Adhyaya 101

Verse 1

ईश्वर उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः । ब्रह्मणो मानसः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु गर्वितः

ఈశ్వరుడు పలికెను—అదే సమయంలో బ్రహ్ముని మానసపుత్రుడైన భగవాన్ ఋషి నారదుడు త్రిలోకాలలో ఖ్యాతితో సంచరిస్తుండెను।

Verse 2

सर्वलोकचरः सोऽपि युवा देवनमस्कृतः । तथा यदृच्छया चायमटमानः समंततः

అతడు సర్వలోక సంచారి, యౌవనవంతుడు, దేవతలచే కూడా నమస్కృతుడు; యదృచ్ఛగా చుట్టూ తిరుగుచూ సంచరించెను।

Verse 3

वासुदेवं स वै द्रष्टुं नित्यं द्वारवतीं पुरीम् । आयाति ऋषिभिः सार्द्धं क्रोधेन ऋषि सत्तमः

వాసుదేవుని దర్శించుటకు అతడు నిత్యం ఋషులతో కలిసి ద్వారవతీ పురికి వచ్చుచుండెను; కాని ఈసారి ఋషిశ్రేష్ఠుడు క్రోధంతో వచ్చెను।

Verse 4

अथाश्वागच्छतस्तस्य सर्वे यदुकुमारकाः । ये प्रद्युम्नप्रभृतयस्ते च प्रह्वाननाः स्थिताः

అతడు వేగంగా సమీపించుచుండగా ప్రద్యుమ్నాది యదుకుమారులందరూ వంగిన ముఖాలతో (గౌరవ సూచకంగా) నిలిచిరి।

Verse 5

अभावाच्चार्घ्यपाद्यानां पूजां चक्रुः समंततः । सांबस्त्ववश्यभावित्वात्तस्य शापस्य कारणात्

అర్ఘ్యపాద్యములు లేనందున వారు యథాశక్తి అన్ని విధాల పూజ చేసిరి; కాని ఆ శాపకారణమున అవశ్యంభావి విధివశాత్ సాంబుడే ఆ శాపానికి నిమిత్తమయ్యెను।

Verse 6

अवज्ञां कुरुते नित्यं नारदस्य महात्मनः । रतक्रीडा स वै नित्यं रूपयौवनगर्वितः

అతడు మహాత్ముడైన నారదుని నిత్యం అవమానించేవాడు. రతిక్రీడలో ఎల్లప్పుడూ లీనమై, రూపయౌవన గర్వంతో నిరంతరం మత్తుడై ఉండేవాడు.

Verse 7

अविनीतं तु तं दृष्ट्वा चिन्तयामास नारदः । अस्याहमविनीतस्य करिष्ये विनयं शुभम्

అతని అవినీతిని చూచి నారదుడు ఆలోచించాడు—“ఈ శిక్షణలేని వానికి శుభకరమైన సవరణగా వినయమూ నియమమూ కలిగిస్తాను.”

Verse 8

एवं स चिन्तयित्वातु वासुदेवमथाब्रवीत् । इमाः षोडशसाहस्राः स्त्रियो या देवसत्तम

ఇలా ఆలోచించిన తరువాత అతడు వాసుదేవునితో పలికాడు—“హే దేవసత్తమా! ఈ పదహారు వేల స్త్రీలు…”

Verse 9

सर्वास्तासां सदा सांबे भावो देव समाश्रितः । रूपेणाप्रतिमः सांबो लोकेऽस्मिन्सचराचरे

హే దేవా! వారందరి ప్రేమ సదా సాంబుని మీదే నిలిచింది. ఈ చరాచర లోకంలో రూపంలో సాంబునికి సాటి లేడు.

Verse 10

सदाऽर्हंति च तास्तस्य दर्शनं ह्यपि सत्स्त्रियः । श्रुत्वैवं नारदाद्वाक्यं चिन्तयामास केशवः

ఆ సతీస్త్రీలు అతని దర్శనానికీ సదా అర్హులు. నారదుని మాటలు విని కేశవుడు ఆలోచనలో పడ్డాడు.

Verse 11

यदेतन्नारदेनोक्तं सत्यमत्र तु किं भवेत् । एवं च श्रूयते लोके चापल्यं स्त्रीषु विद्यते । श्लोकाविमौ पुरा गीतौ चित्तज्ञैर्योषितां द्विजैः

ఇక్కడ నారదుడు చెప్పినది నిజమేనా? అయినా లోకంలో ‘స్త్రీలలో చాపల్యం ఉంటుంది’ అని వినబడుతుంది. స్త్రీస్వభావాన్ని తెలిసిన వివేకవంతులైన ద్విజులు పూర్వం ఈ రెండు శ్లోకాలను పాడిరి.

Verse 12

पौंश्चल्यादतिचापल्यादज्ञानाच्च स्वभावतः । रक्षिता यत्नतो ह्येता विकुर्वंति हि भर्तृषु

స్వభావజన్య అజ్ఞానం, ఉచ్చృంఖలత్వం మరియు అతిచాపల్యం వల్ల—యత్నపూర్వకంగా కాపాడినా—ఈ స్త్రీలు భర్తల పట్ల వికృతంగా ప్రవర్తిస్తారు.

Verse 13

नैता रूपं परीक्षंते नाऽसां वयसि संश्रयः । सुरूपं वा विरूपं वा पुमानित्येव भुंजते

వారు రూపాన్ని పరీక్షించరు, వయస్సును కూడా ఆధారంగా పెట్టరు; పురుషుడు సురూపుడైనా విరూపుడైనా—‘పురుషుడు’ అన్న భావంతోనే సంగమిస్తారు.

Verse 14

ईश्वर उवाच । मनसा चिन्तयित्वैवं कृष्णो नारदमब्रवीत् । नह्यहं श्रद्दधाम्येतद्यदेतद्भाषितं पुरा

ఈశ్వరుడు పలికెను—మనసులో ఇలా ఆలోచించి శ్రీకృష్ణుడు నారదునితో అన్నాడు: ‘పూర్వకాలం నుండి ఇలా చెప్పబడిన మాటను నేను నిజమని నమ్మను.’

Verse 15

ब्रुवाणमेवं देवं तु नारदः प्रत्युवाच ह । तथाहं तु करिष्यामि यथा श्रद्धास्यते भवान्

దేవుడు ఇలా పలికినప్పుడు నారదుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చెను: ‘తథాస్తు; మీరు నమ్మేలా నేను అలా చేస్తాను.’

Verse 16

एवमुक्त्वा ययौ भूयो नारदस्तु यथागतम् । ततः कतिपयाहस्य द्वारकां पुनरभ्यगात्

ఇలా చెప్పి నారదుడు వచ్చినట్లే మళ్లీ వెళ్లిపోయాడు. ఆపై కొన్ని రోజుల తరువాత అతడు మరల ద్వారకకు చేరాడు.

Verse 17

तस्मिन्नहनि देवोऽपि सहांतःपौरकैर्जनैः । अनुभूय जलक्रीडां पानमासेवते रहः

ఆ రోజే దేవుడు కూడా అంతఃపురవాసులతో కలిసి జలక్రీడను అనుభవించి, తరువాత ఏకాంతంలో పానాన్ని సేవించాడు.

Verse 18

रम्ये रैवतकोद्याने नानाद्रुमविभूषिते । सर्वर्तुकुसुमैर्नित्यं वासिते सर्वकामने

రమ్యమైన రైవతక ఉద్యానంలో—వివిధ వృక్షాలతో అలంకృతమైన—సర్వ ఋతువుల పుష్పసువాసన నిత్యం పరిమళించే, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే స్థలంలో.

Verse 19

नानाजलजफुल्लाभिर्दीर्घिका भिरलंकृते । हंससारससंघुष्टे चक्रवाकोपशोभिते

అది అనేక కమలాలతో వికసించిన దీర్ఘికలతో అలంకృతమై, హంసలు సారసాల కూయింపులతో మార్మోగి, చక్రవాక జంటలతో శోభించేది.

Verse 20

तस्मिन्स रमते देवः स्त्रीभिः परिवृतस्तदा । हारनूपुरकेयूररसनाद्यैर्विभूषणैः

అక్కడ ఆ సమయంలో దేవుడు స్త్రీలతో పరివృతుడై విహరించాడు; వారు హారాలు, నూపురాలు, కేయూరాలు, రశనాదులు వంటి ఆభరణాలతో విభూషితులై ఉన్నారు.

Verse 21

भूषितानां वरस्त्रीणां सर्वांगीणां विशेषतः । तत्रस्थः पिबते पानं शुभगन्धान्वितं शुभम्

అత్యంత అలంకరింపబడిన, కులీనమైన, సర్వాంగసుందరీయైన స్త్రీల సన్నిధిలో అతడు అక్కడే నిలిచి, మధురసుగంధముతో కూడిన శుభపానీయమును పానము చేసెను.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे बुद्ध्वा मद्यमत्तास्ततः स्त्रियः । उवाच नारदः सांबमस्मिंस्तिष्ठ कुमारक

ఇంతలో స్త్రీలు మద్యమత్తులైనారని గ్రహించిన నారదుడు సాంబునితో—“కుమారకా, ఇక్కడే నిలుచుము” అని పలికెను.

Verse 23

त्वां समाह्वयते देवो न युक्तं स्थातुमत्र ते । तद्वाक्यार्थमबुद्ध्वैव नारदेनाथ नोदितः

“దేవుడు నిన్ను పిలుచుచున్నాడు; ఇక్కడ నిలుచుట నీకు యుక్తము కాదు.” ఆ మాటల భావమును గ్రహించకనే అతడు నారదునిచే ముందుకు ప్రేరేపింపబడెను.

Verse 24

गत्वा तु सत्वरं सांबः प्रणाममकरोत्पितुः । निर्द्दिष्टमासनं भेजे यथाभावेन विष्णुना

అప్పుడు సాంబుడు వేగముగా వెళ్లి తండ్రికి ప్రణామము చేసెను. విష్ణువు సూచించిన ఆసనమును యథోచిత మర్యాదతో అతడు ఆశ్రయించెను.

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे तत्र यास्तु वै चाल्पसात्त्विकाः । ता दृष्ट्वा सहसा सांबं सर्वाश्चुक्षुभिरे स्त्रियः

అదే సమయంలో అక్కడ అల్పసాత్త్వికులైన స్త్రీలు సాంబుని అకస్మాత్తుగా చూచి అందరూ కలవరపడిరి.

Verse 26

न स दृष्टः पुरा याभिरंतःपुरनिवासिभिः । मद्यदोषात्ततस्तासां स्मृतिलोपात्तथा बहु

అంతఃపురంలో నివసించే ఆ స్త్రీలు ఆయనను ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడలేదు. మద్యదోషం వల్ల వారి స్మృతి బాగా లుప్తమై, అందువల్ల వారు ఎంతో మోహితులయ్యారు.

Verse 27

स्वभावतोऽल्पसत्त्वानां जघनानि विसुस्रुवुः । श्रूयते चाप्ययं श्लोकः पुराणप्रथितः क्षितौ

స్వభావతః అల్పసత్త్వులైన వారి నితంబాలు తడబడుతూ అస్థిరమయ్యాయి. అలాగే పురాణప్రసిద్ధమైన ఈ శ్లోకం భూమిపై కూడా వినబడుతుంది.

Verse 29

लोकेऽपि दृश्यते ह्येतन्मद्यस्याप्यथ सेवनात् । लज्जां मुंचंति निःशंका ह्रीमत्यो ह्यपि च स्त्रियः

ఇది లోకంలో కూడా కనిపిస్తుంది—మద్యసేవనంతో లజ్జాశీల స్త్రీలు కూడా లజ్జను విడిచి, నిశ్శంకగా ధైర్యంగా మారుతారు.

Verse 30

समांसैर्भोजनैः स्निग्धैः पानैः सीधुसुरासवैः । गंधैर्मनोज्ञैर्वस्त्रैश्च कामः स्त्रीषु विजृंभति

మాంససహితమైన సమృద్ధ భోజనాలు, స్నిగ్ధాహారం, సీధు–సురా–ఆసవ వంటి పానాలు, అలాగే మనోహర సుగంధాలు, వస్త్రాలు—ఇవన్నీ స్త్రీలలో కామాన్ని విస్తరింపజేస్తాయి.

Verse 31

मद्यं न देयमत्यर्थं पुरुषेण विपश्चिता । मदोन्मत्ताः स्वभावेन पूर्वं संति यतः स्त्रियः

వివేకవంతుడైన పురుషుడు అతిగా మద్యాన్ని ఇవ్వకూడదు; ఎందుకంటే స్త్రీలు స్వభావతఃనే ముందుగానే మత్తుకు లోనయ్యే ప్రవృత్తి కలవారు.

Verse 32

नारदोऽप्यथ तं सांबं प्रेषयित्वा त्वरान्वितः । आजगामाथ तत्रैव सांबस्यानुपदेन तु

అప్పుడు నారదుడు కూడా సాంబుణ్ని పంపించి, తొందరతో సాంబుని అడుగుజాడలను అనుసరిస్తూ అక్కడికే వచ్చెను।

Verse 33

आयांतं ताः स्वयं दृष्ट्वा प्रियसौमनसं मुनिम् । सहसैवोत्थिताः सर्वा मदोन्मत्ता अपि स्त्रियः

ప్రియమైన ప్రసన్నముఖ ముని వచ్చుచున్నాడని స్వయంగా చూచి, మదోన్మత్తులైన స్త్రీలందరూ ఒక్కసారిగా లేచిరి।

Verse 34

तासामथोत्थितानां तु वासुदेवस्य पश्यतः । भित्त्वा वासांस्यनर्घाणि पात्रेषु पतितानि तु

వారు లేచిన వెంటనే—వాసుదేవుడు చూస్తుండగా—వారి అమూల్య వస్త్రాలు చినిగి అక్కడి పాత్రలలో పడిపోయెను।

Verse 35

जघनेषु विलग्नानि तानि पेतुः पृथक्पृथक् । तद्दृष्ट्वा तु हरिः कुद्धस्ताः शशाप ततोऽबलाः

నడుముకు అంటుకున్న ఆ వస్త్రాలు ఒక్కొక్కటిగా జారిపడ్డాయి; అది చూచి హరి కోపించి ఆ అబల స్త్రీలను శపించెను।

Verse 36

यस्माद्गतानि चेतांसि मां मुक्त्वाऽन्यत्र वः स्त्रियः । तस्मात्पतिकृतांल्लोकानायुषोंऽते न यास्यथ

‘ఓ స్త్రీలారా! నన్ను విడిచి మీ మనస్సులు ఇతరత్రా వెళ్లినవి; అందుచేత జీవితాంతంలో పతివ్రతా-ధర్మఫలంగా లభించే లోకాలను మీరు పొందరు।’

Verse 37

पतिलोकात्परिभ्रष्टाः स्वर्गमार्गात्तथैव च । भूत्वा ह्यशरणा भूयो दस्युहस्तं गमिष्यथ

పతిలోకమునుండి పతితులై, స్వర్గమార్గమునుండి కూడ చ్యుతులై, మళ్లీ ఆశ్రయహీనులై దొంగల చేతుల్లో పడుదురు.

Verse 38

शापदोषात्ततस्तस्मात्ताः स्त्रियो गां गते हरौ । हृताः पांचनदैश्चौरैरर्जुनस्य प्रपश्यतः

అందుచేత ఆ శాపదోషం వల్ల, హరి స్వర్గానికి వెళ్లినప్పుడు, పాంచనద దేశపు దొంగలు ఆ స్త్రీలను అపహరించారు—అర్జునుడు చూస్తుండగానే.

Verse 39

अल्पसत्त्वाश्च याश्चासंस्ता गता दूषणं स्त्रियः । रुक्मिणी सत्यभामा च तथा जांबवती प्रिये

అంతఃశక్తి తక్కువగా ఉన్నవారూ, నిందలో పడిన స్త్రీలూ తీసుకుపోయబడ్డారు; కాని ప్రియమా, రుక్మిణీ, సత్యభామ, జాంబవతి మాత్రం వారిలో లేరు.

Verse 40

न प्राप्ता दस्युहस्तं ताः स्वेन सत्त्वेन रक्षिताः । शप्त्वैवं ताः स्त्रियः कृष्णः सांबमप्यशपत्पुनः

వారు దొంగల చేతుల్లో పడలేదు; తమ స్వసత్త్వబలంతోనే రక్షింపబడ్డారు. ఈ విధంగా ఆ స్త్రీలను శపించి, శ్రీకృష్ణుడు మళ్లీ సాంబునికీ శాపమిచ్చాడు.

Verse 41

यस्मादतीव ते कांतं दृष्ट्वा रूपमिमाः स्त्रियः । क्षुब्धाः सर्वा यतस्तस्मात्कुष्ठरोगमवाप्नुहि

నీ అత్యంత మనోహరమైన రూపాన్ని చూసి ఈ స్త్రీలందరూ కామావేశంతో కదిలిపోయారు; అందుచేత ఆ కారణంగా నీవు కుష్ఠరోగాన్ని పొందుగాక.

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सांबो लज्जासमन्वितः । उवाच प्रहसन्वाक्यं स स्मरन्नृषिसत्तमम्

అతని ఆ మాటలు విని సాంబుడు లజ్జతో నిండిపోయాడు. శ్రేష్ఠ ఋషిని స్మరించుకుంటూ స్వల్ప హాస్యంతో పలికాడు.

Verse 43

अनिमित्तमहं तात भावदोषविवर्जितः । शप्तो न मेऽत्र वै कुद्धो दुर्वासा नान्यथा वदेत्

తాతా! కారణం లేకుండా, భావదోషం లేనప్పటికీ నేను శపించబడ్డాను. ఈ విషయంలో నాకు నిజమైన కోపం లేదు; దుర్వాసుడు వేరేలా చెప్పడు.

Verse 44

एवमुक्त्वा ततः सांबः कृष्णं कमललोचनम् । ततो वैराग्यसंयुक्तश्चिन्ताशोकपरायणः

ఇలా చెప్పి సాంబుడు కమలనేత్రుడైన శ్రీకృష్ణుని సమీపించాడు. ఆపై వైరాగ్యంతో నిండిపోయి చింతా-శోకాల్లో లీనమయ్యాడు.

Verse 45

प्रभासक्षेत्रमगमत्सर्वपातकनाशनम् । एवं तत्क्षेत्रमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

అతడు సమస్త పాపనాశకమైన ప్రభాసక్షేత్రానికి వెళ్లాడు. ఆ పుణ్యక్షేత్రాన్ని చేరి అతడు అత్యంత ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు.

Verse 46

प्रतिष्ठाप्य सहस्रांशुं देवं पापनिषूदनम् । ततश्चाराधयामास परं नियममाश्रितः

పాపనాశకుడైన సహస్రాంశు దేవుడు (సూర్యుడు)ను ప్రతిష్ఠించి, అనంతరం పరమ నియమ-సంయమాన్ని ఆశ్రయించి ఆయనను ఆరాధించాడు.

Verse 47

त्रिसंध्यं पूजयामास दिव्यगंधानुलेपनैः । स्तोत्रेणानेन भक्त्या वै स्तौति नित्यं दिनाधिपम्

అతడు దినములో మూడు సంధ్యాసమయాలలో దివ్య సుగంధ ద్రవ్యాలు, అనులేపనాలతో పూజ చేసెను; ఈ స్తోత్రముతో భక్తితో నిత్యం దినాధిపుడు సూర్యదేవుని స్తుతించెను.

Verse 48

सांब उवाच । नमस्त्रैलोक्यदीपाय नमस्ते तिमिरापह । नमः पंकजनाथाय नमः कुमुदशत्रवे

సాంబుడు పలికెను— త్రిలోకదీపమా, నీకు నమస్కారం; హే తిమిరాపహా, నీకు నమస్కారం. పంకజనాథా, నీకు నమస్కారం; కుముదశత్రవే, నీకు నమస్కారం.

Verse 49

नमो जगत्प्रतिष्ठाय जगद्धात्रे नमोऽस्तु ते । देवदेव नमस्यामि सूर्यं त्रैलोक्यदीपकम्

జగత్‌ప్రతిష్ఠా స్వరూపుడా, నీకు నమస్కారం; జగద్ధాత్రా, నీకు నమస్కారం. హే దేవదేవా! త్రిలోకదీపకుడైన సూర్యదేవునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

Verse 50

आदित्यवर्णो भुवनस्य गोप्ता अपूर्व एष प्रथमः सुराणाम् । हिरण्यगर्भः पुरुषो महात्मा स पठ्यते वै तमसः परस्तात्

ఆదిత్యవర్ణుడై, భువనముల రక్షకుడై—అపూర్వుడై, దేవులలో అగ్రగణ్యుడై—ఆయనే హిరణ్యగర్భుడు, మహాత్మ పురుషుడు; ఆయన నిశ్చయంగా తమస్సుకు (అంధకారానికి) అవతల ఉన్నవాడని చెప్పబడెను.

Verse 51

इति स्तुतस्तदा सूर्यः प्रसन्नेनांतरात्मना । उवाच दर्शनं गत्वा सांबं जांबवतीसुतम्

ఇట్లు స్తుతింపబడిన సూర్యదేవుడు అంతరాత్మతో ప్రసన్నుడై; దర్శనమిచ్చి జాంబవతీ సుతుడైన సాంబునితో పలికెను.

Verse 52

सांबसांब महावाहो शृणु गोविन्दनन्दने । स्तोत्रेणानेन तुष्टोऽहं वरं ब्रूहि यदीप्सितम्

ఓ సాంబా, ఓ మహాబాహూ! గోవిందనందనా, వినుము. ఈ స్తోత్రముచే నేను తృప్తుడనయ్యాను; నీకు ఇష్టమైన వరమును చెప్పుము.

Verse 53

सांब उवाच । कृष्णेनाहं सुरश्रेष्ठ शप्तः पापः सुदुर्मतिः । कुष्ठांतं कुरु मे देव यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो

సాంబుడు పలికెను—హే దేవశ్రేష్ఠా! నేను పాపి, దుర్మతి; కృష్ణునిచే శపింపబడ్డాను. హే ప్రభూ, నీవు ప్రసన్నుడైతే నా కుష్ఠాంతం చేయుము.

Verse 54

श्रीभानुरुवाच । भूय एव महाभाग नीरोगस्त्वं भविष्यसि । यादृग्रूपः पुरा ह्यासीर्मम चैव प्रसादतः

శ్రీభానువు పలికెను—హే మహాభాగా! నీవు మళ్లీ నిరోగివైయెదవు; నా ప్రసాదముచే పూర్వం నీకు ఉన్న అదే రూపము పొందుదువు.

Verse 55

अद्य प्रभृति नेक्ष्यास्ता विष्णुभार्याः कथंचन । न तासां दर्शने जातु स्थातव्यं यदुनन्दन

ఈ దినమునుండి విష్ణుభార్యలను ఏ విధముగానూ నీవు చూడకూడదు. హే యదునందనా, వారి దర్శనస్థానములో ఎప్పుడూ నిలువకూడదు.

Verse 56

तासामीर्ष्यापरीतेन विष्णुना प्रभविष्णुना । कुष्ठं ते यादवश्रेष्ठ प्रदत्तं हि महात्मना

హే యాదవశ్రేష్ఠా! వారి విషయమై ఈర్ష్యచేత ఆవరితుడైన ప్రభావశాలి మహాత్ముడు విష్ణువే నీకు ఈ కుష్ఠమును ప్రసాదించాడు.

Verse 57

यो मां स्तोत्रेण चानेन समागत्य च स्तोष्यति । न तस्यान्वयसंभूतः कुष्ठी कश्चिद्भविष्यति

ఈ స్తోత్రంతో నా సమీపానికి వచ్చి నన్ను స్తుతించువాడు—అతని వంశంలో పుట్టిన ఎవరికీ కుష్ఠురోగం కలుగదు।

Verse 58

अथादित्यस्य नामानि सम्यग्जानीहि द्वादश । द्वादशैव तथान्यानि तानि वक्ष्याम्यशेषतः

ఇప్పుడు ఆదిత్యుని (సూర్యుని) పన్నెండు నామాలను సరిగా తెలుసుకో. అలాగే మరొక పన్నెండు నామాలూ ఉన్నాయి; వాటిని నేను ఏదీ విడిచిపెట్టకుండా పూర్తిగా చెప్పుదును।

Verse 59

आदित्यः सविता सूर्यो मिहिरोऽर्कः प्रतापनः । मार्त्तंडो भास्करो भानुश्चित्रभानुर्द्दिवाकरः

ఆదిత్య, సవితృ, సూర్య, మిహిర, అర్క, ప్రతాపన, మార్తాండ, భాస్కర, భాను, చిత్రభాను, దివాకర—ఇవి సూర్యదేవుని ప్రసిద్ధ నామాలు।

Verse 60

रविर्द्वादशनामैवं ज्ञेयः सामान्यनामभिः । विष्णुर्धाता भगः पूषा मित्रोंऽशुर्वरुणो ऽर्यमा

ఈ విధంగా రవి (సూర్యుడు) ఈ పన్నెండు సాధారణ నామాలతో తెలిసికొనవలెను. అవి—విష్ణు, ధాత, భగ, పూష, మిత్ర, అంశు, వరుణ, అర్యమా।

Verse 61

इन्द्रो विवस्वांस्त्वष्टा च पर्जन्यो द्वादशः स्मृतः । इति ते द्वादशादित्याः पृथक्त्वेन प्रकीर्तिताः

ఇంద్ర, వివస్వాన్, త్వష్టా, పర్జన్య—ఇవే పన్నెండవవారిగా స్మరింపబడతారు. ఈ విధంగా ద్వాదశ ఆదిత్యులు వేర్వేరు స్వరూపాలతో ప్రకటింపబడ్డారు।

Verse 62

उत्तिष्ठंति सदा ह्येते मासैर्द्वादशभिः क्रमात् । विष्णुस्तपति वै चैत्रे वैशाखे चार्यमा सदा

ఈ ఆదిత్యులు పన్నెండు నెలలలో క్రమంగా సదా ఉదయించి అధిష్ఠానమొందుతారు. చైత్రంలో విష్ణువు తపిస్తాడు; వైశాఖంలో ఆర్యమా నిత్యం ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 63

विवस्वाञ्ज्येष्ठमासे तु आषाढे चांशुमांस्तथा । पर्ज्जन्यः श्रावणे मासि वरुणः प्रौष्ठसंज्ञिके

జ్యేష్ఠ మాసంలో వివస్వాన్ అధిష్ఠాత; ఆషాఢంలో అంశుమాన్ అలాగే. శ్రావణంలో పర్జన్యుడు (వర్షదాత), ప్రౌష్ఠ అనే మాసంలో వరుణుడు అధిష్ఠానమొందుతాడు.

Verse 64

इन्द्रश्चाश्वयुजे मासि धाता तपति कार्तिके । मार्गशीर्षे तथा मित्रः पौषे पूषा दिवाकरः

ఆశ్వయుజ మాసంలో ఇంద్రుడు అధిష్ఠాత; కార్తికంలో ధాతా తపిస్తాడు. మార్గశీర్షంలో మిత్రుడు, పౌష్యంలో పూషా—ఓ దివాకరా—ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 65

माघे भगस्तु विज्ञेयस्त्वष्टा तपति फाल्गुने । शतैर्द्वादशभिर्विष्णू रश्मीनां दीप्यते सदा

మాఘ మాసంలో భగుడు అధిష్ఠాత అని తెలుసుకోవాలి; ఫాల్గుణంలో త్వష్టా తపిస్తాడు. విష్ణువు సదా పన్నెండు వందల కిరణాలతో దీప్తిమంతుడు.

Verse 66

दीप्यते गोसहस्रेण शतैश्च त्रिभिरर्यमा । द्विसप्तकैर्विवस्वांस्तु अंशुमान्पञ्चकैस्त्रिभिः

ఆర్యమా వెయ్యి మరియు మూడు వందల కిరణాలతో దీప్తిమంతుడు. వివస్వాన్ ద్విసప్తకైః (పద్నాలుగు వందలు) కిరణాలతో, అంశుమాన్ త్రిపంచకైః (పదిహేను వందలు) కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 67

विवस्वानिव पर्जन्यो वरुणश्चार्यमा इव । इन्द्रस्तु द्विगुणैः षड्भिर्भात्येकादशभिः शतैः

పర్జన్యుడు వివస్వానునివలె ప్రకాశిస్తాడు; వరుణుడు ఆర్యమునివలె దీప్తిమంతుడు. అయితే ఇంద్రుడు ఆరు యొక్క ద్విగుణం కలిపి పదకొండు వందల తేజస్సులతో విశేషంగా భాసిస్తాడు.

Verse 68

मित्रवच्च भगस्त्वष्टा सहस्रेण शतेन च । उत्तरोपक्रमेऽर्कस्य वर्धन्ते रश्मयः सदा । दक्षिणोपक्रमे भूयो ह्रसन्ते सूर्यरश्मयः

మిత్ర, భగ, త్వష్టృ మొదలైనవారు—మొత్తం వెయ్యి నూరు—సూర్యశక్తులే. సూర్యుని ఉత్తరాయణ గమనంలో కిరణాలు నిత్యం పెరుగుతాయి; దక్షిణాయణంలో సూర్యకిరణాలు మళ్లీ తగ్గుతాయి.

Verse 69

एवं द्वादश मूर्तिस्थः प्रभासक्षेत्रमध्यतः । सांबादित्येति विख्यातः स्थास्ये मन्वन्तरान्तरे

ఇలా ద్వాదశ మూర్తులలో స్థితుడై, ప్రభాసక్షేత్ర మధ్యభాగంలో, ‘సాంబాదిత్య’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడై, మన్వంతరాంతరముల వరకు నేను ఇక్కడే నిలిచియుంటాను.

Verse 70

माघस्य शुक्लपक्षे तु पञ्चम्यां यादवोत्तम । एकभक्तं सदा ख्यातं षष्ठ्यां नक्तमुदाहृतम्

యాదవోత్తమా! మాఘ శుక్లపక్ష పంచమినాడు ‘ఏకభక్త’ వ్రతం ప్రసిద్ధం; షష్ఠినాడు ‘నక్త’ వ్రతం అని చెప్పబడింది (రాత్రి మాత్రమే భోజనం).

Verse 71

सप्तम्यामुपवासं तु कृत्वा सांबार्कसंनिधौ । रक्तचन्दनमिश्रैस्तु करवीरैर्महाव्रतः

తదుపరి సప్తమినాడు సాంబార్క సన్నిధిలో ఉపవాసం చేసి, మహావ్రతధారి భక్తుడు ఎర్ర చందనం కలిపిన కరవీర పుష్పాలతో పూజించాలి.

Verse 72

दत्त्वा कुन्दरकं धूपं पूजयेद्भास्करं बुधः । ब्राह्मणान्दिव्यभोज्येन भोजयित्वाऽपि शक्तितः

కుందరక ధూపాన్ని సమర్పించి జ్ఞానివాడు భాస్కరుడు (సూర్యదేవుడు)ను పూజించాలి. అలాగే తన సామర్థ్యానుసారం ఉత్తమ భోజనంతో బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి.

Verse 73

एवं यः कुरुते सम्यक्सांबादित्यस्य पूजनम् । सम्यक्छ्रद्धासमायुक्तः संप्राप्स्यत्यखिलं फलम्

ఈ విధంగా శ్రద్ధతో కూడి సాంబాదిత్యుని సమ్యక్గా పూజించేవాడు, ఆ కర్మఫలమంతటినీ సంపూర్ణంగా పొందుతాడు.

Verse 74

ईश्वर उवाच । एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवांतरधीयत । सांबोऽपि निर्जरो भूत्वा द्वारकां पुनरागमत्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇలా చెప్పి సహస్రాంశుడు (వెయ్యి కిరణాల సూర్యుడు) అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. సాంబుడు కూడా జరా-వ్యాధుల నుండి విముక్తుడై మళ్లీ ద్వారకకు చేరాడు.

Verse 75

इत्येतत्कथितं देवि सांबादित्यमहोदयम् । श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति

హే దేవీ, ఈ విధంగా సాంబాదిత్యుని మహోన్నతి వర్ణించబడింది. దీనిని వినడమే పాపాలను హరిస్తుంది మరియు ఆరోగ్యాన్ని (రోగరహితత్వాన్ని) ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 101

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सांबादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, ఏడవ ప్రభాసఖండంలోని మొదటి ప్రభాసక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో “సాంబాదిత్య మహాత్మ్య వర్ణనం” అనే నూట ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.