Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

Devanagari script

ततः सिद्धेश्वरं लिंगं कलौ ख्यातं वरानने । यदा सोमेन संयुक्ता कृष्णा शिवचतुर्दशी । तदैव तस्य देवस्य दर्शनं देवि दुर्ल्लभम्

Transliteration

tataḥ siddheśvaraṃ liṃgaṃ kalau khyātaṃ varānane | yadā somena saṃyuktā kṛṣṇā śivacaturdaśī | tadaiva tasya devasya darśanaṃ devi durllabham

Translation

అనంతరం, ఓ వరాననే, కలియుగంలో ఆ లింగము ‘సిద్ధేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి పొందింది. మరియు కృష్ణపక్ష శివచతుర్దశి సోముడు (చంద్రుడు)తో యుక్తమైనప్పుడు, ఓ దేవీ, ఆ దేవుని దర్శనం అత్యంత దుర్లభమై మహాఫలప్రదమగును.

Word by Word

• ततः: thereafter/from that
• ततः: Hetu/Apadana (From that/ततः)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• सिद्धेश्वरम्: Siddheśvara
• सिद्धेश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; लिङ्गम् इति विशेष्येण सह; कर्मधारय: ‘सिद्धः ईश्वरः’

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कलौ: in the Kali age
• कलौ: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• ख्यातम्: is renowned/known
• ख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; लिङ्गम् इति सह

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर-आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय: ‘वरम् आननं यस्याः’

• यदा: when
• यदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• सोमेन: with Soma (Moon)
• सोमेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• संयुक्ता: is conjoined
• संयुक्ता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-युज् (धातु)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृष्णा/चतुर्दशी इति सह

• कृष्णा: dark (of the waning fortnight)
• कृष्णा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; चतुर्दशी इति विशेष्येण सह (कृष्णपक्षीय)

• शिवचतुर्दशी: Śiva-caturdaśī (14th lunar day sacred to Śiva)
• शिवचतुर्दशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव-चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘शिवस्य चतुर्दशी’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• दर्शनम्: sight/vision
• दर्शनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• दुर्लभम्: rare, hard to obtain
• दुर्लभम्: Kriya (Predicate adjective/विशेषण-क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; दर्शनम् इति विशेष्येण सह

Speaker

Narrator (likely Skanda) addressing Devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddheśvara/Siddhaliṅga at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: At Prabhāsa-kṣetra, the Siddheśvara liṅga is approached on a rare moon-linked Śiva-caturdaśī night; devotees wait in reverent stillness as the moonlight and lamp-flames reveal the liṅga’s presence.

Characters & Entities

• Siddheśvara-liṅga
• Śiva
• Devī
• Kali Yuga
• Śiva Caturdaśī
• Soma (Moon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (tithi and lunar conjunction) and sacred place together intensify the rarity and value of divine darśana.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Siddheśvara-liṅga in Prabhāsa Kṣetra, highlighted as especially renowned in Kali Yuga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Seeking darśana/worship on Kṛṣṇa Pakṣa Śiva-Caturdaśī, particularly when it coincides with Soma (Moon-related conjunction), is emphasized as exceptionally significant.