కడ దేవతల అత్యంత పదునైన శస్త్రాలతో వధింపబడుతుండగా, కొందరు దానవులు పారిపోవడమే లక్ష్యంగా కాంతార అరణ్యానికి పరుగెత్తారు।

Verse 36

हतभूयेषु दैत्येषु विदार्य धरणीतलम् । पातालं विविशुस्तूर्णं रुधिरेण परिप्लुताः

అధికাংশ దైత్యులు హతమైన తరువాత, మిగిలినవారు రక్తంతో తడిసి ధరణీతలాన్ని చీల్చుకొని వేగంగా పాతాళంలో ప్రవేశించారు।

Verse 37

अथोचुस्त्रिदशा हृष्टा अगस्त्यं मुनिसत्तमम् । सिद्धं नो वांछितं सर्वं पूर्यतां सागरः पुनः

అప్పుడు హర్షించిన దేవతలు మునిశ్రేష్ఠుడైన అగస్త్యునితో అన్నారు— “మేము కోరినదంతా సిద్ధమైంది; ఇప్పుడు సముద్రం మళ్లీ నిండుగాక.”

Verse 38

अगस्त्य उवाच । जीर्णं तोयं मया देवास्तथैवामेध्यतां गतम् । उत्पत्स्यति रघूणां हि कुले नृपतिसत्तमः

అగస్త్యుడు అన్నాడు— “ఓ దేవతలారా, నేను ఆ నీటిని త్రాగి జీర్ణించాను; అది అపవిత్రస్థితికి చేరింది, కనుక తిరిగి ఇవ్వదగదు. అయితే రఘువంశంలో ఒక ఉత్తమ రాజు జన్మిస్తాడు.”

Verse 39

भगीरथेति विख्यातः सर्वशस्त्रभृतां वरः । स ज्ञातिकारणादेव गंगां तत्रानयिष्यति

అతడు ‘భగీరథ’ అని ప్రసిద్ధి పొందినవాడు, సమస్త శస్త్రధారుల్లో శ్రేష్ఠుడు; పితృకారణముచేతనే అక్కడికి గంగను తీసుకొస్తాడు।

Verse 40

ब्रह्मलोकात्सरिच्छ्रेष्ठां तया पूर्णो भविष्यति । एवमुक्त्वा सुरैः सार्द्धं स्वस्थानं चागमन्मुनिः

బ్రహ్మలోకమునుండి నదులలో శ్రేష్ఠమైన ఆమె (గంగా) వస్తుంది; ఆమెచేత సముద్రం మళ్లీ నిండుతుంది. ఇలా చెప్పి ముని దేవతలతో కలిసి తన స్థానానికి వెళ్లాడు।

Verse 41

ततः स्वमाश्रमं प्राप्तं देवा वाक्यमथाबुवन् । अनेन कर्मणा ब्रह्मन्परितुष्टा वयं मुने

తర్వాత ముని తన ఆశ్రమానికి చేరగానే దేవతలు పలికారు— “ఓ బ్రాహ్మణా, ఓ మునీ, ఈ కార్యముచేత మేము పరమ సంతుష్టులమయ్యాము.”

Verse 42

किं कुर्मो ब्रूहि तेऽभीष्टं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

మేము ఏమి చేయుదుము? నీకు ఇష్టమైనదాన్ని చెప్పుము—అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా సరే।

Verse 43

अगस्त्य उवाच । यावद्ब्रह्मसहस्राणि पंचविंशतिकोटयः । वैमानिको भविष्यामि दक्षिणांबरमूर्द्धनि

అగస్త్యుడు పలికెను—ఇరవై ఐదు కోట్లు బ్రహ్మసహస్రాలు యావత్తు నిలిచియుండునో, తావత్తు నేను దక్షిణాంబర శిఖరమున వైమానికుడనై ఉండెదను।

Verse 44

अत्रागत्य नरो यस्तु ममाश्रमपदे शुभे । हाटकेश्वरसांनिध्ये प्रभासक्षेत्र उत्तमे

ఎవడైన నరుడు ఇక్కడికి వచ్చి—నా శుభ ఆశ్రమస్థానమున, హాటకేశ్వర సాన్నిధ్యములో, ఉత్తమ ప్రభాసక్షేత్రమున—

Verse 45

स्नानमाचरते सम्यक्स यातु परमां गतिम् । पातालादवतीर्णं तं लिंगरूपं महेश्वरम्

విధివిధానముగా స్నానమాచరించువాడు పరమగతిని పొందును. పాతాళమునుండి అవతరించిన ఆ మహేశ్వరుడు ఇక్కడ లింగరూపమున విరాజిల్లుచున్నాడు।

Verse 46

मया तपः प्रभावेन स्थापितं यः प्रपूजयेत् । दिनेदिने भवेत्तस्य गोशतस्य फलं ध्रुवम्

నా తపఃప్రభావముచే స్థాపితమైన దానిని ఎవడు దినదినము భక్తితో పూజించునో, అతనికి నిశ్చయముగా శతగోదానఫలము కలుగును।

Verse 47

लोपामुद्रासहायं मां यो मर्त्यः संप्रपूजयेत् । अर्घ्यं दद्याद्विधानेन काश पुष्पैः समाहितः

లోపాముద్రను సహాయిగా చేసుకొని నన్ను విధివిధానంగా పూజించి, ఏకాగ్రచిత్తంతో కాశ పుష్పాలతో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించే మానవుడు,

Verse 48

प्राप्ते शरदि काले च स यातु परमां गतिम् । लोपामुद्रासहायं मां हाटकेश्वरसंयुतम्

శరదృతువు వచ్చినప్పుడు అతడు పరమగతిని పొందుతాడు; లోపాముద్రతో సహాయంగా, హాటకేశ్వరసంయుతుడైన నన్ను భక్తితో పూజిస్తూ।

Verse 49

अयने चोत्तरे पूज्य गोलक्ष फलमाप्नुयात् । यः श्राद्धं कुरुते चात्र अयने चोत्तरे द्विजः । भूयात्तस्य फलं कृत्स्नं गयाश्राद्धस्य सत्तमाः

ఉత్తరాయణంలో పూజ చేస్తే అతడు లక్ష గోదాన ఫలాన్ని పొందుతాడు. అలాగే ఇక్కడ ఉత్తరాయణంలో ద్విజుడు శ్రాద్ధం చేస్తే, హే సత్తములారా, గయాశ్రాద్ధపు సంపూర్ణ పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 50

ईश्वर उवाच । बाढमित्ये व ते चोक्त्वा सर्वे देवाः सवासवाः । स्वस्थानं तु गताः सर्वे संहृष्टमनसस्तदा

ఈశ్వరుడు పలికెను—“తథాస్తు.” అని చెప్పి, ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు ఆ సమయంలో హర్షితమనస్సులతో తమ తమ లోకాలకు వెళ్లారు.

Verse 51

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्राप्ते शरदि मानवः । अगस्त्यस्याश्रमं गत्वा हाटकेशं प्रपूजयेत्

కాబట్టి శరదృతువు వచ్చినప్పుడు మనిషి సమస్త ప్రయత్నంతో అగస్త్యాశ్రమానికి వెళ్లి హాటకేశుని పూజించాలి.

Verse 52

अगस्त्येश्वरनामानं कल्पलिंगं सुरप्रियम् । यश्चैतच्छुणुयाद्भक्त्या ऋषेस्तस्य विचेष्टितम् । अहोरात्रकृतात्पापात्तत्क्षणा देव मुच्यते

ఇది అగస్త్యేశ్వరనామక కల్పలింగము, దేవతలకు ప్రియమైనది. ఎవడు భక్తితో ఆ ఋషి చరిత్రను శ్రవణం చేస్తాడో, వాడు, ఓ దేవా, పగలు-రాత్రి చేసిన పాపాల నుండి తక్షణమే విముక్తుడగును.

Verse 346

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये हाटकेश्वरमाहात्म्य वर्णनंनाम षट्चत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, సప్తమ ప్రభాసఖండము, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘హాటకేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే మూడు వందల నలభై ఏడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.