Adhyaya 14

Verse 1

देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं माहात्म्यं सूर्यदैवतम् । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि देवदेव जगत्पते

దేవి పలికెను—హే దేవదేవా, జగత్పతే! మీరు చెప్పిన సూర్యదైవత మహాత్మ్యాన్ని నాకు విస్తారంగా వివరించండి.

Verse 2

कथमर्कस्थलो भूतः प्रभासक्षेत्रभूषणः । पूजनीयो महादेवः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

మహాదేవుడు ఎలా ‘అర్కస్థల’మై ప్రభాసక్షేత్రానికి భూషణమయ్యాడు? సమ్యక్ విధంగా యాత్ర ఫలాన్ని కోరువారు ఆయనను ఎందుకు పూజించాలి?

Verse 3

के मंत्राः किं विधानं तु केषु पर्वसु पूजयेत् । जैगीषव्येश्वरो भूत्वा ह्यभूत्सिद्धेश्वरः कथम् । तन्मे कथय देवेश विस्तरात्सर्वमेव हि

ఏ మంత్రాలు, ఏ విధానం, ఏ పర్వదినాల్లో పూజించాలి? అలాగే ‘జైగీషవ్యేశ్వర’గా ప్రసిద్ధుడై ఆయన ‘సిద్ధేశ్వర’గా ఎలా అయ్యాడు? హే దేవేశా, అన్నిటినీ విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 4

पाताले विवरं तत्र योगिन्यस्तत्र किं पुरा । तथा मातृगणश्चैव कथमेतदभूत्पुरा

పూర్వకాలంలో అక్కడ పాతాళానికి ఉన్న ఆ వివరం ఏమిటి? అక్కడి యోగినులు, అలాగే మాతృగణం ఎవరు—ఇది అంతా అప్పట్లో ఎలా జరిగింది?

Verse 5

एतत्सर्वमशेषेण दयां कृत्वा जगत्पते । ममाचक्ष्व विरूपाक्ष यद्यहं ते प्रिया हर

హే జగత్పతే! కరుణచేసి ఇది అంతా ఏమీ మిగలకుండా నాకు చెప్పండి. హే విరూపాక్షా, హే హరా! నేను మీకు ప్రియమైతే దయచేసి వివరించండి.

Verse 6

ईश्वर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि कथयामि समासतः । सिद्धेश्वरो ह्यभूद्येन जैगीषव्येश्वरो हरः

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, నీవు శుభంగా ప్రశ్నించితివి. సంక్షేపంగా చెప్తాను—‘జైగీషవ్యేశ్వర’గా ప్రసిద్ధుడైన హరుడు ఎలా ‘సిద్ధేశ్వరుడు’ అయ్యెనో.

Verse 7

पूजाविधानं विस्तीर्य तन्मे निगदतः शृणु । आसीदस्मिन्कृते देवि सर्व ज्ञानविशारदः

పూజావిధానాన్ని నేను విస్తారంగా వివరిస్తాను; నా వచనాన్ని వినుము. హే దేవీ, ఈ కృతయుగంలో సమస్త జ్ఞానాలలో నిపుణుడైన ఒకడు ఉండెను.

Verse 8

पुत्रः शतकलाकस्य जैगीषव्य इति श्रुतः । प्रभासक्षेत्रमासाद्य स चक्रे दुश्चरं तपः

అతడు శతకలాకుని కుమారుడు; ‘జైగీషవ్య’ అని ప్రసిద్ధుడు. ప్రభాసక్షేత్రానికి చేరి అతడు దుష్కరమైన తపస్సు చేసెను.

Verse 9

अतिष्ठद्वायुभक्षश्च वर्षाणां शतकं किल । अम्बुभक्षः सहस्रं तु शाकाहारोऽयुतं तथा

అతడు నూరేళ్లు వాయుభక్షణముతో నిలిచెను అని చెబుతారు. తరువాత వెయ్యేళ్లు జలాహారిగా, అలాగే పదివేలేళ్లు శాకాహారిగా ఉన్నెను.

Verse 10

चांद्रायणसहस्रं च कृतं सांतपनं पुनः । शोषयित्वा मिताहारो दिग्वासाः समपद्यत

అతడు వెయ్యి చాంద్రాయణ వ్రతాలు చేసి, మళ్లీ సాంతపన తపస్సును ఆచరించెను. శరీరాన్ని క్షీణింపజేసి, మితాహారిగా ఉండి దిగంబరుడయ్యెను.

Verse 11

पूर्वे कल्पे स्वयं भूतं महोदयमिति श्रुतम् । स लिंगं देवदेवस्य प्रतिष्ठाप्यार्चयन्नपि

పూర్వ కల్పంలో ‘మహోదయ’మని ప్రసిద్ధమైన స్వయంభూ లింగం ఉండెను. అతడు దేవదేవుని ఆ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి విధివిధానంగా ఆరాధించెను.

Verse 12

भस्मशायी भस्मदिग्धो नृत्त गीतैरतोषयत् । जपेन वृषनादैश्च तपसा भावितः शुचिः

అతడు భస్మంపై శయనించి, భస్మంతో లేపనమై, నృత్యగీతాలతో ప్రభువును సంతోషపరచెను. జపం, వేదనాదోచ్చారణ, తపస్సు వలన సంస్కృతుడై అంతఃశుద్ధిని పొందెను.

Verse 13

तमेवं तोषयाणं तु भक्त्या परमया युतम् । भगवांश्च तमभ्येत्य इदं वचनमब्रवीत्

ఇలా ప్రభువును తృప్తిపరచుచు పరమభక్తితో యుక్తుడైన అతనిని చూసి భగవంతుడు అతని సమీపమునకు వచ్చి ఈ వాక్యములను పలికెను.

Verse 14

जैगीषव्य महाबुद्धे पश्य मां दिव्यचक्षुषा । तुष्टोऽस्मि वरदश्चाहं ब्रूहि यत्ते मनोगतम्

“ఓ జైగీషవ్య మహాబుద్ధివంతుడా! దివ్యచక్షువులతో నన్ను దర్శించు. నేను సంతుష్టుడను, వరదాతను; నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని చెప్పు.”

Verse 15

स एवमुक्तो देवेन देवं दृष्ट्वा त्रिलोचनम् । प्रणम्य शिरसा पादाविदं वचनमब्रवीत्

దేవుడు ఇలా పలికినప్పుడు అతడు త్రినేత్ర దేవుని దర్శించెను. ప్రభువు పాదములకు శిరస్సు వంచి నమస్కరించి ఈ వాక్యములను పలికెను.

Verse 16

जैगीषव्य उवाच । भगवन्देवदेवेश मम तुष्टो यदि प्रभो । ज्ञानयोगं हि मे देहि यः संसारनिकृन्तनम्

జైగీషవ్యుడు పలికెను—హే భగవన్, దేవదేవేశ్వరా! ప్రభూ, మీరు నాపై ప్రసన్నులైతే, సంసారబంధనాన్ని ఛేదించే జ్ఞానయోగాన్ని నాకు ప్రసాదించండి.

Verse 17

भगवन्नान्यदिच्छामि योगात्परतरं हितम् । त्वयि भक्तिश्च नित्यं मे देव्यां स्कन्दे गणेश्वरे

హే భగవన్! ఈ యోగం కన్నా మించిన హితం నాకు మరొకటి అక్కరలేదు. మీపై, అలాగే దేవి, స్కందుడు, గణేశ్వరుడిపై నా నిత్యభక్తి నిలిచియుండుగాక.

Verse 18

न च व्याधिभयं भूयान्न च तेजोऽपमानता । अनुत्सेकं तथा क्षांतिं दमं शममथापि च

మరియు నాకు వ్యాధిభయం కలుగకుండుగాక; ఆధ్యాత్మిక తేజస్సుకు అపమానం గాని హాని గాని కలుగకుండుగాక. వినయం, క్షమ, ఇంద్రియదమం, మనశ్శమం కూడా నాకు ప్రసాదించండి.

Verse 19

एतान्वरान्महादेव त्वदिच्छामि त्रिलोचन

హే మహాదేవా, హే త్రిలోచనా! నేను మీ నుండి ఈ వరాలనే కోరుచున్నాను.

Verse 20

ईश्वर उवाच । अजरश्चामरश्चैव सर्वशोकविवर्जितः । महायोगी महावीर्यो योगैश्वर्यसमन्वितः

ఈశ్వరుడు పలికెను—నీవు అజరుడవు, అమరుడవు, సమస్త శోకముల నుండి విముక్తుడవు అవుతావు; మహాయోగివై, మహావీర్యుడై, యోగైశ్వర్యసంపన్నుడవు అవుతావు.

Verse 21

प्रभावाच्चास्य क्षेत्रस्य गुह्यस्य मम शाश्वतम् । योगाष्टगुणमैश्वर्यं प्राप्स्यसे परमं महत्

ఈ పవిత్ర క్షేత్రం—నా శాశ్వత గుహ్య ధామం—ప్రభావంతో నీవు యోగ అష్టగుణసంపన్నమైన పరమ మహత్తర ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతావు।

Verse 22

भविष्यसि मुनिश्रेष्ठ योगाचार्यः सुविश्रुतः

హే మునిశ్రేష్ఠా, నీవు సువిశ్రుతుడైన యోగాచార్యుడిగా భవిష్యత్తులో ప్రసిద్ధి పొందుతావు।

Verse 23

यश्चेदं त्वत्कृतं लिगं नियमेनार्चयिष्यति । सर्वपापविनिर्मुक्तो योगं दिव्यमवाप्स्यति

మరియు ఎవడు నియమవ్రతాలతో నీవు నిర్మించిన ఈ లింగాన్ని ఆరాధిస్తాడో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై దివ్య యోగాన్ని పొందుతాడు।

Verse 24

जैगीषव्यगुहां चेमां प्राप्य योगं करोति यः । स सप्तरात्राद्युक्तात्मा संसारं संतरिष्यति

ఎవడు ఈ జైగీషవ్య గుహను చేరి యోగసాధన చేస్తాడో, అతడు ఏడు రాత్రులలోనే నియమితాత్ముడై సంసారాన్ని దాటి పోతాడు।

Verse 25

मासेन पूर्वजातिं च जन्मातीतं च वेत्स्यति । एकरात्रात्तनुं शुद्धां द्वाभ्यां तारयते पितॄन् । त्रिरात्रेण व्यतीतेन त्वपरान्सप्त तारयेत्

ఒక నెలలో అతడు తన పూర్వజన్మను మరియు జన్మాతీత తత్త్వాన్ని తెలుసుకుంటాడు. ఒక రాత్రిలో దేహం శుద్ధమవుతుంది; రెండు రాత్రుల్లో పితృదేవతలను తారింపజేస్తాడు; మూడు రాత్రులు గడిచిన తరువాత మరొక ఏడు పూర్వులను కూడా తారిస్తాడు।

Verse 26

पुनश्च तव विप्रर्षे अजेयत्वं च योगिभिः । इच्छतो दर्शनं चैव भविष्यति च ते मम

మరియు, ఓ బ్రహ్మర్షీ! యోగులచేత కూడా నీవు అజేయుడవు అవుతావు; నీవు ఎప్పుడెప్పుడూ కోరుకుంటావో అప్పుడప్పుడూ నా దర్శనం నీకు నిశ్చయంగా కలుగును।

Verse 27

इति देवो वरान्दत्त्वा तत्रैवांतरधीयत । एतत्कृतयुगे वृत्तं तव देवि प्रभाषितम्

ఇట్లు దేవుడు వరములు ప్రసాదించి అక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను. ఓ దేవీ! ఇది కృతయుగంలో జరిగిన వృత్తాంతమని నేను నీకు వివరించితిని।

Verse 28

त्रेतायुगे महादेवि द्वापरेऽपि तथैव च । कलियुगप्रवेशे तु वालखिल्या महर्षयः

ఓ మహాదేవీ! త్రేతాయుగంలోను, అలాగే ద్వాపరయుగంలోను; కలియుగ ప్రవేశ సమయంలో వాలఖిల్య మహర్షులు (అక్కడ కూడా ప్రత్యక్షమై కార్యం చేసిరి)।

Verse 29

अस्मिन्प्राभासिके क्षेत्रे सूर्यस्थलसमीपतः । आराधयंतो देवेशं गुहामध्यनिवासिनम्

ఈ ప్రాభాస క్షేత్రంలో, సూర్యస్థల సమీపంలో, గుహ అంతర్భాగంలో నివసించే దేవేశ్వరుని వారు ఆరాధించుచుండిరి।

Verse 30

अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषयश्चोर्द्धरेतसः । वर्षायुतं तपस्तप्त्वा सिद्धिं जग्मुस्तदात्मिकाम्

ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది ఊర్ధ్వరేతస్సు ఋషులు పది వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేసి, ఆ స్వరూపమైన సిద్ధిని పొందిరి।

Verse 31

ततः सिद्धेश्वरं लिंगं कलौ ख्यातं वरानने । यदा सोमेन संयुक्ता कृष्णा शिवचतुर्दशी । तदैव तस्य देवस्य दर्शनं देवि दुर्ल्लभम्

అనంతరం, ఓ వరాననే, కలియుగంలో ఆ లింగము ‘సిద్ధేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి పొందింది. మరియు కృష్ణపక్ష శివచతుర్దశి సోముడు (చంద్రుడు)తో యుక్తమైనప్పుడు, ఓ దేవీ, ఆ దేవుని దర్శనం అత్యంత దుర్లభమై మహాఫలప్రదమగును.

Verse 32

ब्रह्मांडं सकलं दत्त्वा यत्पुण्यमुपजायते । तत्पुण्यं लभते देवि सिद्धलिंगस्य पूजनात्

ఓ దేవీ, సమస్త బ్రహ్మాండాన్ని దానమిచ్చినప్పుడు కలిగే పుణ్యము, అదే పుణ్యము సిద్ధలింగ పూజచేతనే లభించును.