Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

प्राप्ते शरदि काले च स यातु परमां गतिम् । लोपामुद्रासहायं मां हाटकेश्वरसंयुतम्

Transliteration

prāpte śaradi kāle ca sa yātu paramāṃ gatim | lopāmudrāsahāyaṃ māṃ hāṭakeśvarasaṃyutam

Translation

శరదృతువు వచ్చినప్పుడు అతడు పరమగతిని పొందుతాడు; లోపాముద్రతో సహాయంగా, హాటకేశ్వరసంయుతుడైన నన్ను భక్తితో పూజిస్తూ।

Word by Word

• प्राप्ते: when (it is) arrived
• प्राप्ते: Adhikarana (Temporal locus/कालाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्र√आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (सप्तमी-absolute) नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भाव्य; 'शरदि काले' इत्यर्थे

• शरदि: in autumn
• शरदि: Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यातु: may go/attain
• यातु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गति-विशेषण

• गतिम्: goal, liberation
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लोपामुद्रासहायम्: with Lopāmudrā as companion
• लोपामुद्रासहायम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: लोपामुद्रा (प्रातिपदिक) + सहाय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मां इत्यस्य विशेषण

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; त्रिलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हाटकेश्वरसंयुतम्: associated with Hāṭakeśvara
• हाटकेश्वरसंयुतम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + संयुत (प्रातिपदिक/क्तान्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (हाटकेश्वरेण/हाटकेश्वर-सहितः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मां इत्यस्य विशेषण

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devas / narrative interlocutor

Visual Art Cues

Scene: Autumn light over Prabhāsa: clear sky, gentle sea breeze; the devotee worships a golden-gleaming Hāṭakeśvara liṅga, with Lopāmudrā present; the atmosphere suggests ripened season and spiritual culmination.

Characters & Entities

• Agastya
• Lopāmudrā
• Hāṭakeśvara
• Śarad (autumn)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (kāla) and sacred place (kṣetra) together intensify the fruit of worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara in Prabhāsa Kṣetra, linked with Agastya’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship during śarad (autumn), focusing on Agastya with Lopāmudrā in Hāṭakeśvara’s sphere.