Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 127

Devanagari script

द्विजा ऊचुः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तानि होपगतान्द्विजान् । स्वमानमुपनेष्यामो भक्त्यावर्ज्जितमानसान्

Transliteration

dvijā ūcuḥ | tīrthayātrāprasaṃgena tāni hopagatāndvijān | svamānamupaneṣyāmo bhaktyāvarjjitamānasān

Translation

ద్విజులు పలికిరి—తీర్థయాత్ర సందర్భమున ఇక్కడికి వచ్చిన, భక్తిలేని మనస్సుగల ఆ బ్రాహ్మణులను మేము మళ్లీ ఆత్మసంయమం మరియు సదాచారంలో నిలిపెదము।

Word by Word

• द्विजाः: the brāhmaṇas (twice-born)
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect) प्रथमपुरुषः बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• तीर्थयात्राप्रसङ्गेन: by the occasion of pilgrimage
• तीर्थयात्राप्रसङ्गेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + यात्रा + प्रसङ्ग (प्रातिपदिक); तीर्थ-यात्रा-प्रसङ्ग (समास)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्; निमित्त/हेतु

• तानि: those
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम् (छान्दस/प्रयोगभेदेन ‘तान्’ अर्थे)

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• उपगतान्: who have come/approached
• उपगतान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप-गम् (धातु)
• Form: भूतकृदन्तः—क्त (past active sense); पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्; विशेषणम् (द्विजान्)

• द्विजान्: brāhmaṇas
• द्विजान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्

• स्वमानम्: our honor/self-respect
• स्वमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + मान (प्रातिपदिक); स्व-मान (समास)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचनम्

• उपनेष्यामः: we will bring/restore
• उपनेष्यामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-नी (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future) उत्तमपुरुषः बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• भक्त्या: by devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्

• वर्जितमानसान्: whose minds are devoid of devotion
• वर्जितमानसान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्ज् (धातु) + मानस (प्रातिपदिक); वर्जित-मानस (समास)
• Form: भूतकृदन्तः—क्त; पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्; विशेषणम् (द्विजान्)

Speaker

Dwijas (Brāhmaṇas)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of brāhmaṇas in a pilgrimage assembly resolve to guide visiting brāhmaṇas whose minds lack devotion, restoring them to disciplined conduct amid the sacred precincts of Prabhāsa.

Characters & Entities

• Tīrtha-yātrā
• Dwijas (Brāhmaṇas)
• Bhakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is not merely travel; it should reform conduct and awaken devotion through guidance and dharmic correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, framed as a pilgrimage setting where spiritual instruction and reform naturally occur.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tīrtha-yātrā is the explicit observance; the verse also implies dharmic mentoring to restore proper conduct and devotion.