Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 24›Shloka 126
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 126

Devanagari script

सारूप्यसालोक्यमयीं मय्यावेशितचेतसाम् । सायुज्यमुक्तये नायं योगः पाशुपतो यतः । स्मृत्याचारेण मुनिभिः स सद्भिस्तेन गर्हितः

Transliteration

sārūpyasālokyamayīṃ mayyāveśitacetasām | sāyujyamuktaye nāyaṃ yogaḥ pāśupato yataḥ | smṛtyācāreṇa munibhiḥ sa sadbhistena garhitaḥ

Translation

నాలో లీనమైన చిత్తమున్నవారికి ఈ మార్గం సారూప్య, సాలోక్య మొదలైన ఫలాలను ఇస్తుంది; కానీ సాయుజ్యముక్తికి పాశుపతయోగం సాధనం కాదు. స్మృతివిధించిన ఆచారానికి విరుద్ధమైందని మునులు, సద్భక్తులు దానిని గర్హిస్తారు।

Word by Word
सारूप्यसालोक्यमयीम्consisting of sārūpya and sālokya (forms of liberation)
सारूप्यसालोक्यमयीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसारूप्य + सालोक्य + मयी (प्रातिपदिक); सारूप्य-सालोक्य-मयी (समास)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचनम्; विशेषणम्
मयिin me
मयि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
आवेशितचेतसाम्of those whose minds are absorbed (fixed)
आवेशितचेतसाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआ-विश् (धातु) + चेतस् (प्रातिपदिक); आवेशित-चेतस् (समास)
Formषष्ठी (6th/Genitive) बहुवचनम्; भूतकृदन्तः—क्त (past passive participle) ‘आवेशित’; विशेषणम्
सायुज्यमुक्तयेfor liberation as union (sāyujya)
सायुज्यमुक्तये:
Sampradana/Prayojana (Dative/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसायुज्य + मुक्ति (प्रातिपदिक); सायुज्य-मुक्ति (समास)
Formस्त्रीलिङ्गे चतुर्थी (4th/Dative) एकवचनम्; प्रयोजन (purpose)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; संकेत-सर्वनाम
योगःyoga, discipline
योगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्
पाशुपतःPāśupata
पाशुपतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाशुपत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; विशेषणम् (योगस्य)
यतःbecause
यतः:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formअव्यय (causal/conjunctive indeclinable) ‘because/since’
स्मृत्याचारेणby (the standards of) smṛti and conduct
स्मृत्याचारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्मृति + आचार (प्रातिपदिक); स्मृति-आचार (समास)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्; साधन/हेतु
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) बहुवचनम्
सःthat (yoga)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्
सद्भिःby the good (people)
सद्भिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) बहुवचनम्; ‘सत्’ = सज्जन
तेनtherefore/by that reason
तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्; हेतु/कारणार्थे
गर्हितःcensured, condemned
गर्हितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगर्ह् (धातु)
Formभूतकृदन्तः—क्त (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगार्थः ‘censured’
Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī / Umā

Visual Art Cues

Scene: A teaching scene: Śiva explains gradations of liberation—sārūpya and sālokya for absorbed minds—while noting that Pāśupata-yoga, being at odds with smṛti-conduct, is censured and not a means to sāyujya.

Characters & Entities
S
Sārūpya
S
Sālokya
S
Sāyujya
P
Pāśupata-yoga
S
Smṛti
M
Munis

FAQs

Not all spiritual disciplines culminate in the same liberation; orthodox conduct and inner absorption determine the highest result.

Prabhāsakṣetra, where nuanced teachings on types of mukti and proper conduct are embedded within the kṣetra-māhātmya.

An evaluative rule: practices should align with smṛti-ācāra; Pāśupata discipline is acknowledged but not presented as granting sāyujya.

←Previous Verse
Next Verse→