Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

जैगीषव्यगुहां चेमां प्राप्य योगं करोति यः । स सप्तरात्राद्युक्तात्मा संसारं संतरिष्यति

Transliteration

jaigīṣavyaguhāṃ cemāṃ prāpya yogaṃ karoti yaḥ | sa saptarātrādyuktātmā saṃsāraṃ saṃtariṣyati

Translation

ఎవడు ఈ జైగీషవ్య గుహను చేరి యోగసాధన చేస్తాడో, అతడు ఏడు రాత్రులలోనే నియమితాత్ముడై సంసారాన్ని దాటి పోతాడు।

Word by Word

• जैगीषव्यगुहाम्: the cave of Jaigīṣavya
• जैगीषव्यगुहाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जैगीषव्य-गुहा (प्रातिपदिक; घटकौ: जैगीषव्य + गुहा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (jaigīṣavyasya guhā)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (this)

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having attained/reached’

• योगम्: yoga
• योगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• करोति: does/practices
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (correlative)

• सप्तरात्रात्: from/after seven nights
• सप्तरात्रात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सप्त-रात्र (प्रातिपदिक; घटकौ: सप्त + रात्र)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; द्विगु-समासः (seven nights)

• युक्तात्मा: self-controlled
• युक्तात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युक्त-आत्मन् (प्रातिपदिक; घटकौ: युक्त + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (yuktaḥ ātmā yasya / ‘disciplined in self’)

• संसारम्: saṃsāra (cycle of rebirth)
• संसारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• संतरिष्यति: will cross over
• संतरिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-तॄ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Śiva (Deva/Deveśa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jaigīṣavya-guhā

Type: cave

Visual Art Cues

Scene: A cave mouth marked by sacred signs; inside, a yogin sits in deep meditation for seven nights, with a faint timeline motif (seven lamps) and a river-like stream of saṃsāra being crossed.

Characters & Entities

• Jaigīṣavya-guhā
• Yoga
• Saṃsāra
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography amplifies sādhana: disciplined yoga undertaken at a consecrated site can lead to liberation from saṃsāra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jaigīṣavya-guhā (Jaigīṣavya Cave) situated in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Practice of yoga at the cave with sustained self-discipline for a period stated as seven nights.