Adhyaya 236

Verse 1

ततो गच्छेन्महादेवि दुर्वासादित्यमुत्तमम् । यत्र दुर्वाससा तप्तं तपो वर्षसहस्रकम् । निराहारो जिताहारः सूर्याराधनतत्परः

అనంతరం, హే మహాదేవి, దుర్వాసాదిత్య అనే ఉత్తమ క్షేత్రానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ దుర్వాసుడు సహస్ర సంవత్సరములు తపస్సు చేసెను—నిరాహారిగా, ఆహారనిగ్రహం సాధించి, సూర్యారాధనలో పరమ నిష్ఠతో।

Verse 2

एवं कालेन महता दिव्यतेजा जनाधिपः । प्रत्यक्षं दर्शनं गत्वा प्राह सूर्यो महामुनिम्

ఇలా మహాకాలం గడిచిన తరువాత దివ్యతేజస్సు గల జనాధిపుడు (దుర్వాసుడు) ప్రత్యక్ష దర్శనం పొందెను; అప్పుడు సూర్యదేవుడు ప్రత్యక్షమై మహామునితో పలికెను।

Verse 3

सूर्य उवाच । मा ब्रह्मन्साहसं कार्षीर्वरं वरय सुव्रत । अप्राप्यमपि दास्यामि यत्ते मनसि वर्तते

సూర్యుడు పలికెను— ఓ బ్రాహ్మణా, సాహసం చేయకు. ఓ సువ్రతా, వరం కోరుము; దుర్లభమైనదైనా నీకు ఇస్తాను—నీ మనసులో ఉన్నదేదైనా।

Verse 4

दुर्वासा उवाच । प्रसन्नो यदि मे देव वरार्हो यदि चाऽप्यहम् । अत्र स्थाने त्वया स्थेयं यावत्तिष्ठति मेदिनी

దుర్వాసుడు పలికెను— ఓ దేవా, మీరు నాపై ప్రసన్నులైతే, నేను వరానికి అర్హుడనైతే, భూమి నిలిచినంతకాలం ఈ స్థలంలోనే మీరు నివసించండి।

Verse 5

दुर्वासादित्यना माऽत्र लोके ख्यातिं च गच्छतु । मया प्रतिष्ठिता या तु प्रतिमा तव सुन्दरी

మరియు ఈ లోకంలో ఇక్కడ ‘దుర్వాసా-ఆదిత్య’ అనే నామం ఖ్యాతి పొందుగాక; నేను ప్రతిష్ఠించిన మీ సుందర ప్రతిమ కూడా ప్రసిద్ధి చెందుగాక।

Verse 6

तस्यां सांनिध्यमेवास्तु तव देव जगत्पते । सांनिध्यं कुरुत चात्र यमुना दुहिता तव । त्वत्सुतस्तु महातेजा धर्मराजो महाबलः

హే దేవా జగత్పతే, ఆ ప్రతిమలో మీ సాన్నిధ్యమే నిలిచియుండుగాక. అలాగే ఇక్కడ మీ కుమార్తె యమునా కూడా సాన్నిధ్యం చేయుగాక; మీ కుమారుడు మహాతేజస్సు, మహాబలము గల ధర్మరాజు కూడా ఇక్కడ ఉండుగాక।

Verse 7

सूर्य उवाच । एतत्सर्वं मुनिश्रेष्ठ त्वयोक्तं संभविष्यति । तीर्थानां कोटिरन्या च गंगादीनां महामुने

సూర్యుడు పలికెను—హే మునిశ్రేష్ఠా! నీవు చెప్పినదంతయు నిశ్చయంగా జరుగును. హే మహామునీ! గంగా మొదలైన తీర్థములతో కూడిన మరొక కోటి తీర్థములు కూడా ఇక్కడ కలుగును.

Verse 8

आगमिष्यति ते स्थानं निश्चितं वचनान्मम । अत्र स्थाने मया ब्रह्मन्स्थातव्यं सह दैवतैः

నా వాక్యనిశ్చయమువలన నీ స్థానం తప్పక ఏర్పడును. హే బ్రాహ్మణా! ఈ స్థలమున నేను దేవతలతో కూడి నివసించవలసినది.

Verse 9

आदित्यानां प्रभावैस्तु ब्रह्मांडोदरवासिनाम् । तेषां माहात्म्यसंयुक्तः स्थास्ये चात्र महामुने

బ్రహ్మాండమధ్య నివసించు ఆదిత్యుల ప్రభావముచేత, హే మహామునీ, వారి మహాత్మ్యముతో యుక్తుడనై నేను ఇక్కడ కూడా నిలిచెదను.

Verse 10

सवितॄणां सहस्रेण दृष्टेनैव तु यत्फलम् । तत्फलं कोटिगुणितं दुर्वासादित्यदर्शनात्

వెయ్యి సవితృదేవతలను దర్శించినంత మాత్రాన కలుగు ఫలము ఏదో, అదే ఫలము దుర్వాసా-ఆదిత్య దర్శనముచేత కోటిగుణముగా వృద్ధి చెందును.

Verse 11

लप्स्यंते प्राणिनः सर्वे यज्ञकोटिफलं तथा । एवमुक्त्वा तदा सूर्यः सस्मार तनयां निजाम् । तथा च धर्मेराजानं सर्वप्राणिनियामकम्

అలాగే సమస్త ప్రాణులు యజ్ఞముల కోటి ఫలమును కూడా పొందుదురు. ఇలా చెప్పి ఆ సమయంలో సూర్యుడు తన స్వకీయ కుమార్తెను స్మరించెను; అలాగే సమస్త ప్రాణులను నియమించు ధర్మరాజును కూడా స్మరించెను.

Verse 12

स्मृतमात्रा तत्र भित्त्वा पातालतलमुद्ययौ । सा नदीरूपिणी देवी तीर्थकोटिसमन्विता

స్మరణమాత్రముతోనే ఆ దేవి అక్కడ పాతాళతలాన్ని ఛేదించి పైకి ఉద్భవించింది. నదిరూపిణిగా మారిన ఆ దేవి కోటి తీర్థములతో సమన్వితమై ప్రాదుర్భవించింది.

Verse 13

यमश्च तत्र भगवान्कालदंडधरस्तदा । ऊचतुः प्रणयोपेतौ सूर्यं भुवनसाक्षिणम्

అప్పుడు కాలదండధారి భగవాన్ యముడూ అక్కడ స్నేహభరిత గౌరవంతో, సమస్త భువనాలకు సాక్షియైన సూర్యుని సంబోధించి పలికెను.

Verse 14

यम उवाच । आज्ञापयतु मां देवो यमुनां च जगत्प्रभुः । कार्यं यद्भाविनोऽर्थस्य तत्करिष्ये न संशयः

యముడు పలికెను— జగత్ప్రభువైన దేవుడు నన్ను, యమునను కూడా ఆజ్ఞాపించుగాక. రాబోయే కార్యార్థమున చేయవలసినదేదైనా, దానిని నేను నిస్సందేహంగా నిర్వర్తిస్తాను.

Verse 15

सूत उवाच । अत्र क्षेत्रे स्वरूपेण स्थातव्यं वचनान्मम । पापिनां प्राणिनां चात्र रक्षा कार्या प्रयत्नतः

సూతుడు పలికెను— నా వచనమునుబట్టి ఈ క్షేత్రములో మీరు మీ స్వరూపముతోనే నిలిచియుండవలెను; ఇక్కడ పాపి ప్రాణులకును శ్రమతో రక్షణ చేయవలెను.

Verse 16

सूर्यभक्ताः सदा रक्ष्या ब्राह्मणा गृहमेधिनः । त्वं चापि यमुने चात्र कोटितीर्थेन संयुता

సూర్యభక్తులను సదా రక్షించవలెను—ప్రత్యేకంగా గృహస్థధర్మాన్ని ఆచరించే బ్రాహ్మణులను. మరియు ఓ యమునా, నీవు కూడా ఇక్కడ కోటి తీర్థముతో సంయుక్తమై ప్రతిష్ఠితముగా ఉండుము.

Verse 17

वस त्वं भव सुप्रीता स्थाने दुर्वाससोद्भवे । इत्येवमुक्त्वा देवेशस्तत्र दुर्वाससोंऽतिके

“నీవు ఇక్కడే నివసించి, దుర్వాససుని వల్ల ఉద్భవించిన ఈ స్థలంలో సంతోషంగా ఉండు.” అని చెప్పి దేవేశ్వరుడు దుర్వాససుని సమీపంలో అక్కడే నిలిచెను।

Verse 18

पश्यतां सर्वदेवानामंतर्द्धानमगात्प्रभुः । दुर्वासास्तु तदा हृष्टो यावत्पश्यति स्वाश्रमम्

సర్వ దేవతలు చూస్తుండగానే ప్రభువు అంతర్ధానమయ్యెను। అప్పుడు హర్షించిన దుర్వాసుడు తన ఆశ్రమం కనబడే వరకు ముందుకు సాగెను।

Verse 19

तावत्पातालमार्गेण यमुना प्रादुराभवत् । यमश्च भगवांस्तत्र दृष्टः क्षेत्रपरूपधृक्

అంతలో పాతాళ మార్గమున యమునా ప్రాదుర్భవించెను। అక్కడ భగవాన్ యముడు క్షేత్రపాల రూపం ధరించి దర్శనమిచ్చెను।

Verse 20

ईश्वर उवाच । इत्थं समभवत्तत्र यमुनोद्भेदमुत्तमम् । कुण्डमादित्यतो याम्ये दुंदुभिस्तत्र पूर्वतः

ఈశ్వరుడు పలికెను—“ఇట్లుగా అక్కడ యమునా యొక్క ఉత్తమ ఉద్భవము జరిగింది. ఆదిత్యుని దక్షిణమున ఒక కుండము ఉంది; దాని తూర్పున ‘దుందుభి’ అనే తీర్థము ఉంది.”

Verse 21

क्षेत्रपालो महादेवि यतो दुंदुभिनिःस्वनः । तत्र स्नात्वा महाकुण्डे यः संतर्पयते पितॄन्

“హే మహాదేవీ, దుందుభి నాదము వినిపించే చోట క్షేత్రపాలుడు ఉన్నాడు. అక్కడ మహాకుండములో స్నానము చేసి ఎవడు పితృదేవతలను తర్పణముతో తృప్తిపరచునో…”

Verse 22

दश वर्षाणि पञ्चैव तृप्तिं यांति पितामहः । पिंडदानेन दत्तेन पितॄणां तुष्टिमावहेत् । नरके तु स्थितानां च मुक्तिर्भूयान्न संशयः

పది మరియు ఐదు—మొత్తం పదిహేను సంవత్సరాలు పితృదేవతలు తృప్తి పొందుతారు. సమర్పించిన పిండదానంతో పితృులకు సంతృప్తి కలుగుతుంది; నరకంలో ఉన్నవారికీ మహా విముక్తి లభిస్తుంది—సందేహం లేదు।

Verse 23

माघे मासि सिते पक्षे सप्तम्यां संयतात्मवान् । दुर्वासार्कं च संपूज्य मुच्यते ब्रह्महत्यया

మాఘమాస శుక్లపక్ష సప్తమినాడు సంయమాత్ముడైన భక్తుడు దుర్వాసార్కుని విధివిధానంగా పూజిస్తే బ్రహ్మహత్యా పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు।

Verse 24

स्नात्वा तु यमुना कुण्डे माधवे मासि मानवः । पूजयेद्भक्तिभावेन रविं गगनभूषणम्

మాధవ (వైశాఖ) మాసంలో యమునా-కుండంలో స్నానం చేసి, భక్తిభావంతో గగనభూషణుడైన రవిని (సూర్యుని) పూజించాలి।

Verse 25

पठेत्सहस्रं नाम्ना तु दुर्वासादित्यसंनिधौ । षण्मासान्मुच्यते जंतुर्यद्यपि ब्रह्महा नरः

దుర్వాసాదిత్య సన్నిధిలో సహస్రనామ పఠనం చేయాలి; ఆరు నెలల్లో జీవుడు విముక్తి పొందుతాడు, అతడు బ్రహ్మహత్యా దోషి మనిషైనా సరే।

Verse 26

सर्वमंगलमांगल्यं सर्वपापप्रणाशनम् । दुर्वासादित्यनामानं सूर्यं को नु न पूजयेत्

అతడు సమస్త మంగళాలలో పరమ మంగళం, సమస్త పాపాలను నశింపజేసేవాడు—దుర్వాసాదిత్య నామధారుడైన ఆ సూర్యుని ఎవరు పూజించరు?

Verse 27

न तदस्ति भयं किंचिद्यदनेन न शाम्यति । दर्शनेनापि सूर्यस्य तत्र दुर्वाससः प्रिये

ఓ దుర్వాసుని ప్రియతమా, అక్కడ సూర్యుని దర్శనమాత్రంతోనే ఏ భయమైనా శాంతిస్తుంది; దీనితో శమించని భయం ఏదీ లేదు।

Verse 28

संपद्यंते तथा कामाः सर्व एव यथेप्सिताः । बंध्यानां पुत्रफलदं भीतानां भयनाशनम्

అక్కడ అన్ని కోరికలు కోరినట్లే నెరవేరుతాయి; వంధ్యులకు పుత్రఫలాన్ని ప్రసాదించి, భయపడినవారి భయాన్ని నశింపజేస్తుంది।

Verse 29

भूतिप्रदं दरिद्राणां कुष्ठिनां परमौषधम् । बालानां चैव सर्वेषां ग्रहरक्षोनिवारणम् । महापापोपशमनं दुर्वासादित्यदर्शनम्

దుర్వాసాదిత్య దర్శనం దరిద్రులకు సంపదను ప్రసాదిస్తుంది, కుష్ఠరోగులకు పరమౌషధమవుతుంది; అన్ని పిల్లలకు గ్రహబాధలు, రాక్షసోపద్రవాలు నివారించి మహాపాపాలను కూడా శమింపజేస్తుంది।

Verse 30

हेमाश्वस्तत्र दातव्यः सूर्यमुद्दिश्य भामिनि । ब्राह्मणे वेदसंयुक्ते तेन दत्ता मही भवेत्

ఓ భామినీ, అక్కడ సూర్యుని ఉద్దేశించి స్వర్ణాశ్వాన్ని దానం చేయాలి; వేదసంపన్న బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చినచో అది భూదానంతో సమానఫలమిస్తుంది।

Verse 31

यस्तत्र पूजयेद्देवं क्षेत्रपालं च दुन्दुभिम् । स पुत्रपशुमान्धीमाञ्छ्रीमान्भवति मानवः

అక్కడ దేవునితో పాటు క్షేత్రపాలుని మరియు దుందుభిని పూజించువాడు, పుత్ర-పశుసంపద కలవాడు, ధీమంతుడు, శ్రీమంతుడై ఉంటాడు।

Verse 32

न भयं जायते तस्य त्रिविधं वरवर्णिनि । अर्धगव्यूतिमात्रं तु तत्र क्षेत्रं रवेः स्मृतम्

హే వరవర్ణినీ! అతనికి త్రివిధ భయం కలుగదు; అక్కడ రవి (సూర్యుడు) యొక్క పవిత్ర క్షేత్రం అర్ధ గవ్యూతి పరిమాణమని చెప్పబడింది.

Verse 33

न तत्र प्रविशेज्जन्तुः सूर्यभक्तिविवर्जितः । इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम्

సూర్యభక్తి లేనివాడు ఆ పవిత్ర స్థలంలో ప్రవేశించకూడదు. హే దేవీ! సూర్యుడే అధిదేవతగా ఈ మహాత్మ్యం ప్రకటించబడింది.

Verse 236

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दुर्वासादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, ఏడవ ప్రభాసఖండంలో, మొదటి ‘ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్య’ భాగంలో ‘దుర్వాసా-ఆదిత్య మహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే 236వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.