Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

ततः स्वमाश्रमं प्राप्तं देवा वाक्यमथाबुवन् । अनेन कर्मणा ब्रह्मन्परितुष्टा वयं मुने

Transliteration

tataḥ svamāśramaṃ prāptaṃ devā vākyamathābuvan | anena karmaṇā brahmanparituṣṭā vayaṃ mune

Translation

తర్వాత ముని తన ఆశ్రమానికి చేరగానే దేవతలు పలికారు— “ఓ బ్రాహ్మణా, ఓ మునీ, ఈ కార్యముచేత మేము పరమ సంతుష్టులమయ్యాము.”

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Desha-kala-adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तर-कालवाचक (adverb of time)

• स्वम्: own
• स्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (आश्रमम् इति)

• आश्रमम्: hermitage
• आश्रमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्राप्तम्: reached/attained
• प्राप्तम्: Karma-visheshana (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'आश्रमम्' इत्यस्य विशेषणम् (reached)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वाक्यम्: words/speech
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (particle: then/now)

• अबुवन्: said/spoke
• अबुवन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• अनेन: by this/with this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• कर्मणा: by the act/deed
• कर्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्मन्: O Brahman (sage)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• परितुष्टाः: fully pleased/satisfied
• परितुष्टाः: Karta-visheshana (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि-तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'वयम्' इत्यस्य विशेषणम्

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agastya-āśrama (narrative locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: In a tranquil hermitage with sacred fires and trees, the devas address Agastya, expressing satisfaction and gratitude for his deed; the mood is peaceful and ceremonial.

Characters & Entities

• Devas
• Agastya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Selfless action for cosmic good wins divine approval; tapas becomes service to the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra contextually, as the setting that occasioned the deed and its resulting divine gratitude.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces the boon-offering exchange common in māhātmya narratives.